Երեկ տեղի ունեցած կառավարության նիստում վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը անդրադարձել է էլեկտրաէներգիայի սակագնի թանկացմանը և հերթական անգամ կրկնել այն հիմնավորումները, որոնք ստիպել են Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին էլեկտրաէներգիայի սակագինը բարձրացնելու վերաբերյալ որոշում կայացնել:
Ինչպես հայտնի է, այդ պատճառները երեքն են՝ 2013-14թթ. սակավաջրությունը, ՀԱԷԿ-ի նախատեսվածից ավելի երկար չաշխատելը և դրամի արժեզրկումը: Վարչապետը նաև հայտարարել է, որ ՀԷՑ-ում առկա հնարավոր չարաշահումները, սպառողի և տեսուչի միջև հանցավոր համաձայնության արդյունքում առաջացած կորուստները և ընկերության կողմից կատարվող ճոխ ծախսերը կամ վճարվող բարձր աշխատավարձերը չեն մտել սակագնի մեջ, այլ ազդել են ընկերության շահույթի կրճատման վրա: Այսպիսով, վարչապետը հասկացրել է, որ էլեկտրաէներգիայի թանկացումը օբյեկտիվ պրոցես է և չի կարող կասեցվել: Միակ լուծումը, որ նա առաջարկել է սոցիալապես անապահով և նպաստառու 105 հազար ընտանիքների սոցիալական նպաստը 2 հազար դրամով ավելացնելն է:
Արդյոք սա կարո՞ղ է բավարար լուծում համարվել և կարո՞ղ է հանդարտեցնել հանրային դժգոհության ալիքը: Տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը համարում է, որ այդ 2 հազարը փոխատուցում չի կարելի համարել, քանի որ իրականում էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման արդյունքում բարձրանալու են մյուս ապրանքների և ծառայությունները գները: «Էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման արդյունքը խիստ շոշափելի զգացվելու է նաև մյուս ապրանքների և ծառայությունների գնի բարձրացման վրա: Իսկ դա նշանակում է, որ մարդիկ օգոստոսի 1-ից հետո սկսելու են ավելի վատ ապրել, ավելի աղքատ ապրել: Կառավարությունը չի կարող համարել, որ եթե ինքը սոցիալական նպաստի չափը 2 հազար դրամով բարձրացնում է, ապա դրանով լուծվում են սոցիալապես անապահով խավի խնդիրները»:
Մեր զրուցակիցն ասաց, որ ինքը արդեն տևական ժամանակ պայքարում է, որ պահանջը դրվի ոչ թե էլեկտրաէներգիայի սակագինը չբարձրացնելը, այլ էլեկտրաէներգիայի տնտեսագիտորեն ճիշտ հաշվարկված սակագնի սահմանումը: «Երբ սկսում են բացատրել, որ այդ 6,93 դրամի թանկացումը անհրաժեշտություն է, թե այդ գումարից որքանը ինչին է ուղղվելու, ես չեմ ուզում նման բանավեճի մեջ մտնել: Ես ասում եմ, որ պետք է սկսել գործող 42 դրամից, և հասկանալ, թե արդյոք այդ 42 դրամն արդարացի՞ սակագին էր, որից հետո միայն պետք է անցնել 6,93 դրամի քննարկմանը»:
Ինչ վերաբերում է վարչապետի այն հայտարարություններին, որ չարաշահումներն ու հանցավոր գործարքները չէին կարող անդրադառնալ սակագնի վրա, որ դրանք ընդամենը արվել են կազմակերպության շահույթի նվազեցման հաշվին, ապա այդ պնդումները ևս տրամաբանական չեն թվում: ՀԷՑ-ը, ըստ էության, չունի շահույթ, այս ընկերությունը տևական ժամանակ աշխատում է վնասով:
Հենց դրա արդյունքում է, որ ընկերությունը 23 մլրդ դրամից ավելի պարտք է կուտակել էլեկտրաէներգիա արտադրող ընկերություններին, և 83 մլրդ դրամից ավելի վարկային պարտավորություններ ունի, որոնք նա այլևս ի վիճակի չէ սպասարկել: Հայաստանի իշխանությունները էլեկտրաէներգիայի սակագինը բարձրացնում են, որպեսզի ՀԷՑ-ը կարողանա վճարել իր պարտքերն ու մարել վարկային ռեսուրսները: Բայց եթե ՀԷՑ-ը անարդյունավետ ծախսեր չկատարեր, չունենար մեծ կորուստներ ու չհիմնավորված բարձր աշխատավարձեր, ապա կարող էր այդ գումարներն ուղղել առկա պարտավորությունների մարմանը:
Պետք է հասկանալ նաև, որ ՀԷՑ-ի և էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման հարցը վաղուց արդեն տնտեսական հարց չէ և չի կարելի դիտարկել միայն տնտեսական հիմնավորումների ենթատեքստում: Էլեկտրաէներգիայի սակագնի հարցը վերածվել է Հայաստան-Ռուսաստան միջպետական հարաբերությունների առարկայի, քանի որ ՀԷՑ-ի սեփականատեր ռուսական պետությունը սկսել է գիտակցել, որ հայ հանրությունը այլևս թույլ չի տալու, որ ՀԷՑ-ն անվերջ աշխատի հայ սպառողների գրպանի ու նյարդերի հաշվին, որ չի կարելի անընդհատ ճնշել Հայաստանի իշխանությանը, որպեսզի նա կատարի ռուսական ընկերության ցանկացած քմահաճույք, այդ թվում՝ սակագինը ամեն տարի բարձրացնելու տեսքով:
Անգամ եթե սակագինը մնա նույնը և Հայաստանի իշխանությանը հաջողվի բռնության միջոցով ճնշել էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման դեմ բողոքի ակցիաները, ապա միևնույն է՝ դա ծանր հետք է թողնելու հայ հանրության գիտակցության մեջ: Յուրաքանչյուր ամիս վճարելով էլեկտրաէներգիայի վճարը, յուրաքանչյուրը հասկանալու է, որ ինքը յուրօրինակ տուրք է վճարում ռուսական պետությանը, և օգտվելու է ցանկացած առիթից ռուսական կախվածությունից ազատվելու համար:
