«Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ Աշոտ Մանուչարյանն այսօր լրագրողներին պատմել է, որ համազգային շարժման առաջին հավաքը անցկացվել է իրենց՝ «Մխիթար Սեբաստացի» դպրոցում (այն ժամանակվա 183 դպրոցում): «Շարժման ավագ սերունդը փորձում էր պայմանավորվել ապարատային՝ դիմել Մոսկվա, Ղարաբաղում ինչ-որ բաներ ձեռնարկել, իսկ երիտասարդները ավելի համարձակ էին հրապարակային գործողություններում»,-նշել է նա: Աշոտ Մանուչարյանը պատմել է, որ «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներից էին դպրոցի ուսուցիչները՝ Սամսոն Ղազարյանը, Համբարձում Գալստյանը: «Մխիթար Սեբաստացի» կամ ժողովրդական լեզվով ասած` Բլեյանի դպրոցի ծնողներն են եղել Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Ալեքսան Հակոբյանը, Վանո Սիրադեղյանը: Թիվ 183 դպրոցը հիշարժան է այն փաստով, որ դրա տնօրենը` Աշոտ Բլեյանը և ուսմասվարը` Աշոտ Մանուչարյանը, եղել են համազգային շարժման ակտիվ դերակատարներ:
Մանուչարյանը շարժման խորհրդանիշներից, «Ղարաբաղ» կոմիտեի մշտական հռետորներից մեկն էր: Այսօրվա ասուլիսում Մանուչարյանը ուշագրավ միտք է արտահայտել: Նա ասել է, թե շարժման սխալներից մեկն այն էր, որ «Ղարաբաղ» կոմիտեն որոշում կայացրեց գնալ դեպի կառավարում: Նրա կարծիքով՝ շարժման որակը կորավ դրանով: Մանուչարյանի այս տեսակետը վիճահարույց է: Մի կողմից` նա ճիշտ է, որովհետև դառնալով իշխանություն` կոմիտեն կամ ՀՀՇ-ն կորցրեց բարոյական արբիտրի դերը` դառնալով քաղաքական դիմակայության սուբյեկտ:
Մյուս կողմից` Արևելյան Եվրոպայի դեմոկրատական շարժումների փորձը հուշում է, որ ՀՀՇ-ն այլընտրանք չուներ, եթե, իհարկե, ցանկանում էր իրականություն դարձնել իր քաղաքական ծրագրերը: Այլ խնդիր է, որ ՀՀՇ-ն չկարողացավ շարժման բարձր նշաձողը դարձնել իշխանության գործունեության և որակի նշաձող ու շատ շուտով ինքը դարձավ իշխանության բյուրոկրատական արատների կրող:
Աշոտ Մանուչարյանն իշխանության մեջ գտնվեց ընդամենը երկու տարի` 1991-93թթ-ին զբաղեցնելով ՆԳ նախարարի, ապա ՀՀ նախագահի ազգային անվտանգության գծով խորհրդականի պաշտոնները: 1996-ի նախագահական ընտրություններում Մանուչարյանն արդեն Տեր-Պետրոսյանի մրցակիցներից մեկն էր, սակայն լուրջ հաջողություն չգրանցեց: Աշոտ Մանուչարյանն այս ամբողջ տարիներին եղել է ակտիվ քաղաքականության մեջ, սակայն մնաց, այսպես կոչված, շարժման տրամաբանության մեջ` այդպես էլ չնույնանալով որևէ կուսակցության հետ:
Հիմա Աշոտ Մանուչարյանն ավելի շատ հանդես է գալիս փորձագիտական գնահատականներով` միով բանիվ, ասոցացվելով շատ կոնկրետ արժեհամակարգի հետ: Մանուչարյանի տեսակետները մոտ են եվրոպական ձախ ինտելեկտուալների դիրքորոշումներին: Աշոտ Բլեյանը 1989-ին ընտրվեց ՀՀՇ վարչության անդամ, 1990-ին` ԳԽ պատգամավոր: 1994-ին զբաղեցրել է լուսավորության նախարարի պաշտոնը, սակայն հետո հեռացել է իշխանությունից` իր գործունեությունը կենտրոնացնելով հարազատ կրթօջախում:
Բլեյանի կրթական ծրագրերը կրեատիվ մեծ ռեսուրս ունեն, սակայն միանշանակ չեն ընկալվում փորձագիտական շրջանակներում և հասարակության կողմից: Սակայն Աշոտ Բլեյանի օտարումը իշխանության վերնախավից և նույնիսկ քաղաքականությունից սկսվեց արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ, երբ նա կտրուկ առաջ քաշեց խաղաղության պլատֆորմը և նույնիսկ մեկնեց Բաքու` անտեսելով Հայաստանում և Ադրբեջանում իր հասցեին հնչող սպառնալիքները: Բլեյանը մինչև վերջ հավատարիմ մնաց իր դիրքորոշումներին` չնայած մինչև հիմա էլ դրանք չեն ընդունվում հասարակության մեծամասնության կողմից:
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը մինչև այսօր էլ իր ուրույն տեղն ունի կրթական համակարգում և ձգող կենտրոն է ազատամիտ շատ մտավորականների համար:
