Դեկտեմբերի 8-ին հերթական հեռախոսազրույցն է տեղի ունեցել Ռուսաստանի և Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարների հետ, որի ընթացքում քննարկվել է ոչ միայն Արցախի հարցը, այլ նաև Ուկրաինայի թեման: Այդ հանգամանքը արժանի է ուշադրության, քանի որ Թուրքիան մինչ այժմ կարծես թե չի եղել ուկրաինական թեմատիկայում, իսկ այժմ փաստորեն Ռուսաստանն այդ թեման քննարկում է Թուրքիայի հետ: Լավրով-Չավուշօղլու հեռախոսազրույցը ուշադրության արժանի է, իհարկե ոչ միայն այդ տեսանկյունից:
Նախ, հետաքրքիր է, որ Թուրքիայի արտգործնախարարի և Լավրովի հեռախոսազրույցը տեղի է ունենում Հայաստանի արտգործնախարար Այվազյանի Փարիզ կատարած աշխատանքային այցին զուգահեռ, որն իր հերթին տեղի ունեցավ Այվազյանի Մոսկվա այցից անմիջապես հետո: Հայտնի է նաև, որ Ֆրանսիան արցախյան հարցում բարձրաձայնում է խնդիրներ, որոնք մեղմ ասած չեն բխում Ադրբեջանի և Թուրքիայի շահից և նոյեմբերի 9-ի եռակողմ փաստաթղթի տրամաբանությունից՝ կարգավիճակ, Շուշի, Հադրութ, անգամ Լաչինի հարց: Անկարային ըստ ամենայնի հետաքրքրում է այն, թե արդյո՞ք Մոսկվան չի փորձի խաղալ երկակի խաղ, աշխատելով Ֆրանսիայի հետ: Ռուսաստանը արցախյան ուղղությամբ ձևավորել է իր համար ռազմավարական մի ստատուս-քվո, որը թույլ է տալիս բացել մի շարք հեռանկարներ:
Ֆրանսիան գործնականում բարձրացնում է հարցեր, որոնք առերևույթ հակադիր են այդ ստատուս-քվոյի տրամաբանությանը, սակայն խորքային առումով այդ հարցադրումները կարող են դառնալ այդ հեռանկարների ուղղությամբ աշխատանքային նախադրյալներ: Այդ իմաստով, Թուրքիան տեսնում է թերևս խնդիր, որ Ռուսաստանը ձևավորելով ռազմական ենթակառուցվածքները Արցախում, կարող է անցնել երկակի խաղի, օգտվելով Ֆրանսիայի հարցադրումներից: Փարիզն իր հերթին թերևս ունի հենց այդ ակնկալիքն ու հաշվարկը, նաև Թուրքիայի հետ իր խնդիրների համատեքստում: Ահա այդ իրավիճակում, Անկարան դեռևս Արցախի դեմ պատերազմին զուգահեռ փորձում էր մխրճվել Ուկրաինա:
Նոյեմբերի 9-ից հետո ռուսաստանցի փորձագետները արձանագրեցին Դոնբասի ուղղությամբ ուկրաինա-թուրքական աշխուժություն Բայրաքթարների ներգրավման հեռանկարով: Թուրքիայի համար Ուկրաինան մի կողմից առանձին ուղղություն է, մյուս կողմից այլ ուղղություններով Ռուսաստանի հանդեպ լծակի հնարավորություն: Արդյո՞ք Անկարան արձանագրում է առաջին հաջողությունը, երբ Լավրով-Չավուշօղլու ձևաչափով արդեն քննարկվում է Ուկրաինան: Ընդ որում, բացառված չէ, որ այդ քննարկումն է եղել նաև ռուսական ՆՏՎ հեռուստաընկերության նկարահանող խմբին ազատ արձակելու պայմանը, որին Անկարան ձերբակալել էր Ստամբուլի մերձակայքում Բայրաքթարների արտադրության գործարանը նկարահանելու փորձի ժամանակ: Իր հերթին, Ռուսաստանը շարունակում է առիթներ օգտագործել պարբերաբար հայտարարելու համար, որ Թուրքիայի հետ չունի սկզբունքային տարաձայնություն և տնօրինում է պայմանավորվելու արդյունավետ մեխանիզմ: Գործնականում սակայն, Մոսկվայից հնչող այդ հայտարարությունները անշուշտ ունեն այլ հասցեատեր՝ Արևմուտք, կամ ավելի կոնկրետ՝ ԱՄՆ, որին Մոսկվան փորձում է ցույց տալ, թե չի ստացվի Թուրքիայի միջոցով ճնշմամբ իրեն մղել գործակցության՝ ինքը կպայմանավորվի Թուրքիայի հետ: Այդ իրավիճակը սակայն հանգեցնում է փաստորեն նրան, որ Ռուսաստանը ստիպված է Թուրքիային թույլ տալ ավելի ու ավելի մոտենալ իր կենսական տարածքներին:
Արևմուտքը դրան գործուն չի ընդդիմանում, որովհետև ի տարբերություն Ռուսաստանի, ունի Թուրքիայի վրա ազդեցության առարկայական լծակներ: Հայաստան-Արցախը փաստացի մնաց այդ շարժերի արանքում: Դրանք այժմ դադարել են, բայց փոխված չէ իրերի դրության տրամաբանությունը, և Հայաստան-Արցախը շարունակում է լինել արանքում, առարկայական կամ բովանդակային ելքերի բավականին թույլ ներուժով, Ռուսաստանին՝ աշխատանքային բովանդակային առաջարկների փոխարեն հավատարմության երդումների մրցակցությամբ, և քննարկումների գրեթե բացակայությամբ:
