«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ, ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Արտակ Զաքարյանը:
–Պարոն Զաքարյան, Հայաստանի՝ ԵՏՄ-ին անդամակցությունը գրեթե իրողություն է, և կասկած չկա, որ ԱԺ-ն այն վավերացնելու է: Այսօր պարզ դարձավ, որ սննդամթերքի ազատ տրանզիտը ԵՄ-ից, ԱՄՆ-ից և Կանադայից Ղազախստանի և Բելառուսի տարածքով Ռուսաստանն արգելելու է: Աստանան արդեն իր դժգոհությունն է հայտնել այս որոշման վերաբերյալ՝ մեկնաբանելով, որ անդամ երկները ունեն հավասար իրավունքներ: Այսօր արդեն շատ փորձագետներ ԵՏՄ-ն չկայացած են համարում։ Հայաստանը չունի՞ այս առումով մտահոգություն:
-Այսօրվա աշխարհն ինքնին մտահոգություններով հարուստ աշխարհ է, և չպետք է մոռանալ մի շատ կարևոր հաստատում՝ քաղաքականությունը հնարավորի արվեստ է: Այսօր գոյություն ունեցող համաշխարհային բոլոր բարդությունների, դժվարությունների ներքո պետք է գտնել հնարավորություններ: Մենք գտել ենք այդ հնարավորությունները, ու գտել ենք այդ հնարավորություններն այն համատեքստում, որ այդ հնարավորությունները գտել են նաև մեր գործընկեր պետությունները՝ ի դեմս ՌԴ-ի, Ղազախստանի և Բելառուսի: Եվ Հայաստանն այդ հնարավորությունների մաս պետք է կազմի: Մենք մեր գործընկերների հետ ավելի շատ հենվելու ենք փոխշահավետության սկզբունքի վրա և փորձելու ենք մեր դրական, պոզիտիվ ներդրումն ունենալ ԵՏՄ կայացման և զարգացման գործում:
-Ինչպե՞ս է Հայաստանը այստեղ դերակատարություն ունենալու, երբ գիտենք՝ այստեղ Ռուսաստանը միանձնյա որոշում է կայացնում:
-Նախ՝ ԵՏՄ-ն չի սահմանափակում անդամ պետությունների սուվերեն գործողությունները, այդ թվում՝ նաև քաղաքական կամ այլ նշանակություն ունեցող որոշումներ կայացնելու գործընթացը: Ինչ վերաբերում է ԵՏՄ-ի տարածքում որոշումների կայացմանը կամ այն որոշումների, որոնք առնչվում են ԵՏՄ շրջանակներում ստանձնած պետությունների պարտավորություններին՝ բնականաբար, դրա համար գոյություն ունի մեխանիզմ, այսօր լսումների ընթացքում մանրամասն ներկայացվեց: Եվ նրա որոշումների կայացման գործընթացը, կոնսենսուսի կիրառման հարթակները ու նաև քվեարկության մեխանիզմները: Կարծում եմ՝ մեր հայկական ձայնն իր լիարժեք դերակատարությունն ունենալու է:
–ԵՏՄ հանձնաժողովի որոշումները նորմատիվ բնույթ են կրելու ՀՀ-ի համար և պարտադիր են դառնում ոչ միայն պետական մարմինների, այլև քաղաքացիների և տնտեսվարող սուբյեկտների կատարման համար ։Եվ, ըստ էության, որևէ միջազգային պայմանագիր՝ առանց Պուտինի, Նազարբաևի և Լուկաշենկոյի համաձայնության, մենք այլևս միջազգային հարթությունում չենք կարող ինքնուրույն որոշումներ ընդունել:
-Լիբերալ մոտեցումներ ունեցող համաձայնագիր է պետությունների իրավունքների տեսանկյունից: Եվ որևէ պետության իրավասությունները սահմանափակված չեն ինքնուրույնության առումով: Իսկ փոխադարձ շահերի և ԵՏՄ-ի շրջանակներում ստանձնած պարտավորությունների առումով, այո, այստեղ պետք է նաև հաշվի առնվեն գործընկեր պետությունների շահերը և մոտեցումները, որովհետև ընդհանուր կանոնի, ընդհանուր մաքսային միության, մաքսային սահմաններ չունենալու, մաքսային ավելի ընդարձակ տարածք ներառելու գաղափարն է: Բնականաբար, եթե անդամ պետություններից որևէ մեկի գործունեությունը խոչընդոտելու է մաքսային ընդհանուր կանոններին, դա պետք է լինի համաձայնեցված, բայց դա չի նշանակում, որ պետությունները դադարեցնում են իրենց սուվերեն իրավունքի կիրառումը:
-Ղարաբաղյան ուղղաթիռի խոցման, ապա նաև մեր հետախույզների փայլուն գործողությունից հետո հասարակության մեջ շատերը խոսում են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անհրաժեշտության չգոյության մասին: Սրա մեջ վտանգ չե՞ք տեսնում:
-Մինսկի խմբի ձևաչափն այլընտրանք չունի և սխալ են այն մարդիկ, ովքեր հարցադրում են անում՝ Մինսկի խումբը պե՞տք է, թե՞ ոչ: Մինսկի խումբը միակ լիազորված, միջազգային մանդատ ունեցող կազմակերպությունն է` ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորման գործում և միջնորդական առաքելություն անցկացնելու գործում: Ինչ վերաբերում է Ադրբեջանի կողմից ապակառուցողական, սադրիչ, ավանտյուրիստական գործողություններին գնահատական տալուն, ապա կարծում եմ՝ այստեղ Մինսկի խումբն անելիք ունի և պետք է հետևություններ անի, որովհետև էլի բալանսավորված, էլի պարիտետային մոտեցումները կարող են նաև որոշակի բացասական անդրադարձ ունենալ բանակցային գործընթացի վրա, ինչն իհարկե պետք է բացառել:
Ես կարծում եմ՝ ոչ միայն ուղղաթիռի խոցման պարագայում, այլև շատ վաղուց Մինսկի խումբը և միջազգային հանրությունըպետք է կողմերից յուրաքանչյուրի ապակառուցողական գործողություններին արձագանքի: Փաստն այն է, որ բոլոր դեպքերում Ադրբեջանն է եղել միակ կողմը, որը շահագրգռված է եղել խաթարելու բանակցային գործընթացը, սադրելու և այդ ուղղությամբ իրականացրել է կոնկրետ գործողություններ` բազմիցս խախտելով հրադադարի ռեժիմը:
Ավելին՝ տեսանյութում:
