ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի սպառնալիքը, որ Ուկրաինայի հարցում գործարքի չգնալու դեպքում Ռուսաստանը կենթարկվի նոր պատժամիջոցների, Կրեմլի համար ոչ մի նորություն չի ներկայացնում: Այդ մասին հայտարարել է ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը: Ամերիկյան «Ուոլ սթրիթ ջըրնելի» մեկնաբանն այս կապակցությամբ հղում է անում Ռուսաստանի արդարադատության նախարարության կողմից «օտարերկրյա գործակալ» ճանաչված քաղաքագետ Նատալյա Սավինսկայային, որը համոզված է, որ Վլադիմիր Պուտինը ոչ մի միջանկյալ կարգավորման չի գնա, նրա նպատակը «Յալթա-2» ձևաչափով գլոբալ պայմանավորվածության հասնելն է, որ Արևելյան Եվրոպան կբաժանի ազդեցության գոտիների:
Նման առաջարկություն Վլադիմիր Պուտինը ներկայացրել է 2021 թվականի տարեվերջին: Միացյալ Նահանգներն այն չի ընդունել: Այս առումով մեկնաբաններն ուշադրություն են հրավիրում Պուտինի այն մտքին, որ ուկրաինական պատերազմը թերևս չէր լինի, եթե 2020 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում Թրամփից նրա «հաղթանակը չգողանային»: Կարևոր է, որ նույն գնահատականը հնչեցնում է նաև ԱՄՆ նախագահը:
Արևմտյան փորձագիտական որոշ շրջանակներ Պուտին-Թրամփ «հաճոյախոսությունների փոխանակումը» համարում են ազդակ, որ նրանք կարող են Արևելյան Եվրոպայի «վերաբաժանման գործարքի համաձայնության հասնել»:
Տեսականորեն, իհարկե, բոլոր տարբերակները հավանական են պատկերվում և նույնիսկ բացահայտ և ստվերային քննարկումներ ածանցում: Բայց պատմական փաստ է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Արևելյան Եվրոպայում ազդեցության գոտիների բաժանումը տեղի է ունեցել եռակողմ՝ Ռուզվելտ-Ստալին-Չերչիլ համաձայնությամբ:
Ներկա իրավիճակում Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինայի հետ հարյուրամյա ռազմավարական համագործակցության պայմանագիր է ստորագրել, ինչից հասկացվում է, որ «Յալթա 2»-ը առանց Լոնդոնի մասնակցության նվազ հավանական է: Ավելին՝ երբ Ռուզվելտը, Ստալինը և Չերչիլը գծում էին հետպատերազմյան Արևելյան Եվրոպայի ազդեցության սահմանները, Ֆրանսիան աշխարհաքաղաքական գործոն չէր, իսկ Գերմանիան «մերձիմահ» էր:
Այսօր Գերմանիան Եվրամիության տնտեսության առաջատարն է, Ֆրանսիան՝ միջուկային տերություն, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ: 1943 թվականին միանգամայն բնականար էր, որ Չինաստանը «ձայնազուրկ» էր, իսկ Հնդկաստանը՝ դեռևս բրիտանական գաղութ, Ճապոնիան ֆաշիստական Գերմանիայի դաշնակիցն էր: Մեր օրերում ոչ Չինաստանի շահն է հնարավոր անտեսել, ոչ՝ Հնդկաստանի և Ճապոնիայի: Չհաշված այն, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո համաշխարհային քաղաքականության գործոն են դարձել տասնյակ երկրներ, որոնք Ռուզվելիտի, Ստալինի և Չերչիլի ժամանակներում «թզուկներ» էին:
Ասել, թե Ռուսաստանի նախագահն այս իրողությունները հաշվի է առնում, կլիներ բացարձակ դիլետանտություն: Խնդիրը, ըստ էության, դրվում է այնպես, որպեսզի արժևմտյան ռազմաքաղաքական, տնտեսական և քաղաքակրթական համակարգը մատնվի ներքին փորձության: Ինչպե՞ս է ԱՄՆ նախագահը կարգավորելու խնդիրը Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի, Ֆրանսիայի նախագահի և Գերմանիայի կանցլերի կամ G7-ի մյուս գործընկերների, Չինաստանի և Հնդկաստանի կամ Բրազիլիայի հետ՝ իր խնդիրն է:
Ռուսաստանը շարունակում է պնդել, որ պատերազմը շարունակելու բավարար ռեսուրսներ ունի, տնտեսական պատժամիջոցները, ճիշտ է, տհաճություններ պատճառում են, բայց դա պատճառ չէ, որպեսզի Պուտինը համաձայնի ուկրաինական խնդրի «միջանկյալ կարգավորման» կամ մարտական գործողությունների սառեցման: Տպավորությունը, որ «ամեն ինչ դիվանագիտական ծաղր է», ամենայն հավանականությամբ, իրականությունից չափազանց հեռու է: Ուկրաինայի հարցում Պուտինի որևէ զիջում հղի է հետխորհրդային տարածքում Ռուսաստանի ազդեցության կատարյալ չեզոքացման հեռանկարով:
«Յալթա-2»-ը, ըստ երևույթին, չի հաջողվի կազմակերպել: Դոնալդ Թրամփը, գուցե, իրականում «կովբոյ է», բայց Արևելյան Եվրոպան Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Սկանդինավյան երկրների և Թուրքիայի «մաշկին» չափազանց մոտ է, Չինաստանի տնտեսական գործընկերն է, Մերձավոր Արևելքի և Պարսից ծոցի հետ գրեթե նույն անվտանգային համակարգի մաս է: Այս խճանկարում ԱՄՆ նախագահն ավելի շուտ համակարգը չզոհաբերելու գերխնդիր ունի: Հայաստանի հասցեին Բելառուսի «վերընտրված» նախագահի ցինիզմը պետք է դիտարկել այն կտրվածքով, որ եթե Թրամփին «ծնկի բերելու» փորձը ձախողվի, իսկ դրա հավանականությունը շատ մեծ է, Ռուսաստանը հետխորհրդային տարածքում ճգնաժամ է փորձարկելու:
