Հայաստանի կառավարությունը, ինչպեսև սպասվում էր, քիչ առաջ հավանության է արժանացրել Լեռնային Ղարաբաղի անկախության ճանաչման մասին ԱԺ պատգամավորներ Հրանտ Բագրատյանի և Զարուհի Փոստանջյանի հեղինակած՝ «Արցախի Հանրապետությունը ճանաչելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ կառավարության եզրակացության նախագծին, որը սահմանված կարգով կներկայացվի Ազգային ժողով:
Այս որոշումը, ըստ էության, սպասելի էր: Դրա վերաբերյալ տեղեկությունը, որ հրապարակվել էր երկու օր առաջ, արդեն իսկ հասցրել է ունենալ արձագանք Ադրբեջանում: Բաքուն հայտարարել էր, որ եթե Հայաստանը ճանաչի ԼՂՀ-ն, ապա դա կնշանակի մինսկյան գործընթացի ավարտ: Դրան անմիջապես արձագանքել էր Հայաստանի նախագահի խոսնակը՝ ըստ էության ակնարկելով, որ Երևանի ճանաչում կարելի է համարել միայն Սերժ Սարգսյանի շուրթերից հնչած ճանաչումը: Նախօրեին հնչեց նաև ՌԴ կարծիքը այդ նախաձեռնության վերաբերյալ, որտեղ ՌԴ արտգործնախարար Լավրովը հայտարարեց, թե անհանգստանալու և խուճապի կարիք չկա, և հայաստանցի գործընկերները իրեն միշտ էլ վստահեցրել են, որ կարգավիճակի միակողմանի սահմանում չի լինի: Փաստորեն, ՌԴ արտգործնախարարը հայտարարում էր, որ Երևանը իրեն հավաստիացրել է, որ ճանաչում չի լինի:
Ի՞նչ էր ակնարկում Լավրովը՝ դժվար է ասել: Նա հանգստացնո՞ւմ էր Բաքվին, որ ամեն ինչ Մոսկվայի վերահսկողության տակ է, թե՞ Երևանին էր հիշեցնում խոստումներն ու հավաստիացումները:
Ակնհայտ է, որ ներկայումս, իհարկե, խոսք չի կարող լինել արագ ճանաչման մասին, և Երևանն ընդամենը գործընթաց է գեներացնում: Դժվար է ասել նույնիսկ, թե արդյոք Երևանն ընդամենը փորձում է օգտագործե՞լ ընդդիմադիր պատգամավորների նախաձեռնությունը, թե՞ նույնիսկ եղել է որոշակի նախնական քննարկում և փոխհամաձայնություն, որ նրանք հանդես գան այդ նախաձեռնությամբ: Հայտնի է, որ Զարուհի Փոստանջյանն ու «Ժառանգությունը» պարբերաբար են հանդես եկել նման նախաձեռնությամբ, սակայն միշտ արժանացել են մերժման: Այս դեպքում, սակայն, կառավարությունը դրական եզրակացություն է տալիս նման նախաձեռնության՝ այն պայմանավորելով նոր իրողություններով և արտաքին գործոններով:
Նախագծում նշվում է, որ «Ադրբեջանի Հանրապետության ռազմական հրապարակային ու այլևս միջազգայնորեն վավերագրված ու անտեսվող վտանգին դիմակայելու, Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության անվտանգության ներկայիս մակարդակը բարձրացնելու շահախնդրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունը Արցախի Հանրապետության հետ մեկտեղ երաշխավորում է Արցախի Հանրապետության բնակչության ապահովությունն ու նրա տարածքային ամբողջականությունը` Արցախի Հանրապետության նկատմամբ նախահարձակ որևէ գործողության կամ բացահայտ սպառնալիքի դեպքում: Պաշտոնական Երևանը ապրիլյան պատերազմից հետո հայտարարեց բանակցային գործընթացի երեք պայմանի մասին: Ակնհայտ է, որ այդ պայմանները հրապարակելուց հետո Երևանը չէր նստելու և սպասի, թե երբ դրանք կընդունվեն:
Եվ այս իրավիճակում ճանաչման նախաձեռնություն գեներացնելը, կարծեք թե, այն նվազագույն քայլն էր, որ պետք է աներ Երևանը որպես զուգահեռ գործընթաց: Ակնհայտ է, որ Հայաստանը ոչ թե պատրաստվում է ակտի, այլ գործիք է պատրաստում: Ինչի՞ համար: Այս հարցը կարող է ունենալ մի քանի պատասխան: Այդ գործիքը Հայաստանին պետք կարող է գալ բանակցային գործընթացում դիրքերը ամրացնելու համար, Ռուսաստանի հետ հարաբերության համար, Արևմուտքի հետ հարաբերության համար, Իրանի հետ հարաբերության համար: Այսինքն՝ դա մի գործիք է, որն իսկապես կարող է լինել շատ արդյունավետ, պարզապես խնդիրն այն է, թե արդյոք Հայաստանը պատա՞ստ է արդյունավետ օգտագործել այդօրինակ գործիքը:
Այստեղ է ամբողջ հարցը, որը հատկապես կարևոր է դառնում Լավրովի հայտարարության և, այսպես ասած, հավաստիացումների ֆոնին, թե Երևանը դուրս չի գա չճանաչման մասին պարտավորությունից: Բանն այն է, որ Լավրովը փաստորեն գծել է այն շրջանակը, որում Երևանը կարող է օգտագործել գործիքը: Իսկ դա նշանակում է, որ Լավրովը բացել է Հայաստանի խաղաքարտերը այդ հարցում, ինչը անկասկած կազդի արդյունավետության վրա, էապես կնվազեցնի արդյունավետությունը՝ դեռ գործիքը, այսպես ասած, գործի չդրած:
Ըստ այդմ՝ շատ կարևոր է, որ Հայաստանը մոտ ապագայում կարողանա որևէ քայլով ցույց տալ, որ նախաձեռնությունը կամ խաղը, որ սկսել է, Ռուսաստանի գծած շրջանակներում չէ: Դրանից կախված է Հայաստանի սկսած քայլի միջազգային արժեքն ու կշիռը:
