Բրյուսելում նախաստորագրվել են Հայաստանի և Եվրամիության միջև վիզային ռեժիմի դյուրացման վերաբերյալ արձանագրությունները: Երբ դրանք վերջնականապես ստորագրվեն և վավերացվեն, ինչը ծրագրվում է ավարտին հասցնել մինչև 2013 թվականի կեսը, ՀՀ քաղաքացիների մի շարք կատեգորիաների համար Եվրամիության վիզա ստանալը կդառնա բավականին դյուրին գործընթաց, համենայնդեպս` ավելի, քան ներկայումս:
Դժվար է ասել, թե արդյոք գործընթացը կգնա՞ ծրագրվածին համաձայն: Կասկած չկա, որ այդ ամենը պայմանավորված կլինի նաև Հայաստանում քաղաքական իրավիճակով: Այսինքն` եթե նախագահական ընտրություններն անցնեն ցնցումներով, կասկած չկա, որ վիզային ռեժիմի դյուրացման գործընթացը կարգելակվի և կձգվի: Այսինքն` Հայաստանը կունենա հերթական ռեալ կորուստը: Այդպիսի կորուստները բավական շոշափելի են: Օրինակ` քաղաքական իրավիճակի պատճառով Հայաստանը զրկվեց «Հազարամյակի մարտահրավերներ» ամերիկյան կորպորացիայի երկրորդ ծրագրից, այսինքն` առաջին հնգամյակից հետո ծրագիրը չշարունակվեց: Իսկ դա ռեալ կորուստ էր հայ ժողովրդի համար, քանի որ մի քանի հարյուր միլիոնի դրամաշնորհային ծրագիրն ապահովում է թե՛ աշխատատեղ, թե՛ ենթակառուցվածքային զարգացում գյուղերում, ինչը գյուղացիական բնակչության համար ունի կենսական նշանակություն:
Հայաստանում քաղաքական իրավիճակի հետևանքով հետաձգվեց Հայաստանի և Եվրամիության միջև Ազատ առևտրի վերաբերյալ բանակցության գործընթացի ժամանակացույցը, և այն զգալիորեն դանդաղել է ու Եվրամիությունը որոշել է սպասել նախագահական ընտրություններին: Իսկ Ազատ առևտրի համաձայնագիրը զգալի քաղաքական ու տնտեսական նշանակություն ունի ռուսական մոնոպոլ գերիշխանության տիրույթից դուրս գալու ռազմավարական, կենսական խնդիր ունեցող Հայաստանի համար: Քաղաքական իրավիճակի հետևանքով հետաձգվեց Հայաստանի համար դոնորների կոնֆերանսը, որն անցկացվելու էր Եվրամիությունում, և որի ընթացքում Հայաստանը կարող էր ստանալ զգալի ֆինանսա-տնտեսական ներդրումներ՝ մոտ 1 միլիարդի չափով: Թե ինչ է դա նշանակում Հայաստանի համար` երևի ավելորդ է բացատրել: Բավական է ընդամենը արձանագրել այն փաստը, որ Հայաստանի իշխանությունն արդեն տևական ժամանակ է մեկ միլիարդ վարկ է փնտրում Չինաստանում, Ռուսաստանում, սակայն չի ստանում:
Այսպիսով, ակնհայտ է այն կորուստների ամբողջությունը, որ Հայաստանը կրում է քաղաքական իրավիճակի, այլ կերպ ասած` ժողովրդավարության բավարար, գոնե հուսադրող մակարդակի բացակայության պայմաններում: Բանն այն է, որ չնայած Հայաստանի հասցեին խրախուսական հայտարարություններին, Արևմուտքը այնուհանդերձ դեռևս չի հավատում և չի վստահում Հայաստանի իշխանությանը, Սերժ Սարգսյանին: Այլապես կլինեին ֆինանսատնտեսական ներդրումներ, քանի որ շատ մեծ է նաև դրանց քաղաքական նշանակությունը: Հայաստանում բարեփոխումները ունեն ֆինանսական աջակցության կարիք, որպեսզի դառնան անդառնալի, որպեսզի ամրապնդվեն: Սակայն Արևմուտքը ակնհայտորեն չի անում ներդրումներ, ինչը նշանակում է, որ չի վստահում Սերժ Սարգսյանին, չի հավատում, որ Սարգսյանը կլինի բարեփոխումների մասին իր հռչակագրերի տերը, կկատարի խոստումները: Սերժ Սարգսյանին չեն ցանկանում փող տալ` կասկածելով, որ նա այդ փողը իրականում ջուրն է գցելու և Հայաստանում բարեփոխումները շարունակելով ձևական բնույթ կրել` է՛լ ավելի մեծացնելու են ռուսական ազդեցությունը մեր երկրում:
Այդ ֆոնին, ԵՄ հետ վիզային ռեժիմի դյուրացման մասին համաձայնագրի նախաստորագրումը, անշուշտ, որոշակի քաղաքական աջակցություն է Սերժ Սարգսյանին, սակայն այդ քաղաքական աջակցությունը առկա կորուստների և ձգձգումների համատեքստում չափազանց թույլ է և աննշան: Առավել ևս, որ խոսքն ընդամենը նախաստորագրման մասին է: Եվ անգամ ստորագրման պարագայում, Հայաստանին պետք է ոչ թե երկրից ավելի դյուրին հեռանալու տարբերակներ, եթե նույնիսկ հեռացողները պետք է վերադառնան, այլ պետք են տարբերակներ մարդկանց հայրենիքում պահելու, այստեղ կյանքը նրանց համար գրավիչ, բարեկեցիկ դարձնելու: Իհարկե, հասկանալի է, որ ուղղակի իմաստով մեկը մյուսի հետ կապ չունի և վիզային ռեժիմի պարագայում խոսքն ընդամենը գործնական կամ անձնական առիթներով Եվրոպա մեկնելու հնարավորությունը դյուրացնելն է, ինչը նաև կարող է լավ ազդեցություն ունենալ հանրային մտածողության և աշխարհայացքի փոփոխության առումով: Սակայն, երբ համեմատության մեջ ենք դիտարկում այն, ինչը Եվրամիությունը ձգում է, և ինչում ընդառաջում մասնակի, ապա հասկանում ենք, որ ձգվում է Հայաստանի համար առավել կենսականը, ձգվում է այն, ինչը հենց պետք չէ ոչ մի րոպե ձգձգել: Սակայն այստեղ, իհարկե, մեղքը Արևմուտքինը չէ, այլ Հայաստանի իշխանությանը, Սերժ Սարգսյանինը, որի բարեփոխումները աննկատելիության աստիճան դանդաղ բնույթ են կրում, իսկ ավելի շուտ խորքային իմաստով գոյություն էլ չունեն:
Հայաստանի իշխանությունն է, որ պետք է շահագրգռված լինի և պետք է պատասխանատու լինի այն քայլերի համար, որոնք Արևմուտքին վստահություն կներշնչեն բարեփոխումների քաղաքականության հարցում հաստատակամության առումով և այդ վստահությունը կդառնա արդեն կոնկրետ ներդրումների աղբյուր: Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության համագումարում Սերժ Սարգսյանը հայտարարում էր, որ բարեփոխումները Հայաստանում ֆինանսական աջակցության կարիք ունեն: Բայց պետք չէ հայտարարել, Արևմուտքը այդ մասին շատ լավ գիտե, բայց նաև շատ հստակ ասել է՝ ինչքան շատ կլինեն բարեփոխումները, այդքան շատ կլինի փողը:
Այսինքն` առավոտյան բարեփոխումներ, կեսօրին` փողը: Այսինքն` պետք չէ ասել այն, ինչ Արևմուտքը առանց այդ էլ գիտե ու հասկանում է: Պետք է պարզապես հասկանալ այն, ինչ Արևմուտքն է ասում և կատարել երկրի բարեփոխմանն ուղղված ռեալ քայլեր, ստանալով արդեն Հայաստանի համար անվտանգության և կենսականության աստիճան անհրաժեշտ ֆինանսատնտեսական օժանդակությունը, որը թույլ կտա երկիրը դուրս բերել ճահճից և բարեփոխումների շնորհիվ էլ դնել ինստիտուցիոնալացված մրցունակության հիմքերը: Այլապես, Սերժ Սարգսյանը թող պատրաստի ոչ թե օժանդակության խնդրանքով, այլ հրաժեշտով լեցուն մի վերջին ելույթ:
