Սաուդյան Արաբիայի արտգործնախարարությունը չափազանց կոշտ է արձագանքել Իսրայելի վարչապետ Նաթանյահուի հայտարարությանը, որ պաղեստինցիները պետք Գազայից տեղահանվեն և կարող են անկախ պետություն ստեղծել այդ երկրի սահմաններում։ Էր-Ռիադը պաղեստինցի արաբներին անվանել է նախաբնիկ ժողովուրդ, որ իր հայրենիքն ունի, վերաբնակիչ չէ։ Ակնարկը հասցեագրված է Իսրայելին, որի բնակչության գերակշիռ մեծամասնությունը վերաբնակիչ է կամ վերաբնակիչների սերունդ։ Նույն ոգով Նաթանյահուին քննադատել է նաև Արաբական Միացյալ էմիրությունների ԱԳՆ-ն։
Նաթանյահուի հայտարարությունը վտանգի տակ է դնում ՀԱՄԱՍ-ի հետ գործարքը։ Պաղեստինյան կազմակերպությունը սպառնացել է խզել պայմանավորվածությունները, եթե իսրայելական բանակը չվերացնի Գազայի հարավը հյուսիսին կապող երթուղիների արգելափակումը, չդադարեցնի իրենց հայրենիք պաղեստինցիների վերադարձի խոչընդոտումը։
Այս ֆոնին, ինչպես Irna-ն է հաղորդում, կայացել է Թուրքիայի և Իրանի արտաքին գործերի նախարարների հեռախոսազրույց, որի գլխավոր արդյունք կարելի է համարել այն, որ թուրքական կողմը ողջունել է Պաղեստինի հարցով Իսլամական համագործակցության կազմակերպության արտակարգ խորհրդաժողով կազմակերպելու Իրանի նախաձեռնությունը։ Ընդսմին, Ֆիդան-Արաղչի բանակցություններում քննարկվել է նաև Սիրիայի իրավիճակը։
Թուրքական աղբյուրները հայտնում են, որ մինչ այդ Թեհրան է այցելել Թուրքիայի ազգային հետախուզության տնօրեն Իբրահիմ Քալընը։ Նա բանակցություններ է վարել Իրանի հետախուզության նախարար Իսմայիլ Հաթիբի և Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Աքբար Ահմադիանի հետ։ Ըստ տեղեկությունների, քննարկվել են Քրդական բանվորական կուսակցության զինված խմբավորումների և Իսլամական պետության զինառյալների դեմ համատեղ պայքարի կազմակերպման հետ կապված հարցեր։
MIT-ի տնօրեն Քալընը նախկինում զբաղեցրել է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի գլխավոր խորհրդականի պաշտոնը։ Սիրիայում Ասադի տապալման գործողությունը, ինչպես թուրքական մամուլն է ակնարկում, նա անձամբ է կոորդինացնել և առաջին օտարերկրացին է, որ այցելել է Դամասկոս։ Կարելի է զգուշորեն ենթադրել, որ նա իրանական կողմին ավելի կարեւոր ասելիք է ունեցել և, ամենայն հավանականությամբ, փոխանցել է Թեհրանի համար չափազանց մեծ նշանակություն ունեցող տեղեկություններ։
Սիրիայում Թուրքիան արդեն իսկ բախվում է լուրջ բարդությունների։ Երկրի նոր իշխանությունների համար, կարծես, առաջնահերթություն է միջազգային մեկուսացվածության հաղթահարումը և «անցումային շրջանի նախագահ» ալ-Շարաան, որքանով հասկացվում է, անդրեփրատյան տարածքների քրդական ինքնավարության դեմ ռազմական գործողություններ սկսելուց շարունակում է ձեռնպահ մնալ։
Քրդական խնդիրը լուծելու համար Իրանը Թուրքիային ի՞նչ որակի և ծավալի օժանդակություն կարող է առաջարկել։ Ֆիդան-Արաղչի հեռախոսազրույցի մասին իրանական կողմի հաղորդագրությունից հասկացվում է, որ Անկարան և Թեհրանը մտադիր են արաբա-իսլամական ընդհանուր ալյանս ձևավորել՝ պաշտպանելու Պաղեստինի անկախ պետության նախագիծը։ Տպավորություն է, մինչդեռ, որ Թրամփ-Նաթանյահու հանդիպմանը ձեռք է բերվել այդ թեման «ընդմիշտ փակելու» համաձայնություն։
Ստեղծված իրավիճակը կարեւոր է նրանով, որ Ադրբեջանը նույնպես Իսլամական համագործակցության կազմակերպության անդամ է, պաշտոնապես ճանաչել է Պաղեստին պետությունը և դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել։ Ուշագրավ է, որ Թուրքիայի ազգային հետախուզության տնօրենը Թեհրան է այցելել Ադրբեջանի նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով օգնական Հիքմեթ Հաջևից հետո։ Եթե Իրանը նախաձեռնել ԻՀԿ արտահերթ խորհրդաժողով, ի՞նչ դիրքորոշում կորդեգրի Բաքուն, կմասնակցի՞, կպաշտպանի՞ Գազայում ապրելու և ազգային պետություն ստեղծելու պաղեստիցի արաբների իրավունքը։
Բաքուն Միացյալ Նահանգների հետ հարաբերությունների վերբեռնման առաջնահերթություն է հռչակել։ Այդ հարցում Ադրբեջանն ավանդաբար օգտվել է ԱՄՆ հրեական կազմակերպությունների հնարավորություններից։ Ներկա փուլում Ադրբեջանը լուրջ քայլեր է ձեռնարկում Սաուդյան Արաբիայի և ԱՄԷ-ի ու Կատարի հետ հարաբերությունների խորացման ուղղությամբ։ Բաքուն ռազմական կապեր ունի Հորդանանի հետ։ Պաղեստինի հարցում արաբական երկրների դիրքորոշումը խորքայի՞ն է, դա «կարմիր գի՞ծ է», թե՞ Միացյալ Նահանգներից գործնական առաջարկություններ ստանալու դեպքում արաբա-իսլամական համերաշխությունը կփլուզվի՞։
