Հայաստանի ներկայիս հասարակական-քաղաքական վիճակը հիմնականում բնորոշվում է խտացված գույներով, ինչը նաև օրինաչափ է՝ իրավիճակը ոչ միայն հեռու է բարվոք լինելուց, այլ ստացել է սպառնալից դրսևորումներ: Սակայն այնուհանդերձ կան դրական հիմնարար միտումներ, որոնցից մեկն էլ այն է, որ Հայաստանի հասարակական-քաղաքական դիսկուրսը ձերբազատվում է տաբուներից:
Այսօր գրեթե չկան հասարակության համար փակ թեմաներ: Սա մի կողմից նպաստում է քարոզչական մանիպուլյացիոն տեխնոլոգիաների առավել արդյունավետ կիրառմանը, մյուս կողմից, սակայն, այդ ամենն էլ ժամանակավոր է և տաբուների հաղթահարումից հետո հասարակությունն անկասկած կգա մի վիճակի, երբ «թացն ու չորը» կտարբերի շատ ավելի որոշակի, քան այժմ: Ի վերջո, այդ վիճակին գալու համար հենց առաջին հերթին անհրաժեշտ է ձերբազատվել տաբուներից: Դա է առաջ գնալու պայմանը: Ահա այդ տեսանկյունից առկա միտումները ողջունելի են:
Միևնույն ժամանակ, կա տարօրինակ մի բան՝ բավական հարուստ հասարակական-քաղաքական դիսկուրսից, ըստ էության, դուրս է մնացել կամ շարքային է դարձել կարևորագույն մի թեմա, որը ներկայումս գերիշխող է համաշխարհային դիսկուրսում: Խոսքը տնտեսության, տնտեսական գործընթացների մասին է: Ընդ որում` ոչ միայն սկանդալային, այլ ուղղակի ընթացիկ զարգացումների, որոնք վերաբերում են պետության, հասարակության կյանքին: Դժվար է պատկերացնել տնտեսական հայաստանյան ցուցանիշներով մի երկիր, որտեղ բոլոր քննարկումների անկյունաքարը տնտեսությունը դարձած չլիներ: Իսկ Հայաստանում քննարկվում է գրեթե ամեն ինչ, և տնտեսությունն ընդամենը այդ ամեն ինչի շարքում՝ ոչ ավելի: Այստեղ, իհարկե, պատասխանատվության իրենց բաժինն ունեն հասարակական-քաղաքական օրակարգ ձևավորող սուբյեկտները: Թե ինչու նրանք չեն փորձում առաջնային դիրքեր բերել տնտեսական թեման, երևի ունի մի քանի պատճառներ:
Կոնկրետ իշխանության մասով տնտեսական թեմաները դարձել են ամենախոցելի տեղը: Ընդ որում` խոսքը միայն ապաշնորհ տնտեսական քաղաքականության մասին չէ, այլ նաև տնտեսական հանցագործությունների: Հայաստանի իշխանության անօրինականությունների մի ահռելի մասը ներկայումս ունի տնտեսական բնույթ: Ավելին` տնտեսական անօրինականություններն են եղել, իսկ հիմա է՛լ ավելի հաստատվել իշխող համակարգի հիմքում: Այս իրավիճակում որքան քիչ խոսակցություն տնտեսության մասին, որքան քիչ հասարակական ուշադրություն տնտեսությանը, տնտեսական ներքին ու արտաքին անցուդարձին, այնքան ավելի հանգիստ իշխանության համար:
Գրեթե նույն մոտիվացիաներն են նաև իշխող ՀՀԿ-ի, այսպես ասած, գլխավոր այլընտրանք ներկայացող, ինչպես նաև իշխանական համակարգում շանթարգելի դեր ստանձնած ԲՀԿ-ի դեպքում: Այս կուսակցությունն էլ առավելապես տնտեսությամբ զբաղվող մարդկանց կուսակցություն է, իսկ Հայաստանում տնտեսությամբ քիչ թե շատ նշանակալից զբաղվելու համար գործնականում անհնար է չներգրավվել տնտեսական մեծ ու փոքր հանցագործությունների այն շղթայում, որ պարտադրում են իշխանությունները: Ի վերջո, այդ շղթան իշխանությունների երաշխիքն է, որպեսզի բոլոր քիչ թե շատ ազդեցիկ ուժերը լինեն վերահսկելի, ինչի դրսևորումը մենք տեսանք վերջին համապետական ընտրությունների ընթացքում. ծայրահեղ հեղափոխական և արմատական ընդդիմադիր կեցվածք ընտրություններից առաջ, և 180 աստիճանի իներտություն ընտրություններից հետո:
Տնտեսական թեմաների մասով, այսպես ասած, ընդդիմադիր խորհրդարանական ուժերի մոտ հարաբերական վիճակ է: Ակտիվություն կա, բայց ակնհայտ է, որ այդ թեմաները տվյալ ուժերի գործունեության առանցքում չեն: Միգուցե այն պատճառով, որ այդ ուժերը այսպես, թե այնպես տնտեսական տարբեր խողովակներով կապակցված են իշխող համակարգի այս կամ այն սեգմենտների հետ, ինչն էլ բնականաբար սահմանափակող գործոնի դեր է կատարում:
Արդյունքում, ցանկացած երկրի, առավել ևս աղքատության և արտագաղթի հսկայական ցուցանիշներ ունեցող երկրի համար անկյունաքարային թեման՝ տնտեսությունը, հասարակական-քաղաքական դիսկուրսում արժանանում է ոչ ադեկվատ վերաբերմունքի, տեղի և դերի, կշռի, ծավալի: Եվ դա այն դեպքում, երբ անգամ աղմկոտ քաղաքական անցուդարձերը, որոնք անմիջապես դառնում են թոփ լուրեր, իրենց հիմքում ունեն գերազանցապես տնտեսական շարժառիթներ՝ կապիտալի վերաբաշխման խնդիր:
Ավելին` Հայաստանում և Հայաստանի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունների տրամաբանությունը, նաև այդ տրամաբանության շրջանակում արտաքին ու ներքին սուբյեկտների պահվածքը առավելագույնս լավ հասկանալու համար բավական է լավ տիրապետել տնտեսական պրոցեսներին, որ տեղի են ունենում մեր երկրում և դրա շուրջ: Այստեղ են նաև շատ քաղաքական և երբեմն նույնիսկ քաղաքացիական պատասխանները: Եվ այս իմաստով, տնտեսության մեջ է նաև այդ բոլոր գործընթացների հասարակական հնարավորինս մեծ վերահսկողության բանալին: Եթե հասարակությունը տեղեկանում և տիրապետում է անցուդարձին, եթե հանրությանը բացատրվում է կապիտալի շարժի տրամաբանությունը՝ անկախ ծավալներից, ապա հասարակության համար շատ պարզ են դառնում խաղացողների մոտիվներն, ու հետևաբար` առավել հեշտանում է այդ խաղացողների վարքի վրա ազդելու ճանապարհների փնտրտուքը:
Եվ սա է, ըստ էության, գլխավոր պատճառը, որ ի սկզբանե հանրային վերահսկողության ենթակա սուբյեկտների գերակշիռ մեծամասնությունը նախընտրում է հասարակությանը շատ չխորացնել տնտեսության մեջ: Իսկ առանց դրա չի առողջանա նաև տնտեսությունն ինքը: Իսկ անառողջ տնտեսության դեպքում վճարողը միայն հասարակությունն է:
Լուսանկարը՝ PanARMENIAN Photo-ի
