Եթե իշխանության մեջ մասոնները շատ լինեն՝ մեր երկիրը կարգին երկիր կլինի (տեսագրություն)

«Առաջին լրատվական»–ի «Սիրանկյուն» հաղորդաշարի հյուրն է Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ, Հայաստանի ազգայնական կուսակցության նախագահ Ռուբեն Գևորգյանցը։

-Պարոն Գևորգյանց, մշակույթի նախարարությունը ցույց տվեց, որ ի զորու չէ լուծել մշակույթի ոլորտին առնչվող խնդիրներ՝  լինի Փակ շուկա, օպերայի և բալետի թատրոն, Սունդուկյանի թատրոն և այսպես շարունակ: Այս խնդիներին պետք է ակտիվորեն արձագանքեին մտավորականները: Դուք ամենալուռն եք։ Այս դեպքում համատարած լռության մեջ ինչպե՞ս են խնդիրները լուծվելու:

–Քանի որ ես շատ լավ գիտեմ՝ նախարարությունն ինչ է անում և ինչպես է անում, կարծում եմ՝ իմ խոսքն ավելորդ է, որովհետև մշակույթի նախարարությունն ամենածանր և դժվար նախարարությունն է, քանի որ ոլորտը շատ մեծ է՝ սկսած գրադարաններից, վերջացրած ազգային հազարավոր արժեքներով: Ես չէի ասի, որ գործ չեն անում, պարզապես հայերի հետ շատ դժվար է գործ ունենալը: Հայը չի սիրում օրենքով գործել: Ինքս օրենքի կողմնակից եմ, կողմնակից եմ օրենքի դիկտատուրայի: Կարծում եմ՝ մարդը պետք է լսի այն, ինչ-որ իրեն ասում են, իսկ հայը անում է միշտ հակառակը: Չգիտեմ՝ ինչից է դա գալիս, գուցե նրանից, որ հարյուրամյակներ հայերը չեն ունեցել պետականություն և միշտ իշխել են օտարները:

Բացի այդ, այսօր շատ դժվար է ղեկավարել, քանի որ յուրաքանչյուր մարդ կարծում է, որ ամեն ինչ գիտի և պետք է խառնվի՝ ամեն ինչ իմանա: Ամեն մարդ եթե իր գործը ճիշտ կատարի, հոյակապ բան կլինի: Չմոռանանք, որ Հայաստանն աղքատ երկիր է, և մենք ոտք ենք գցում Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Ավստրիայի, ԱՄՆ-ի հետ, մենք պետք է համեմատվենք աֆրիկյան երկրների հետ, որովհետև աղքատ երկիր ենք:

-Պարոն Գևորգյանց, իսկ արդյո՞ք դա մեր զարգացումը էլ ավելի հետ չի տանի:

-Երբ ասում եմ՝ աֆրիկյան երկիր, իհարկե ծաղրանքով եմ ասում: Բոլոր դեպքերում, պետք է առաջ նայենք, բայց ռեալ առաջ նայենք, ինչը չենք անում:

Մենք մեծ խնդիրներ ունենք։ Բոլորին թվում է, թե խնդիրը գումարն է, բայց ոչ. մեր ստեղծագործողների մեծամասնության մոտ չկա գաղափար՝ ինչի համար է  արվում, ում համար է արվում, և ինչ է ուզում դրանով ասել, որովհետև մեր շատ արվեստագետներ անում են իրենց գործը, որ երևան, բայց ի՞նչ են դրանով տալիս ժողովրդին:

-Մի քանի ամիս հետո Ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցն է: Որպես կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ՝ չե՞ք նկատում արդեն իսկ առկա բացերը. ֆիլմեր փաստացի չեն նկարահանվում: Արդյո՞ք քարոզչությունը հենց ֆիլմերով չպետք է ավելի ուժեղացնեինք:

-Այս հարցը ունի երեք կողմ: Նախևառաջ այն, ինչ անելու ենք. մենք պետք է իմանանք՝ այդ ֆիլմերը երբևէ որևէ տեղ կցուցադրվե՞ն, թե՞ ոչ: Այսինքն՝ կարելի է անել հոյակապ ֆիլմ Ցեղասպանության մասին, բայց ոչ ոք այն չնայի: Մենք պետք է անենք այնպիսի գործողություն, որ ցուցադրվի ամբողջ աշխարհում: Իսկ ինչ վերաբերում է պրոպագանդային՝ հայերը միշտ էլ եղել են ամենավերջինը:

Ցեղասպանության մասին գրված են գրքեր, արված են ֆիլմեր, բայց մեծամասնությունը օտարներն են արել: Մեր վավերագրական ստուդիան այս տարի նկարում է 14 ֆիլմ, որոնցից 12-ը նվիրված են Ցեղասպանության խնդրի նվիրյալներին, ովքեր, լինելով օտար ազգի ներկայացուցիչներ, հայերի համար շատ բաներ են արել, մյուս տարի էլ ունենք բազմաթիվ ֆիլմեր: Խաղարկային կինոյում շատ ավելի բարդ է, որովհետև ես չեմ կարծում, թե ստեղծվի որևէ ֆիլմ, որով հնարավոր լինի ներկայանալ աշխարհին:

Կարծում եմ՝ անկախ մեզանից, եկել է ժամանակը, որ մեր հարցերը՝ լինի ցեղասպանություն թե ղարաբաղյան պատերազմ, միևնույն է, լուծվելու են, և կանենք մենք ֆիլմ թե ոչ՝ միևնույն է, այդ հարցերը լուծվելու են, որովհետև Աստված մեզ հետ է: Մի քանի ամիս առաջ ով կարող էր մտածել, որ հսկայական Ուկրաինան կարող է փլվել:

-Հայաստանում մարդիկ անհուսության մեջ են, Ձեզ որտեղի՞ց այդքան լավատեսություն:

-Ես զարմանում եմ, ինչո՞ւ են անհուսության մեջ, թող գնան նայեն՝ ուրիշ երկրներում ինչպես են ապրում:

-Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ կա սարսափելի մեծ արտագաղթ, սոցիալական ծանր պայմաններ:

-Իսկ ո՞վ է հաշվում:

-Հաշվել պետք չէ. գնացեք օդանավակայան՝ կհամոզվեք:

-Ես գնում եմ, դրանք հնարովի բաներ են:

-Ինքս գնում եմ օդանավակայան, տեսնում եմ, խոսեցնում. մարդիկ ընդմիշտ են գնում, ասում են, որ անապագա երկիր է Հայաստանը:

-Սկսած 13-րդ դարից՝ հայերը միշտ գնացել են, մենք մշտապես չենք կարող ապրել մեր երկրում, մեր երկիրը մեզ համար փոքր է, մենք ուզում ենք օվկիանոսներ, գնանք ներդրումներ անենք ուրիշ ազգերի մոտ:

13-րդ դարում 150000 հայ, երբ Հայաստանում 600000 մարդ էր ապրում, թողեցին գնացին Հայաստանից, քանի որ սելջուկները հարձակվել էին Հայաստանի վրա: Իսկ հետո ի՞նչ, Վրաստանի վրա էլ էին հարձակվել, բայց ոչ մի վրացի չգնաց: Մենք այդպիսի ժողովուրդ ենք, տարածված ենք ամբողջ աշխարհում, և գուցե դա լավ է, քանի որ ամբողջ աշխարհը խոսում է մեր մասին:

-Իսկ ի՞նչ դեղատոմս կա երկիրն այս վիճակից դուրս բերելու համար:

-Եթե ձեզ թվում է, թե ես գոհ եմ ամեն ինչից՝ այդպես չէ. բազմաթիվ պրոբլեմներ, անարդարություններ կան, բայց գնալով չէ պայքարը, մնա պայքարիր: Գնալը ամենահեշտ բանն է, բայց գնում են այնտեղ, և այնտեղ շատ դժվար է իրենց կյանքը: Սովետական տարիներին ինչքան մարդ էր գնում խոպան աշխատելու, թեև այստեղ լիքը աշխատանք կար: Հայը ստեղծագործող է, աշխատող է, իրեն անընդհատ աշխատանք է պետք, բայց այստեղ աշխատանք չկա, բոլոր գործարանները փակվեցին, շատ դժվար է: Այս ամռանը իմ ընկերները գնացել էին մերձբալթյան երկրներ, այնտեղ դատարկ է, տղամարդ չկա, բոլորը գնացել են Եվրոպա, բանվորություն են անում: Բայց մեզանում արտագաղթը վտանգավոր է, քանի որ մենք շրջապատված ենք թշնամիներով:

Մեր կուսակցությունը առաջարկում է դիկտատուրա. մեղավորը պետք է անպայման պատժվի, որ մյուսը հասկանա՝ երկրում արդարություն կա:

-Պարոն Գևորգյանց, քաղաքական կուսակցությունները հնարավոր կոնսոլիդացիայից են խոսում, հանդիպումներ են կայանում ԲՀԿ առաջնորդի  հետ։ Դուք ազգայնական կուսակցության նախագահն եք, արդյոք հրավեր չե՞ք ստացել, և եթե չեք ստացել, մտածե՞լ եք արդյոք, թե ինչու ձեզ չեն հրավիրել: Հիմնական խնդիրը Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի պահա՞նջ, թե՞ Տիգրան Սարգսյանի հրաժարականի պահանջը պետք է լինի:

-Մենք ստեղծել ենք ազգայնական կուսակցությունների և կազմակերպությունների դաշինք և պայքարում ենք աղանդների, տարբեր այլասերումների դեմ։ Իսկ այն, ինչ մենք տեսնում ենք, ծիծաղելի է, դա թատրոն է: Երբ դուք տեսնում եք, որ ԱԺ-ում երկու ընդդիմախոս բարձր գոռում են իրար վրա, և հենց զանգը տալիս է, միջանցքում իրար գրկած քայլում են: Եվ ես համոզված եմ, որ եթե այդ ընդդիմությունը գա կառավարություն՝ նույնն  է անելու: Ցավն էլ հենց դա է:

-Իսկ եթե Գագիկ Ծառուկյանը որոշի Ձեր կուսակցության հետ էլ հանդիպել, կգնա՞ք, թե՞ ոչ:

-Որ քաղաքական գործիչն էլ ուզում է լինի, ինչ առաջարկություն էլ մեզ անեն՝ մենք չենք գնա, ո՛չ կառավարական կուսակցության, ո՛չ Ծառուկյանի, ո՛չ էլ Դաշնակցության հետ։ Մենք ունենք մեր ծրագիրը և անում ենք մեր գործը:

Ինչ վերաբերում է հրաժարականներին… Երբ ինձ ասում են՝ կեր նարինջ, ես նարինջ չեմ սիրում, ասում եմ՝ է՞լ ինչ ունեք, ասում են՝ չունենք ոչ մի բան, միայն նարինջն է: Եվ թող ասեն ինձ որևէ քաղաքական գործչի անուն, որը կլինի այսօրվա գործող նախագահից լավը: Ես երբ նայում եմ Մայդանին, լաց եմ լինում, քանի որ գիտեմ՝ հենց Մայդանի ղեկավարները դառնան ղեկավար, լինելու են յանուկովիչներ: Ես Սերժ Սարգսյանին այլընտրանք չեմ տեսնում, իսկ մյուս թեկնածուները ծիծաղելի էակներ են:

-Բացի կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ լինելուց, Դուք նաև մասոնական օթյակի անդամ եք: Դուք այն եզակի գործիչներից եք, որ հայտնել եք այդ մասին։ Մասոնականությունը ի՞նչ կարող է փոխել: Իշխանության մեջ կա՞ն արդյոք ուրիշ մասոններ: Տեսնում եմ՝ նաև մատանի եք կրում:

-Եթե նրանց մեջ մասոնները մեծ թիվ կազմեին՝ մեր երկիրը կարգին երկիր կլիներ: Մասոնական գաղափարախոսությունը պարզ եղբայրություն է ենթադրում, որ մարդը մարդուն վերաբերվի իբրև եղբոր, օգնի նրան: Յուրաքանչյուր մասոն կարող է միայն իր անունից խոսել, ուրիշների մասին իրավունք չունի խոսելու:

-Կարծո՞ւմ եք՝ եթե հաջողվեր լավ տարածել այս գաղափարախոսությունը, Հայաստանը իսկապե՞ս դուրս կգար այս վիճակից:

-Ես կարծում եմ ՝ այո, գուցե սխալվում եմ: Բազմաթիվ մասոնների անուններ կարող եմ տալ՝ սկսած Լեոնարդո դա Վինչիից, Մոցարտ և այլք, և նրանից ոչ մեկը ոչ բոբո էր, ոչ էլ երեխայի արյուն էր խմում: Միշտ էլ մասոնությանը դեմ են եղել մեծ կառավարիչները, դիկտատորները, որովհետև վախ կա, մինչդեռ սա հումանիստական շարժում է, շատ խորունկ փիլիսոփայական: Ոչ մի մասոն ոչ մի օգուտ չունի: Սա փիլիսոփայական կատեգորիա է: Մասոնությունը լրիվ փակ սենյակ է, ոչ ոք իրավունք չունի՝ իմանալու՝ ինչ է կատարվում: Սա է պահանջում կանոնադրությունը: Մեր մեջ կան կիսագրագետ Ստամբոլցյանի նման մարդիկ, հայ ժողովուրդը շատ վատ է զարգացած, վատ գիտի, դուք էլ վատ գիտեք, մեղադրել էլ չի կարելի։ Դուք գոնե ուզում եք իմանալ: Մասոնները իրավունք չունեն զբաղվելու քաղաքականությամբ:

-Մասոններն այստեղ իրենց գործունեության ծավալման իմաստով ապագա տեսնո՞ւմ են:

-Հայաստանում այսօր նրանք բազմաթիվ ուսանողների թոշակ են տալիս, մի շրջան կար, ավտոբուսներ էին գնել, նվեր տվել, բարեգործություն են անում, ուրիշ ոչ մի բան:

-Ինչպե՞ս են տեղեկանում ուսանողները, որ իրենց ուսման վարձավճարն եք տալիս:

-Իրենք նույնիսկ չգիտեն՝ ով է տալիս այդ գումարները։ Մենք իմանում ենք՝ որ ուսանողը կարիք ունի, նրան էլ հատկացնում ենք:

-Իսկ ինչո՞ւ կա այսքան փակվածություն, վախ:

-Որ ամեն մի աղբ չգա ու մտնի մասոնության մեջ, քանի որ երբ տեսնում ենք, որ մեկը այլ նպատակներ ունի, գալիս է, ու տակը կեղտ կա, իր վաստակած գումարները գողացված են, ինքը դուրս է գալիս: Մենք մաքուր մարդկանց հավաքածու ենք:

2-3 տարի է տևում, մինչև հինգ հոգուց մեկը դառնում է մասոն: Զտման պահը շատ մեծ է:

Մի բարեմաղթանք եմ ուզում հանրությանը փոխանցել՝ կարդացեք գիրք, զարգացեք, մի մնացեք կապիկի մակարդակի: