«Նաիրիտ» գործարանի աշխատակիցները մի քանի օր առաջ նամակ են փոխանցել կառավարությանը՝ պահանջելով լուծել գործարանի վերագործարկման հարցը: Եթե պատասխանը բացասական լինի, նաիրիտցիները պատրաստվում են նստացույց ու հացադուլ անել կառավարության շենքի մոտ:
«Նաիրիտի» խնդրին մի քանի օր առաջ ենք անդրադարձել, այսօր ուզում ենք անդրադառնալ մեր քաղաքական կյանքի պարադոքսներից մեկին՝ ինչո՞ւ են Հայաստանում ձախողվում սոցիալիստական, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունները (ՀՅԴ-ի հարաբերական հաջողությունն այլ գործոնների հետևանք է), երբ երկրի բնակչության մեծամասնությունն աղքատ է, երկրում անիրավության, մեծ ու փոքր սոցիալական բողոքների պակաս չկա: Ընդ որում, խոսքը չի գնում միայն խորհրդարանական ընտրությունների մասին, որովհետև դրանք միայն հարաբերականորեն են արտահայտում հանրային տրամադրությունները:
Հայկական սոցիալիստական շարժման, քաղաքական դաշտի այդ սեգմենտի ինստիտուցիոնալ, գաղափարաքաղաքական ճգնաժամն ակնհայտ է նաև ընտրական համատեքստից դուրս: Իհարկե, յուրաքանչյուր կուսակցության համար կարող ենք նշել անհաջողության յուրահատուկ, միայն իրեն բնորոշ պատճառ: Օրինակ՝ հայ կոմունիստները չկարողացան ադապտացվել քաղաքական նոր իրականությանը և մնացին սովետական դոգմատիզմի փլատակների տակ, ինչի հետևանքով նրանք չկարողացան նույնանալ ո՛չ չափավոր ռուսամետութան և ո՛չ էլ սոցիալական արդարության գաղափարի հետ: Հնչակյան կուսակցությունը չի կարողացել հաղթահարել ավանդական հայ քաղաքական ուժերին բնորոշ բարդույթը և հանրային գիտակցության մեջ շարունակում է ավելի շատ նույնանալ Սփյուռքի, պատմության, քան սոցիալ-դեմոկրատիայի հետ:
Ձախ կուսակցությունները ճգնաժամի մեջ են ամբողջ աշխարհում, ինչի վկայությունն են Ֆրանսիայի խորհրդարանական վերջին ընտրությունները, կամ այն, որ սեպտեմբերին Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատներն, ըստ բոլոր հարցումների, խորհրդարանական չորրորդ անընդմեջ ընտրություններում պարտվելու են քրիստոնեա-դեմոկրատներին: Արևմուտքում պատմություն են դառնում քաղաքական համակարգերը՝ հիմնված «աջեր-ձախեր» ավանդական բաժանման վրա, ու դրանով է բացատրվում սոցիալիստների անհաջողությունը:
Հայաստանում, դասական իմաստով, քաղաքական համակարգ երբեք չի էլ եղել, ըստ այդմ՝ մեր սոցիալիստների ձախողումները տեղին չէ կապել համաեվրոպական միտումների հետ: Մերոնց պարագայում անհաջողությունների արմատներն ավելի մակերեսային ու տեսանելի են: Եթե չկան հստակ քաղաքական տեքստեր, ուղերձներ, ապա սոցիալական արդարության ձգտում ունեցող քաղաքացու քվեն բաժին չի հասնի կոմունիստներին, որովհետև նույնիսկ գյուղական ընտրողների համար ակնհայտ է ԽՍՀՄ-ի վերականգնման անհնարինությունը, ըստ այդմ՝ կոմունիստների խոստումների դատարկությունը:
Հնչակները պետք է կարողանան իրենց ծրագրերից որոշակիորեն մաղել հայդատականությունը, հակառակ դեպքում նույնանալու են ոչ թե սոցիալ-դեմոկրատիայի հետ, այլ մնալու են ՀՅԴ-ի ստվերում: Սոցիալիստական կուսակցությունները հաջողել չեն կարող, եթե թիկունքում չունեն արհմիութենական կառույցներ:
Այ, հաջորդ ընտրություններում «ձախերը» կհաջողեն, եթե ստեղծեն իրենց գործունեության ինստիտուցիոնալ բազան, որովհետև քաղաքական դաշտում առկա է գաղափարական այս հատվածի պահանջը: Խորհրդարանական ընտրություններից անմիջապես հետո «Հայազն» կուսակցությունը միացավ ՍԴՀԿ-ին: Արդեն այն, որ այդ միավորման հիմքում ոչ թե ընդհանուր պարտությունն էր, այլ հաջորդ ընտրությունների հաջողության տեսլականը, դրական է:
Սեպտեմբերի վերջին Հնչակյան կուսակցության համագումարն է, ու թերևս պարզ կլինի՝ գործ ունենք պատմական իներցիայի՞, թե՞ հայկական սոցիալ- դեմոկրատիայի հավակնոտ ծրագրի հետ:
Լուսանկարը` Panorama.am-ի
