2017 թվականի առաջին եռամսյակում՝ հունվարից մինչև մարտի 31-ը, ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվելու որոշում է կայացրել 1190 քաղաքացի: Նրանք ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն են դիմել քաղաքացիությունից հրաժարվելու համար: Այս դիմումները դեռևս ենթակա են հաստատման, քանի որ ՀՀ քաղաքացիության շնորհումն ու քաղաքացիությունից զրկումը իրականացվում է նախագահի հրամանագրով: Քաղաքացիություն ստանալու և զրկելու դիմումների քննարկման համար օրենքով սահմանված է 6-ամսյա ժամկետ:
Ժողովրդագրագետ Ռուբեն Եգանյանի խոսքով՝ այս միտումը մեծապես պայմանավորված է այլ երկրի քաղաքացիություն ընդունելու հանգամանքով: Այսինքն՝ այն երկրները, որոնք չունեն երկքաղաքացիություն կամ արդեն վերացրել են երկքաղաքացիութունը իրենց երկրի քաղաքացիություն շնորհելուց, օրենքով պարտադրում են հրաժարվել տվյալ երկրի քաղաքացիությունից և նոր միայն ընդունել նոր երկրի քաղաքացիություն: Այդպես են վարվում Ռուսաստանի Դաշնությունը, Ուկրաինան և բազմաթիվ այլ երկրներ: ՀՀ քաղաքացիներն էլ, ովքեր բնակվում են այդ երկրներում կամ պատրաստվում են տեղափոխվել այնտեղ, պարզապես հրաժարվում են ՀՀ քաղաքացիությունից, որպեսզի դառնան այդ երկրների քաղաքացի:
«Հիմնական պատճառը սա է: Եթե նման երկընտրանք չլիներ, մարդիկ պարզապես դրա վրա ուշադրություն չէին դարձնի և կշարունակեին մնալ նաև ՀՀ քաղաքացի ու կապրեին իրենց համար: Նրանք պարտադված են հրաժարվում ՀՀ քաղաքացիությունից: Իսկ եթե պարտադրված չլինեին, ապա իրենք առանց դիմում գրելու, հայտնելու քաղաքացիությունից հրաժարվելու մասին կշարունակեին պահպանել իրենց երկքաղաքացիությունը»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց Եգանյանը՝ հավելելով, որ ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվելու պատճառները միայն սրանք չեն կարող լինել: Կարող են իրավական խնդիրներ լինել, այլ հանգամանքներով պայմանավորված խնդիրներ:
«Պատճառները տարբեր են: Բոլորի մոտ չի կարող նույն խնդիրը լինել: Կարևորը, ուշադրության արժանին այն է, որ մարդիկ գնում են, իսկ թե քաղաքացիությունից հրաժարվելով են գնում, թե առանց դրա՝ դա արդեն այնքան էլ էական չէ»,- հավելեց Եգանյանը:
Իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցը եռամսյակի կտրվածքով 1190 դիմումը շատ մեծ թիվ է համարում, որը պետք է գրավի պատկան մարմինների ուշադրությունը: «Ստացվում է, որ ամսվա կտրվածքով մոտ 400 քաղաքացի հրաժարվում է իր երկրի քաղաքացիությունից, իսկ պատճառն այն է, որ երկիրը գրավիչ ու անվտանգ չէ այդ քաղաքացիների համար: Մարդիկ իրենց անվտանգ ու պաշտպանված չեն զգում իրենց երկրում և հեռանում են՝ հրաժարվելով իրենց երկրի քաղաքացիությունից»,- մեզ հետ զրույցում ասաց Սաքունցը:
Նրա խոսքով՝ ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվեու այս միտումը ուղղակիորեն կապված է նաև «Ազգ-բանակ» կոնցեպցիայի հետ: Մարդիկ հրաժարվում են քաղաքացիությունից, ընտանիքով հեռանում են Հայաստանից, որպեսզի նաև «փրկեն» իրենց տղաներին ՀՀ բանակում ծառայելու հեռանկարից:
««Ազգ-բանակ» այս կոնցեպտը, զինվորական ծառայության այս կեղծ խայծը, որը այդ կոնցեպտի միջոցով փորձում են առաջադրել, մարդկանց մեջ մտահոգություն է առաջացնում: Անվտանգության հետ կապված մի շարք հարցեր կան, որոնց բեռը հերթական անգամ կրելու է սովորական, չքավոր քաղաքացին: Հետևաբար մարդիկ պարզապես հրաժարվում են ՀՀ քաղաքացիությունից: Ազգ-բանակ ծրագիրը համակարգային կոռուպցիայի, մարդու իրավունքների համատարած և անպատժելի խախտումների հետևանքով նվազած և նվաղած ռեսուրսները, հնարավորությունները րոպեական՝ իբր մոբիլիզացիայի, սակայն իրականում մսխման և օլիգարխիկ, մեկկուսակցական ռեժիմի շահերը պաշտպանելու մարդակործան և պետականակործան ծրագիր է, որից պետք է անհապաղ հրաժարվել»,- նկատեց իրավապաշտպանը:
Սաքունցի խոսքով՝ Հայաստանին լուրջ և թարմ շնչառություն է պետք. արմատական բարեփոխումներ են պետք մարդու իրավունքների, այդ թվում՝ աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության և իրականացման, կոռուպցիան կանխելու, խոսքի և կարծիքների արտահայտման ազատությունն ու բազմազանությունը հանրային հեռուստատեսությամբ իրականացնելու և ապահովելու, քաղաքական հայացքների հիմքով քրեական հետապնդումները դադարեցնելու, այդ թվում՝ քաղբանտարկյալներին ազատ արձակելու, անպատժելիությունը և ընտրողական արդարադատությունը վերացնելու, սեփականության իրավունքը և տնտեսական գործունեության ազատությունները պաշտպանելու և իրականացնելու բնագավառներում:
«Այնքան պարզ են, այնքան անվիճելի են ՀՀ-ի ոչ թե զարգացման, այլ գոյության համար առաջնահերթ, հրատապ լուծման կարիք ունեցող խնդիրները, որ դրանք չլուծելը կամ դրանք լուծելու քաղաքական կամք չունենալը քողարկել ազգ-բանակ մտացածին ու պետության նկատմամբ մակաբուծային տրամաբանությամբ, ծրագրով՝ ոչ միայն պետության ու նրա քաղաքացիների նկատմամբ տարրական պատասխանատվության գիտակցման բացակայություն է, այլև պետության ոչնչացման քաղաքականություն»,- ասաց նա:
Իրավապաշտպանի դիտարկմամբ՝ ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվելու դիմումներին որոշակի չափով նպաստել է նաև ընտրություններից հետո մարդկանց մեջ առաջացած հիասթափությունը, բայց դա անվտանգության հարցերի կոնտեքստում չնչին տոկոս է կազմում: «Շատ հետաքրքիր է նաև այն փաստը, որ ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվողների մեջ որոշակի տոկոս կկազմեն նաև հարուստները, ունևոր խավի ներկայացուցիչները: Իսկ նրանք հեռանում են Հայաստանից, հրաժարվում են ՀՀ քաղաքացիությունից այն պատճառով, որ չեն ցանկանում պատասխանատվություն վերցնել իրենց վրա»,- եզրափակեց իրավապաշտպանը:
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
