Վարդան Օսկանյանի գործի ծավալումը ուշագրավ վիճակ է ստեղծում Հայաստանի քաղաքական դաշտում: Օսկանյանի դեմ մեղադրանք ներկայացնելը և արդեն նրա հանդեպ կոնկրետ դատախազական գործողությունների իրականացումը կարող են լակմուսի թուղթ դառնալ տարբեր իրավիճակների, այդ թվում՝ նաև Հայ ազգային կոնգրեսի համար: Մասնավորապես ուշագրավ է, օրինակ, թե ինչպես է Կոնգրեսը քվեարկելու Օսկանյանի դեմ դատախազի միջնորդության հարցում:
Կոնգրեսի խմբակցությունից Նիկոլ Փաշինյանն արդեն իսկ հայտարարել էր, որ ինքը կողմ է քվեարկելու «Սիվիլիթասի» գործով Օսկանյանի դեմ դատախազության միջնորդությանը՝ այդպիսով համարելով, որ Օսկանյանը անուղղակի պատասխան է տալիս Մարտի 1-ին համակարգի պաշտպանների շարքում լինելու համար: Մինչդեռ Կոնգրեսի այսպես ասած՝ մյուս թևը Օսկանյանի դեմ գործողությունները որակել է որպես քաղաքական հետապնդում: Կիսվելո՞ւ է արդյոք Կոնգրեսի քվեարկությունը: Այստեղ քվեարկությունն ինքնին էական չէ, քանի որ հարցը լուծելու է ՀՀԿ-ն, և եթե ՀՀԿ-ն հավանություն տվեց միջնորդությանը, ապա Օսկանյանին կներկայացնեն մեղադրանք: Խնդիրն այլ է:
Կոնգրեսի քվեարկությունը ըստ էության կլինի ոչ թե կոնկրետ տվյալ իրավիճակի հանդեպ, այլ ընդհանրապես այդ կառույցում հայեցակարգային լուրջ տարբերությունների վկայություն: Երբ այդ տարբերություններն առօրյա են, այսինքն՝ ընթացիկ քաղաքականությանն են առնչվում՝ դա մի բան է, իսկ երբ այդ տարաձայնությունները կամ տարբերությունները ուղղակի վերաբերում են նախագահական ընտրություններին նախորդող բավական լուրջ պայքարին՝ արդեն բոլորովին այլ պատկեր է, և Կոնգրեսում առկա այդ իրավիճակը անկասկած իր ազդեցությունը կթողնի նաև ընդհանուր քաղաքական պատկերի վրա: Բանն այն է, որ այստեղ արդեն առաջ է գալիս նախագահական ընտրություններում Կոնգրեսի մասնակցության, ԲՀԿ-ի հետ հետագա համագործակցության հարցը:
Ստեղծված իրավիճակը կարող է բավական հետաքրքիր դրսևորումներ ունենալ հետընտրական փուլում, երբ կգա, այսպես ասած, ճտերը հաշվելու ժամանակը, և Կոնգրեսում ներկայումս առաջացած տարակարծությունները կարող են վերաճել այդ քաղաքական ուժի ներքին վերադասավորումների: Խոսքն, իհարկե, նոր հեռացումների մասին չէ: Այս դեպքում ավելի հավանական է ուժերի ներքին հարաբերակցության փոփոխությունը, որը կարող է տեղի ունենալ Կոնգրեսի գաղափարական պլատֆորմի վերախմբագրման, վերարժևորման հիմքի վրա:
