ՆԱՏՕ-ն պետք է լուրջ ուշադրություն դարձնի հարավային թևին և այստեղից բխող սպառնալիքին. չէ՞ որ վտանգավոր տարածաշրջանի հետ սահման ունի ՆԱՏՕ-ի միայն մեկ երկիր՝ Թուրքիան: Ավելին՝ Ռուսաստանը, որ ՆԱՏՕ-ի համար սպառնալիք է դիտվում, պահպանում է Կենտրոնական Եվրոպայում ստեղծված հավասարակշռությունը: Դրանով հանդերձ հարավային թևում նա ձեռք է բերում շատ հզոր դիրքեր, և Թուրքիան այդ տարածաշրջանում չպետք է միայնակ մնա:
Բոլոր այս իրադարձությունները հուշում են, որ անհրաժեշտ է հարավային թևից եկող սպառնալիքին դիմակայելու համար նոր ռազմավարություն մշակել: Նախևառաջ Թուրքիան պետք է հստակեցնի իր դիրքորոշումը: Մերձավոր Արևելքի խնդրին հերոսական կեցվածքով և հավակնություններով վերաբերվելու փոխարեն, պետք է առաջնայնությունը տրվի կարգուկանոնի վերահաստատմանը՝ առանց քաոսի ստեղծման: Եվ դա կլիներ արտաքին իրատեսական քաղաքականություն:
Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը ավարտին է մոտենում: Սպասվում է, որ դրանով Թուրքիան կվերադառնա Մերձավոր Արևելքում իրատեսական քաղաքականություն վարելուն: Թուրքիան հնարավորություն կստանա նորից ձեռք բերելու Արևմուտքի համար հուսալի գործընկերոջ համբավը: Ահա թե ինչու է կարևոր Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորումը:
Պայքարը այն սպառնալիքի դեմ, որ ստեղծում է Մերձավոր Արևելքը Թուրքիայի և եվրատլանտյան անվտանգության համար, չի կարող և չպետք է լինի միայն ՆԱՏՕ-ի խնդիրը: Այն, որ բացառապես ռազմական ճանապարհով ահաբեկչության դեմ պայքարը արդյունք չի տալիս, գիտի ողջ աշխարհը: Եվ այն, որ այդ պայքարը հաջողությամբ կպսակվի միայն մեղմ ուժի՝ սոցիոլոգիական, սոցիալ-քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական մոտեցումենրի կիրառման դեպքում, երևում է այլ երկրների օրինակով:
Պետք է խոստովանել, որ Թուրքիան կարող է կարևոր դեր ունենալ նման մոտեցումների ընտրության հարցում, և կօգնի, որ ՆԱՏՕ-ն, հատկապես ԵՄ-ի հետ կոորդինացման հարցում, առավելությունը տա նման մոտեցումներին: Ավելի վաղ Թուրքիան խոսում էր այն մասին, որ ՆՍՏՕ-ԵՄ համագործակցությունը չի գործում, որովհետև Թուրքիան չի մասնակցում այդ գործընթացին: Ժամանակն է դուրս գալ մեկուսացումից և կենտրոնական տեղ գրավել այդ գործընթացում: Այդ դերը Թուրքիայի համար այսօր գլխավոր փորձությունն է:
Թուրքիան պետք է մի կողմից չեզոքացնի ռասիզմը և այլատյացությունը, որոնց աղբյուրը ահաբեկչության, ներգաղթի հետ կապված խնդիրներն են, մյուս կողմից՝ պետք է խնդրի էության մեջ խորանալով գտնի լուծման ճանապարհները: Հաջողության բանալին այն մոտեցումների կիրառումն է, որոնք թույլ կտան հարգելու համամարդկային արժեքները՝ մարդու իրավունքների պաշտպանությունը նախևառաջ իր երկրի սահմաններից ներս: Չպետք է սպասել, որ երկիրը, որտեղ խտրականությունն ու բևեռացումը սովորական երևույթներ են, Եվրոպային որևէ կառուցողական լուծում կառաջարկի: Եվրոպան թերահավատորեն է վերաբերվում Թուրքիային հենց այդ պատճառով:
Թուրքիային անհրաժեշտ է համակարգված «հարավային քաղաքականություն»: Հաջողության դեպքում այդ քաղաքականությունը կամրացնի ՆԱՏՕ-ԵՄ-Թուրքիա միությունը:
