«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքական վերլուծաբան, գրող Արծրուն Պեպանյանը:
– Պարոն Պեպանյան, տեսակետ կա, որ առաջիկա ընտրական զարգացումները լինելու են գաղափարական հենքի վրա, և քաղաքական ուժերը իրենց գործողությունները մեծապես պայմանավորելու են իրենց արտաքին քաղաքական կողմնորոշմամբ: Այսօր, սակայն, երկու նոր ձևավորվող քաղաքական ուժերը՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը և «Նոր Հայաստան»-ը, չունեն հստակ բաժանում արտաքին կողմնորոշումների վերաբերյալ: Արտաքին քաղաքական նման կողմնորոշումները կարո՞ղ են արդյոք քաղաքական դաշտը հանել ճգնաժամից:
– Ցավալի է, որ գաղափարական հենք համարվում է որևէ արտաքին կողմնորոշում ունենալը, մինչդեռ այն պիտի բխեր տվյալ քաղաքական ուժի ներքին էությունից: Առհասարակ արտաքին կողմնորոշվածությունը ներքին անլիարժեքության զգացումի արդյունք է, ուստի մեզ նման փոքր երկրներում արտաքին կողմնորոշում ունեցող քաղաքական ուժերի միջոցով միմյանց դեմ պայքարում են հենց այդ կողմնորոշումների «տերերը»: Մեր կողմնորոշումը պիտի լինի միայն դեպի մեր պետությունը: Ինչ վերաբերում է ճգնաժամին, ապա որևէ քաղաքական ուժ, որպեսզի կարողանա հաղթահարել ճգնաժամը, նախևառաջ պետք է ունակ լինի պարզելու այդ ճգնաժամի առաջացման բուն պատճառները: Մեր քաղաքական դաշտը դեռևս շատ հեռու է այդ ունակությունն ունենալուց, իրենք այդ պատճառները որոնում են միմիայն ներկայում, իսկ դա տարել է և կտանի մոլորության: Այնպես որ՝ մեր քաղաքական ուժերն այսօրվա դրությամբ պայմանականորեն են քաղաքական կոչվում, նրանք ի զորու չեն էական դրական փոփոխություններ իրականացնել երկրում՝ ինչպիսի արտաքին կողմնորոշում էլ ունենան:
– Շատ փորձագետներ նշում են, որ առանց արտաքին քաղաքական բաժանման հնարավոր չէ այս վիճակից դուրս գալ: Բայց, օրինակ, արևտամետ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը ընտրություններից հետո գնաց Ռուսաստան՝ հաղթանակ բերելու: Ռուսները, ըստ էության, թույլ չեն տալիս, որ Հայաստանում քաղաքական դաշտ ձևավորվի: Համամի՞տ եք:
– Որևէ մեկի թույլ տալուն որ նայենք, չենք ունենա անհրաժեշտ քաղաքական դաշտը: Այն, որ չունենք այդ դաշտը, նախևառաջ պայմանավորված է մեր գործիչների մտածողության մակերեսայնությամբ: Մի պահ մտաբերեք Երրորդ հանրապետության տարիներին հնչած քաղաքական բնույթի ելույթները և փորձեք դրանք համադրելով՝ կարծիք կազմել, թե քանի տարեկան է հայ ժողովուրդը: Կստանաք ամենաշատը 25 թիվը: Մեր կուսակցությունների համար մեր ժողովուրդը ընդամենը 25 տարեկան է, մեր կուսակցությունները մեր ժողովրդի հետ խոսում են որպես քսանհինգամյա հանրության հետ, և այդ պատճառով էլ այս վիճակն է: Հայությունն ունի աշխարհում առանցքային դերակատարում ունենալու իրական հնարավորություն, և հիմա ժամանակն է, որ այդպիսի ուժերի ի հայտ գան: Իսկ դրա համար նախևառաջ հարկավոր է քննել հայության ողջ անցյալը, որպեսզի պարզվի ու հիմնավորվի այդ դերակատարությունը:
– Ստեղծված իրավիճակում ի՞նչ ելքեր եք տեսնում: Արդյոք ճի՞շտ տարբերակ է գնալ ներսից փոխելու ճանապարհով, ինչպես պնդում է ՀՅԴ–ն:
– Շատ լավ կլիներ, որ ներսից փոխվեր. այդպես ավելի հեշտ է, քանի որ օգտագործվում են պետության լծակները: Սակայն, ցավոք, Երրորդ հանրապետության տարիներին իշխանական համակարգը համալրվել է բացասական ընտրասերումի հիման վրա, և այսօր այդ համակարգը նվազ պիտանի է ազգաշահ այդ գործն անելու: Եթե մի օր Սերժ Սարգսյանը որոշի երկիրն արմատապես բարեփոխել, ապա լուրջ դժվարություններ կունենա անհրաժեշտ թիմի հարցում: Ստացվում է, որ փոփոխությունների նախաձեռնության մեկնարկը պիտի տրվի դրսում: Սակայն, արդեն ասացի, մեր քաղաքական ուժերը այսօրվա դրությամբ չունեն պահանջվող խորատեսությունը, և դա մնում է որպես ապագայի հարց: Այնպես որ՝ ՀՅԴ-ն գնալու ուրիշ տեղ չուներ. դրսում գտնվողներին սպասում է բարոյական դանդաղ մահ, քանի որ, ցավոք, ի զորու չեն ըմբռնել ճգնաժամի իրական պատճառները:
– Ամբողջ աշխարհում կոալիցիաները կազմավորվում են ընտրություններից հետո, հիմա մեզ մոտ ընտրություններից մեկ տարի առաջ են կոալիցիա կազմում: Ըստ Ձեզ՝ ինչո՞վ է սա պայմանավորված:
– Մամուլում եղած նյութերին եթե հավատանք, հանրաքվեի «Այո»-ն անչափ փոքր է եղել իրականում: Եվ դա այն դեպքում, երբ դիմացը համախմբված արմատական ուժ չկար: Դժվար չի ենթադրել, թե որպիսի բարդ խնդրի առջև կկանգնեն իշխանությունները 2017-ին, հատկապես որ աշխարհում տեղի ունեցող խառնաշփոթի պատճառով վատանում են նաև մեր երկրի ներքին գործերը: Այս միավորումը թերևս նպատակ ունի հնարավորինս հեշտացնել իշխանությունների վերարտադրության գործը, նաև դեպի իշխանությունները տրամադրել Սփյուռքի մի հատվածին: Բաց դա էական արդյունքների չի բերի: Իշխանությունները գուցե թե կարողանան ևս մեկ անգամ արմունկներով կամ թե ավելի կոշտ մեթոդով վերարտադրվել, բայց դա մեր անկումը կվերածի գահավիժման: Այս պահին մի ուղի կա կործանումից խուսափելու՝ իշխանությունները պետք է սթափվեն և կարգի բերեն երկիրը: Ասվածը գուցե թե ֆանտաստիկայի ժանրից է, բայց ներկա պահին մեր ժողովուրդը որևէ այլ ռեալ ելքի համար դեռ պատրաստ չէ:
