ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը պաշտոնական այցով մեկնել է Կատարի Պետություն, որտեղ հանդիպել է Կատարի Էմիր Թամիմ բին Համադ ալ-Թանիի հետ:
Սա Սերժ Սարգսյանի առաջին այցն է արաբական աշխարհի և մասնավորապես Պարսից ծոցի տարածաշրջանի ազդեցիկ այդ երկիր: Ինչպես տեղեկացնում է պաշտոնական լրահոսը, երկու երկրների ղեկավարները երկուստեք հույս են հայտնել, որ Հայաստանի նախագահի առաջին այցի արդյունքները լուրջ ներդրում կունենան հայ-քաթարական հարաբերությունների հետագա զարգացման գործում: Սերժ Սարգսյանը նշել է, որ մեր երկիրը շահագրգիռ է Քաթարի հետ քաղաքական երկխոսության ակտիվացմամբ և բոլոր ոլորտներում համագործակցության խորացմամբ: Այցի շրջանակներում նախագահ Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել նաև «Կատար Էյրվեյս» ընկերության գործադիր տնօրեն Աքբար ալ-Բաքրի հետ:
Թեման «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում մեկնաբանել է արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը:
– Ի՞նչ եք կարծում՝ ո՞րն է Հայաստանի նախագահի այցի գլխավոր նպատակը: Արդյո՞ք սա կապված է տարածաշրջանային ինչ-որ զարգացումների հետ:
– Հանրապետության նախագահն այցի ընթացքում հանդիպել է Կատարի Էմիր Թամիմ բին Համադ ալ-Թանիի, Քաթարի այլ ղեկավարների, նաև գործարար շրջանակների, հայկական համայնքի հետ: Հաշվի առնելով այս ամենը՝ կարելի է ասել, որ քննարկվել են բազմաբնույթ և բազմաբովանդակ հարցեր: Քննարկվել է ոչ միայն Մերձավոր Արևելքում ստեղծված իրավիճակը, այլև ընդհանրապես լայն ձևաչափով քննարկում է եղել, ինչը ողջունելի է:
Գիտենք, որ Կատարը բավական ազդեցիկ երկիր է ոչ միայն արաբական, այլև իսլամական աշխարհում, ունի որոշակի հնարավորություններ և գործիքակազմ, որով ներգրավված է Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներին, և սա միայն կնպաստի այն հանգամանքին, որ հայկական կողմի բարձրացրած հարցերը Կատարի միջոցով լսելի լինեն նաև իսլամական աշխարհում: Ուստի կարծում եմ, որ նման հանդիպումները հատկապես Քաթարի պես ազդեցիկ երկրում դրական ազդեցություն կունենան, կնպաստեն ոչ միայն Մերձավոր Արևելքում հայկական շահերի հետ կապված խնդիրների ուսումնասիրությանը, այլև գործարար կապերի ակտիվացմանը:
– Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հոդված է հրապարակել Իսլամական կոնֆերանս կազմակերպության ամսագրում՝ կոչ անելով իսլամական պետություններին չհամագործակցել Հայաստանի հետ: Հայաստանի նախագահի այցը որևէ կերպ կապվա՞ծ է իսլամադավան երկրների շրջանում Հայաստանի դեմ իրականացվող Ադրբեջանի գործողությունների հետ:
– Ադրբեջանը, նաև Թուրքիան բավական ակտիվ հակահայկական քարոզչություն են իրականացրել իսլամական զանազան կառույցներում, հատկապես Իսլամական համագործակցություն կազմակերպության շրջանակներում, ընդունվել են բազմաթիվ հակահայկական բանաձևեր նույն կազմակերպության կողմից, բայց պետք է նշել, որ թե՛ Ադրբեջանը և թե՛ Թուրքիան դիտարկել են Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունը՝ որպես լրացուցիչ հարթակ ղարաբաղյան հարցին հնչեղություն տալու համար: Գիտենք, որ Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունը, իհարկե, ամենահեղինակավոր կառույցն է իսլամական աշխարհում, բայց նաև գիտենք, որ այդ կառույցի շրջանակներում ընդունվող բանաձևերը իրավական պարտավորվածություն չեն առաջացնում անդամ երկրների կողմից: Իհարկե, եղել են հակահայկական հռետորաբանություն, ելույթներ, բայց դրանք սահմանափակվել են զուտ հայտարարություններով, առարկայական քայլեր դրանից չեն բխել:
Գուցե այս երկու իրադարձությունները զուգադիպել են: Ամեն դեպքում մենք շատ լավ հարաբերություններ ունենք Իսլամական համագործակցության կազմակերպության անդամ հանդիսացող արաբական շատ երկրների հետ և չենք տեսել Ադրբեջանի հռետորաբանությունից բխող հակահայկական քայլեր այդ երկրների կողմից: Ավելին, մի շարք երկրներ նույնիսկ հանդես են եկել քննադատող հայտարարություններով: Իհարկե, պիտի ընդունենք, որ բավական ազդեցիկ կառույց է և այս հարթակում ԼՂ հարցի քննարկումը կունենա իր որոշակի ազդեցությունը, բայց դա զուտ ֆոն է, հռետորաբանություն, որը Ադրբեջանը շարունակաբար օգտագործում է:
– Արաբական աշխարհում շատ քիչ երկրներից մեկը, որի հետ Հայաստանը չունի դիվանագիտական հարաբերություններ, Սաուդյան Արաբիան է՝ իսլամի բնօրրանը և շատ կարևոր խաղացող իսլամական պետությունների շրջանում: Ծոցի երկրների և մասնավորապես Կատարի հետ հարաբերությունների զարգացումը կարո՞ղ է դառնալ կապող օղակ Սաուդյան պետության հետ հարաբերություններ հաստատելու համար:
– Ընդհանրապես Կատարի պես ազդեցիկ արաբական երկրի հետ հարաբերություններ խորացնելը ենթադրում է հարաբերություններ ոչ միայն Սաուդյան Արաբիայի հետ, այսինքն՝ սա միտված է ընդհանուր իսլամական աշխարհի հարաբերությունների բարելավմանը: Կատարի ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում և դրանից դուրս, այս երկրի ունեցած ռեսուրսները և հնարավորությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ Հայաստանը միայն շահում է նման երկրի հետ հարաբերություններից: Իհարկե, սա որոշակի կամուրջ է, բայց կամուրջ է ոչ միայն Սաուդյան Արաբիայի, այլ ընդհանրապես իսլամական աշխարհի հետ: Այնպես որ այս հնարավորություններն անհրաժեշտ է օբյեկտիվ օգտագործել: Կատարի ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում չի սահմանափակվում միայն քաղաքական բաղադրիչով: Կան նաև տնտեսական և այլ բաղադրիչներ: Բացի այդ, կարևոր են նաև կապերը մեր համայնքի հետ:
– Իսկ ինչպե՞ս է ավելի կոնկրետ արտահայտվում Կատարի ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում: Ճի՞շտ են արդյոք տեղեկություններն այն մասին, որ Կատարը ազդեցություն ունի իսլամիստական խմբավորումների նկատմամբ:
– Միանշանակ այո, Կատարն ունի իր ազդեցությունը իսլամիստական, ահաբեկչական խմբավորումների վրա, փորձում է հնարավորինս օգտագործել այդ ամբողջը՝ գործընթացներն իր համար կանխատեսելի դարձնելու նպատակով: Դա նկատվել է վերջին տարիներին Մերձավոր Արևելքում, մասնավորապես՝ սիրիական և իրաքյան հակամարտությունների համատեքստում:
Բացի այդ, «Ալ-Ջազիրա» հեռուստաալիքը Դոհայից է հեռարձակվում: Սա բավական ազդեցիկ լրատվական ռեսուրս է արաբական և իսլամական աշխարհում, որին հետևում են միլիոնավոր մարդիկ: Այս գործիքը նույնպես բավական ակտիվորեն օգտագործվում է Քաթարի կողմից: Հենց այս գործիքներն են, որ Կատարը դարձրել են ազդեցիկ խաղացող: Եվ իհարկե չպետք է մոռանանք Կատարի նավթի պաշարների մասին, որոնցով նա հարուստ է և հաջող կերպով կարողանում է վաճառել:
