Վերջին օրերին բավական լուրջ քննարկումներ են ընթանում Հայաստանի կողմից ապագայում վավերացվելիք՝ Եվրոպայի խորհրդի Կանանց դեմ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի կոնվենցիայի շուրջ, որն այլ կերպ կոչվում է Ստամբուլյան կոնվենցիա, քանի որ ընդունվել է 2011 թ. մայիսին Ստամբուլ քաղաքում։
Ապագայում նախատեսվում է, որ Հայաստանը պետք է վավերացնի Ստամբուլյան կոնվենցիան։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհի Բաթոյանը վերջերս Եվրոպայի խորհրդի գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովայի գլխավորած պատվիրակության հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել էր, որ Ստամբուլյան կոնվենցիան շուտափույթ պետք է վավերացվի, և այդ հարցն իրենց օրակարգում է։ «Առաջիկայում մենք շատ կարևոր անելիքներ ունենք: Մենք սկիզբ ենք դնում մի շարք նոր ծրագրերի, այդ թվում՝ Գենդերային ռազմավարության, Կառավարության հնգամյա ծրագրի, և այս համատեքստում հատկապես կարևոր է Ձեզ հետ համագործակցության հնարավոր ուղիների քննարկումը՝ հաշվի առնելով մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում Ձեր կողմից իրականացված ծրագրերի փորձառությունը: Մեր օրակարգում են Ստամբուլի կոնվենցիայի վավերացմանն ուղղված աշխատանքները, ինչը շատ ոգևորիչ է»,- հանդիպման ժամանակ ասել էր նախարար Բաթոյանը։ Նա էր, որ կոնվենցիայի վավերացման գործընթացին զուգահեռ կարևոր է հանրային իրազեկման աշխատանքների իրականացումը, քանի որ հասարակությունը պետք է տեղեկացված լինի ընտանեկան և կանանց նկատմամբ բռնությունների ամբողջական պատկերին, ինչը կօգնի խուսափել թյուրըմբռնումներից։
Փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանը, սակայն, կարծում է, որ Ստամբուլյան կոնվենցիայի վավերացումը հակասում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը և չի կարող վավերացվել: Ըստ ՓՊ նախագահի՝ Ստամբուլյան կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի «բ» կետով որպես ընտանեկան բռնության տարատեսակ նշված է բռնությունը զուգընկերների միջև։ Նշված կետի համաձայն՝ «ընտանեկան բռնություն»՝ նշանակում է ֆիզիկական, սեռական, հոգեբանական կամ տնտեսական բռնության գործողությունները, որոնք կատարվում են ընտանիքի կամ ընտանեկան միավորի ներսում կամ նախկին կամ ներկա ամուսինների կամ զուգընկերների միջև, անկախ նրանից, թե կատարողը բնակվո՞ւմ է կամ բնակվե՞լ է տուժողի հետ նույն բնակարանում։ «Սրանից հետևում է, որ՝ ա) Կոնվենցիայի իմաստով ընտանեկան բռնության սուբյեկտներ-զուգընկերներ կարող են լինել նաև նույն սեռին պատկանող, ինչպես նաև մերձավոր ազգական հանդիսացող անձինք, բ) ընտանիք է համարվում նաև ոչ ամուսնական կապերի վրա հիմնված անձանց համակեցությունը:
Նշված իրավադրույթն առերևույթ հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 35-րդ հոդվածի 1-ին մասին առ այն, որ՝ ամուսնական տարիքի հասած կինը և տղամարդը միմյանց հետ իրենց կամքի ազատ արտահայտությամբ ամուսնանալու և ընտանիք կազմելու իրավունք ունեն: Ամուսնության տարիքը, ամուսնության և ամուսնալուծության կարգը սահմանվում են օրենքով: Այսինքն՝ Սահմանադրության իմաստով ընտանիք է համարվում արական և իգական սեռի անձանց ամուսնական միությունը, եթե պահպանվել են ամուսնական տարիքին և ամուսնության կարգին վերաբերող օրենսդրական պահանջները»,-ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Արա Զոհրաբյանը՝ ավելացնելով. «ՀՀ Ընտանեկան օրենսգիրքը, ի կատարումն Սահմանադրության նշյալ պահանջի, սահմանում է ամուսնության կնքման թե՛ պոզիտիվ և թե՛ նեգատիվ պայմանները (ամուսնությանն արգելք հանդիսացող հանգամանքները): Ընդ որում,՝Սահմանադրության 35-րդ հոդվածի տառին և ոգուն համապատասխան՝ Ընտանեկան օրենսգրքով հստակորեն ընդգծվում է, որ ամուսնությունը տղամարդու և կնոջ կամավոր միությունն է, և արգելվում է մերձավոր ազգականների միջև ամուսնությունը: Ավելին՝ Ընտանեկան օրենսգրքի հետագա շարադրանքում հստակորեն տարանջատվում է նաև երեխայի ծնողների սեռային պատկանելությունը՝ բացառելով նույնասեռ անձանց կողմից երեխայի որդեգրման հնարավորությունը: Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ՝ ակնհայտ է դառնում, որ Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի «բ» կետը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 35-րդ հոդվածի 1-ին մասին»,-եզրակացրել է ՓՊ նախագահը։
Ընդդեմ կանանց կոալիցիայի համակարգող Զարուհի Հովհաննիսյանը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց, որ արդեն հոգնել է անդրադառնալ փաստաբանների պալատի նախագահի միակողմանի ու խտրական արձագանքներին։ Տիկին Հովհաննիսյանի խոսքով՝ Ստամբուլյան կոնվենցիան ոչ միայն պետք է վավերացվի, այլև ՀՀ ամբողջ օրենսդրությունը պետք է համապատասխանեցվի միջազգային չափանիշներին: «Հատկապես ընտանեկան բռնության վերաբերյալ օրենսդրությունը, որտեղ զուգընկեր տերմինը փոխարինվեց և չի դիտարկվում որպես հարաբերություն ընտանեկան բռնության կոնտեքստում, և շատ կանայք տուժում են նրանից, որ նրանց օգնություն, աջակցություն չի ցուցաբերվում որպես ընտանեկան բռնության կրողի»,- ասաց մեր զրուցակիցը։
Հովհաննիսյանը, անդրադառնալով Արա Զոհրաբյանի վերլուծությանը, նկատեց. «Ես արդեն հոգնել եմ պարբերաբար արձագանքել փաստաբանների պալատի նախագահի խտրական հայտարարություններին։ Նա շատ հաճախ խտրական հայտարարություններ ու գրառումներ է կատարում նաև ԼԳՏԲ անձանց դեմ։ Մասնավորապես, ընտանեկան բռնության կանխարգելման օրենսդրության շրջանակներում Փաստաբանների պալատի նախագահն ունեցել է շատ բացասական դերակատարություն, որի հետևանքով մենք ունեցել ենք շատ լուրջ թերություններով օրենք», ապա հավելեց. «Եվ շատ ցավալի ու տխուր է այս պատկերը, քանի որ փաստաբանները կոչված են մարդու իրավունքները պաշտպանելու, Փաստաբանների պալատը յուրովի իրավապաշտպան կառույց է, և քանի դեռ ՓՊ նախագահը նման խտրական վերաբերմունք ունի մարդկանց և մարդու իրավունքների վերաբերյալ, նման թյուրըմբռնումներ, ապա ես չգիտեմ, թե այդ պալատը ինչպես է գործում առհասարակ»։
Զարուհի Հովհաննիսյանի խոսքով՝ կոնվենցիայի վավերացման աշխատանքներով զբաղվում է Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, քայլերը հստակ են այդ ուղղությամբ, քանի որ մեր զրուցակցի խոսքով՝ դա անմիջականորեն առնչվում է զոհերի հետ աշխատանքին, նրանց պաշտպանությանը և նրանց անվտանգությանը։
Հիշեցնենք, որ Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման ու դրա դեմ պայքարի մասին Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիան (Ստամբուլի կոնվենցիա) ընդունվել է 2011 թ. մայիսի 11-ին Ստամբուլում: Այն ուժի մեջ է մտել 2014 թ., և այժմ արդեն այն վավերացրել է ԵԽ 28 անդամ, Հայաստանի հետ միասին՝ ստորագրել է 17 անդամ երկիր:
Լուսանկարը՝ Armeniasputnik-ի
