Ռուսական գազի գնի թանկացումն ու դրան հաջորդած շղթայական թանկացումները Հայաստանի հասարակությանը և պետական ու հասարակական անվտանգության խնդիրներով մտահոգ գործիչներին ստիպեցին ակտիվորեն քննարկել էներգետիկ անվտանգության խնդիրները: Հայաստանն այլընտրանք չունի, քան այդ մասին մտածել իսկապես լրջորեն՝ հնարավորինս արագ հանգելով առարկայական գաղափարների, ձեռնամուխ լինել դրանց իրականացմանը:
Այս տեսանկյունից վերջին օրերին հայտնի դարձավ բավականին հեռանկարային մի փաստ՝ հիդրոէներգետիկայի ոլորտում փորձ ունեցող ամերիկյան ընկերություններից մեկը հետաքրքրված է Որոտանի հիդրոէներգետիկ կասկադով, որը ներառում է երեք հիդրոկայան և արտադրում այնքան էներգիա, ինչքան ատոմակայանը: Ամերիկյան ընկերությունն էլ հաստատել է, որ հետաքրքրված է կասկադով: Հայաստանի էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը հայտարարել է, որ իշխանությունը կասկադը չի հանել մասնավորեցման, բայց պատրաստ է լսել հետաքրքրված ընկերությունների առաջարկությունները: Նախարարը նաև շեշտել է, որ կան ռուսական և ուկրաինական ընկերություններ էլ, որոնք հետաքրքրված են կասկադով:
Այն, որ ռուսները դրանով հետաքրքրված են՝ վաղուց էր պարզ: Տարբեր առիթներով և առումներով կասկադի ապագան քննարկվել է հայ-ռուսական այս կամ այն հարցի շուրջ խոսակցությունների շրջանակում: Իսկ որ հետաքրքրություն կա ամերիկյան ընկերությունից՝ սա արդեն նորություն է և կարևոր նորություն: Կարևոր է այն իմաստով, որ Հայաստանի ողջ կամ գրեթե ողջ էներգետիկան ռուսական է, այսինքն՝ գտնվում է ռուսական ենթակայության տակ: Իսկ եթե էներգետիկան կախված է մեկ երկրից, սա արդեն էներգետիկա չէ, այլ օղակ, որ այդ երկիրը հագցրել է մյուսի վզին: Երկրների անուններն այստեղ, ըստ էության, այլևս կարևոր չեն, կարևորը զուտ այդ փաստն է: Հետևաբար դիվերսիֆիկացիան դառնում է անվտանգության հարց, իսկ նկատի ունենալով ոլորտի ռազմավարական կարևորությունը՝ դառնում է պետական և ազգային անվտանգության հարց:
Ամերիկյան ընկերության հետաքրքրվածությունը շատ կարևոր է հենց այս տեսանկյունից: Եվ այս իմաստով ամերիկյան ներդրողի պարագան կարող ենք դիտարկել որպես ռազմավարական ներդրում, և Հայաստանի կառավարությունը պետք է հենց այդ նկատառումով էլ մոտենա խնդրին: Դա նշանակում է, որ այստեղ Հայաստանի իշխանությունը պետք է ինքն էլ դառնա շահագրգիռ կողմ: Հայաստանի էներգետիկայում ռուսական ներկայությանը զուգահեռ այլ երկրի, տվյալ դեպքում՝ առավել ևս ամերիկյան ներկայության առկայությունը կարող է միմիայն օգնել Հայաստանի էներգետիկ ճկունության բարելավմանը և ձևավորել ըստ էության յուրօրինակ մրցակցային միջավայր, շահերի բախման մի միջավայր, որից էներգետիկան կարող է միայն շահել:
Իհարկե, այս դեպքում կա մի կարևորագույն նախապայման՝ պետական կարգավորման հստակ քաղաքականություն, այլապես էներգետիկան կարող է դառնալ աշխարհաքաղաքական վեճի հարթակ, որից լավ արդյունք սպասել պետք չէ: Սակայն այն, որ Հայաստանի անվտանգության շահը պահանջում է խրախուսել հայաստանյան էներգետիկայում այլընտրանքային ներդրումները՝ անկասկած է:
Իհարկե, այլընտրանքային կարող է դիտվել նաև Ուկրաինան, սակայն զուտ իրավական տեսանկյունից, որովհետև դե ֆակտո կա մի քանի հանգամանք, որ ուկրաինական հետաքրքրվածությունը զերծ է պահում ռազմավարական բնույթից: Նախ՝ ուկրաինական տնտեսությունը ներկայումս, մեղմ ասած, տխուր վիճակում է, և այս առումով ներդրումային պոտենցիալը կարող է լինել կասկածելի: Բացի այդ, Ուկրաինան կարող է ցանկացած պահի աչքի ընկնել Ռուսաստանի հետ հերթական որևէ գործարքով, ինչպիսիք եղել են բազմաթիվ անգամներ, այն էլ՝ էներգետիկ ոլորտում: Այսինքն՝ Ուկրաինան կարող է գնել, հետո Ռուսաստանին վաճառել Որոտանի կասկադը:
