Հայաստանում ԵՏՄ անդամակցության պայմանագրի խորհրդարանական քվեարկության և Ռուսաստանում Պուտինի ուղերձի հնչեցման ֆոնին աննկատ անցավ Ղարաբաղյան կարգավորման մասով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների արտգործնախարարությունների հայտարարությունը, որ հնչել է Բազելում տեղի ունեցած ԵԱՀԿ արտգործնախարարների հավաքի շրջանակում:
Հայտարարությունը տարածել էին ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը, ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին և Ֆրանսիայի եվրոպական հարցերով պետական քարտուղար Հարլեմ Դեզիրը: Հայտարարությունը, ըստ էության, անակնկալ կամ նոր ձևակերպումներ չունի: Այդ առումով ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը Ղարաբաղյան կարգավորման շրջանակում հասարակություններին անակնկալներ վաղուց չի մատուցել: Հայտարարության առանձնահատկությունն այն է, որ հնչել է ԵԱՀԿ արտգործնախարարների հավաքին, որի ընթացքում շարունակվել է Արևմուտք-Ռուսաստան դիմակայությունը:
Այդ դիմակայությունը աճում է, այսպես ասած, երկրաչափական պրոգրեսիայով. նույն ժամանակամիջոցում՝ զուգահեռաբար, Պուտինը իր հերթական ուղերձում, ըստ էության, Արևմուտքին մեղադրում էր Ռուսաստանը ոչնչացնելու մտադրության համար: Ավելին՝ ուղերձում անգամ որոշակի ժամկետներ էին շոշափվում, որոնց շրջանակում կշարունակվի դիմակայությունը՝ 2-4 տարի:
Խնդիրն այն չէ, թե ինչքանով են ադեկվատ այդ ժամկետները, այլ այն, որ Ռուսաստանը դեռևս չի պատրաստվում գնալ փոխզիջման, ինչը նշանակում է դիմակայության շարունակում:
Միևնույն ժամանակ, Բազելում արևմտյան երկրների արտգործնախարարները քննարկել են Մոսկվայի դեմ նոր պատժամիջոցների հարցն ու կարծես թե հանգել համաձայնության:
Ահա այս մթնոլորտում է, որ հետաքրքրական է դառնում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների արտգործնախարարների համատեղ հայտարարությունը: Նախ՝ հայտարարության փաստն ինքնին խոսում է երևի թե այն մասին, որ Ղարաբաղյան հարցում համատեղ աշխատանքի շուրջ առնվազն ընդհանուր պայմանավորվածություն ձեռք է բերվել, ինչը նշանակում է, որ Ղարաբաղյան խնդրի մասով Արևմուտք-Ռուսաստան դիմակայության ազդեցությունը կլինի նվազագույն: Դա չի կարող ողջունելի չլինել տարածաշրջանային կայունության տեսանկյունից:
Սա իհարկե չի բացառում լոկալ սադրանքների կրկնությունը, որոնք տեղի են ունենում պարբերաբար: Սակայն ընդհանուր, խոշոր ռազմական սադրանքները կարծեք թե, այսպես ասած, շատ քիչ հավանական են: Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների արտգործնախարարները հայտարարում են, որ «ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հովանու ներքո ընթացող խաղաղ և համապարփակ համաձայնագրի ուղղությամբ բանակցությունները պետք է վերսկսվեն հնարավորինս շուտ»: Սա վերհաստատում է, որ գործընթացը մնում է Մինսկի խմբում: Այս մասով առկա է որոշակի փոխզիջում:
Բանն այն է, որ վերջին մի քանի ամիսներին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի երեք համանախագահ երկրները ըստ էության նախաձեռնեցին առանձին բանակցային փորձեր Սարգսյան-Ալիև հանդիպումների մակարդակում: Տեղի ունեցան հանդիպումներ Սոչիում, Նյուպորտում՝ ԱՄՆ գլխավորությամբ, և Փարիզում: Ըստ էության, ակնհայտ էր, որ առկա է նախաձեռնությունը վերցնելու լուռ պայքար, որն այս փուլում երևի թե ավարտվել է «ոչ ոքիով» և տարածաշրջանում հերթական, սակայն մյուս կողմից աննախադեպ ողբերգական սադրանքով՝ հայկական ուղղաթիռի խոցումով:
Մինսկի խմբի համանախագահները, ըստ ամենայնի, նախաձեռնությունը վերցնելու փորձերից հետո հանգում են Մինսկի խմբի շրջանակը պահպանելու փոխզիջման: Մյուս կողմից, սակայն, բացառված չէ և այն, որ այս փոխզիջման բերվել է Ռուսաստանը, որն արդեն երկար տարիներ փորձում էր նախաձեռնությունը վերցնել և հասնել բանակցային ձևաչափի փոփոխության, հավանական է՝ նաև Թուրքիայի ներգրավմամբ: Չի բացառվում, որ ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան իրենց նախաձեռնություններով Ռուսաստանին առնվազն այս փուլում ստիպեցին հրաժարվել այդ մտքից և հանգել համաձայնության, որ բանակցությունը պետք է շարունակվի Մինսկի խմբի շրջանակում:
Հայկական կողմի համար սա ողջունելի հանգրվան է այն իմաստով, որ Մինսկի ձևաչափի դեմ տարիներ շարունակ բողոքում և ձևաչափի ընդլայնում է պահանջում Ադրբեջանը: Եվ հատկապես նկատի ունենալով ռուս-ադրբեջանական և ռուս-թուրքական մերձեցման հանգամանքը, ըստ էության, մեղմ ասած ցանկալի չէ և վտանգավոր է, որ բանակցային ձևաչափում Ռուսաստանը ստանա առավելություն ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի նկատմամբ:
