«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ Հանրապետական խմբակցության պատգամավոր Ալեքսան Պետրոսյանը:
– Պարոն Պետրոսյան, այս տարին արդեն ավարտվում է, ի՞նչ վիճակում է արտահանումը:
– Մենք, ուզենք, թե չուզենք, պիտի սպասենք վերջին երկու ամսվա ավարտին, որովհետև գյուղմթերքի արտահանման ցուցանիշներն այդ ամիսներին շատ ավելի բարձր են լինում, քան անցած վեց ամիսներինն էին: Նոյեմբեր-դեկտեմբերը գինու, կոնյակի և պահածոների արտահանման համար շատ կարևոր ամիսներ են: Եվ մեր արտահանողների այս տարվա վերջին հույսն այդ ամիսների վրա է՝ ամանորյա տոներով պայմանավորված:
– Իսկ անցած տասը ամիսների արտահանման ցուցանիշներն ինչպե՞ս էին:
– Մենք լուրջ՝ նախորդ տարվա համեմատ արտահանման մոտ 60-70 տոկոս անկում ունենք: Հիմնականում դեպի Ռուսաստան, քանի որ մեր հիմնական շուկան այդ երկրում է: Հենց Ռուսաստանի շուկայում էլ 70 տոկոսով կրճատվել է մեր իրացումը: Դեպի Եվրոպա արտահանումը կայուն վիճակում է, բայց այդ ուղղությամբ էլ շատ քիչ ենք արտահանում:
– Իսկ ինչո՞ւ այդ ուղղությամբ արտահանումը չեք ավելացնում:
– Դժվար է: Եթե արևմտյան շուկա մտնելու հնարավորություն ունես, մտնում ես: Դրանից ավելի ընդլայնվելու դեպքում շատ բան պետք է անես: Գովազդների անհրաժեշտություն կա: Եթե ես որոշեմ Գերմանիա գինի և կոնյակ արտահանել ու մի ընկերության հետ գովազդի պայմանագիր կնքեմ, դրա համար այստեղ պիտի հարկ մուծվի: Նախկինում մարդիկ կարողանում էին առանց դրա կազմակերպել իրենց գովազդը: Մեզ մոտ ասում են, թե եթե դու Հայաստանից փող ես տանում Ռուսաստան քո արտադրած գինու գովազդը կազմակերպելու համար, դրա 20 տոկոսը պետք է այստեղ վճարես: Այդ պատճառով էլ մարդիկ հրաժարվեցին այդ տարբերակից: Իսկ դրսում գովազդ կազմակերպելը շատ մեծ գումարներ արժի: Նվազագույնը՝ մեկ միլիոն դոլար կարժենա:
– Հայաստանի պաշտոնյաները դժգոհում են արտադրողներից այն պատճառով, որ դուք չեք զարգացնում արտադրական տեխնոլոգիաները, ավելի բարձր տեխնոլոգիաներ չեք ներկրում ու կիրառում ձեր արտադրական գործընթացում: Եվ ասում են, որ այդ պատճառով Հայաստանի արտադրանքը այնքան էլ որակյալ չէ ու եվրոպական արտադրանքի հետ մրցունակ չէ:
– Այդպիսի բան չկա: Օրինակ՝ մեզ մոտ գինեգործական տեխնոլոգիաները ամենավերջին մակարդակի են: Անգամ նախկին խորհրդային տարածքի ոչ մի պետությունում նման տեխնոլոգիաներ չեն ներդրվել: Դրանից ավելի ինչ անենք: Այն մրցունակ է նաև եվրոպական շատ արտադրողների կիրառած տեխնոլոգիաների հետ: Անցած տարի մենք ամենալուրջ ներդրումը կատարեցինք և ողջ տեխնոլոգիան թարմացրեցինք: Մասնագետներն էլ գալիս են Գերմանիայից ու Իտալիայից:
– Իսկ ինչո՞ւ չեք մտածում Չինաստան արտահանելու մասին: Հայտարարություններ են հնչում, թե այդ երկիրը մեր գինու և կոնյակի համար լավ շուկա կարող է լինել:
– Մենք բոլոր ուղղություններով էլ փորձում ենք արտահանել: Չինաստան գինի ենք ուղարկել վաճառելու, սպասում ենք արդյունքների: Բայց պետք է նկատի ունենալ, որ Չինաստան ապրանք հասցնելու համար երեք ամիս ժամանակ է անհրաժեշտ: Դա Ռուսաստանը չէ, որ ուղարկելուց վեց օր հետո տեղ է հասնում:
– Արտահանումը խթանելու համար ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք Հայաստանի իշխանություններից:
– Դրա համար ես պետք է իմանամ, թե ինչ հնարավորություններ ունեն իշխանությունները: Դա կառավարության հնարավորությունների չափով է պայմանավորված:
– Իսկ ի՞նչ պետք է լինի, որ ձեր արտահանումը բարելավվի:
– Որպեսզի մեր արտահանումը բարելավվի, ռուսական ռուբլին դոլարի համեմատ պետք է նորից 30-ի հասնի: Կլինի՞: Իհարկե՝ չի լինի: Դրա համար էլ մենք ստիպված պիտի նոր շուկաներ փնտրենք, ինչը արդեն անում ենք, բայց դա շատ դժվար է:
– Հայաստանը ռուսական ռուբլու փոխարժեքի վրա չի կարող ազդել, փոխարենը կարող են ազդել դրամի փոխարժեքի վրա:
– Այո՛, դրամի արժեզրկումը արտահանման համար լավ պայմաններ կստեղծի, բայց քանի որ մեր երկրում ներմուծումը մոտ չորս անգամ ավելի շատ է արտահանումից, այդ դեպքում արդեն ներմուծվող ապրանքներն ավելի կթանկանան: Գազը կթանկանա, լույսը կթանկանա, ամեն ինչը կթանկանա: Դրա համար էլ լուրջ հաշվարկներ է պետք անել:
– Այս տարի Ձեզ պատկանող ընկերությունն ինչքա՞ն խաղող է մթերել:
– Անցած տարվա համեմատ 50 տոկոսով ավելի մթերում ենք արել: Այդքան անհրաժեշտ չէր, բայց մտածեցինք, թե ավելի լավ է մեր վիճակը դժվարանա, քան թե հազարավոր գյուղացիական տնտեսությունները ընկնեն ծանր պայմանների մեջ ու հետո չկարողանան ոտքի կանգնել: Դա հետո մեր արտադրության վրա էլ վատ կանդրադառնա: Խաղողը մթերել ենք 150 դրամով, մինչև հունվար կվճարենք: Այդպես ենք պայմանավորվել:
