Fredoom House միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը հրապարակել է աշխարհում համացանցի ազատության 2016թ. զեկույցը, որում Հայաստանը 30 միավորով համարվում է ազատ համացանց ունեցող երկիր:
Իրավապաշտպան կազմակերպությունը հետազոտությունն անցկացրել է 2015թ․ հունիսից՝ աշխարհի 65 երկրներում։ Երկրների ազատությունը համացանցում գնահատված է 100 միավորանոց սանդղակով: 0-30 միավոր ստացած երկրները համարվում են համացանցի ազատություն ունեցող երկրներ, 31-60 միավոր ստացած երկրներում համացանցի ազատությունը մասնակի է, իսկ 61-100 միավոր ստացած երկրները համարվում են համացանցի ազատություն չունեցող երկրներ:
2015թ. համեմատ Հայաստանի ցուցանիշը նվազել է 2 միավորով, ինչի պատճառը Երևանում ցույցերի ուղիղ հեռարձակման ժամանակ ոստիկանության կողմից տեղի ունեցած հարձակումներն են լրագրողների վրա։
Զեկույցի համաձայն՝ չնայած ՀՀ քաղաքացիները համացանցում ազատ արտահայտվելու հնարավորություն ունեն, այնուամենայնիվ, տեղ են գտել նաև գրաքննության որոշ դեպքեր, մասնավորապես՝ 2016թ․ ապրիլին՝ ԼՂ հակամարտության էսկալացիայի և հուլիսին՝ Էրեբունու շրջանի ՊՊԾ գնդի գրավման և դրան հաջորդող իրադարձությունների ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, Հայաստանը համարվում է ազատ համացանց ունեցող երկիր։ Ակտիվիստները պարբերաբար օգտագործում են սոցիալական ցանցերը իրենց գաղափարներն արտահայտելու համար, համացանցում տարածում ունեն նաև ընդդիմադիր և անկախ լրատվական զանգվածային միջոցները։
Զեկույցում նաև նշվում է, որ Հայաստանում ճնշումներ են գործադրվում ինչպես հեռուստատեսության, տպագիր մամուլի, այնպես էլ առցանց մեդիայի նկատմամբ։ Իրավապաշտպաններն ահազանգում են, որ այս ամենը կարող է ազդել երկրում խոսքի ազատության վրա։
Միևնույն ժամանակ նշվում է, որ անցած տարվա ընթացքում համացանցում գործունեության համար դատական գործընթաց կամ քրեական այլ պատժամիջոցներ երկրում չեն կիրառվել։ Այնուամենայնիվ, անցած տարիների ընթացքում գրանցվել են դեպքեր, երբ լրագրողների, առցանց պարբերականների դեմ հայց է ներկայացվել՝ զրպարտության համար բարոյական փոխհատուցման պահանջով։
Fredoom House-ը նշում է նաև, որ 2015թ. Ադրբեջանի կողմից ցանցահենային հարձակման են ենթարկվել մի շարք հայկական կայքեր, այդ թվում՝ կառավարական։
Զեկույցը նաև անդրադարձել է Հայաստանի նոր Սահմանադրությանը, որն ընդունվել է 2015թ. դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի արդյունքում, և նշում է, որ այն շարունակում է երաշխավորել խոսքի ազատությունը երկրում։
Զեկույցի հեղինակները հիշեցնում են, որ Հայաստանում համացանցում գրաքննության ամենաակնառու դեպքը եղել է 2008թ. հետընտրական գործընթացի ժամանակ, երբ կառավարության կողմից արգելվում էին մամուլի որոշ հրապարակումներ:
Նշենք, որ տարածաշրջանի երկրներից ազատ համացանց ունեցող երկրների շարքում է միայն Վրաստանը (25 միավոր): Ուշագրավ է, որ Ադրբեջանը (57 միավոր) համարվել է մասնակի ազատ համացանց ունեցող երկիր, իսկ Թուրքիան (61 միավոր), Իրանը (87 միավոր) և Ռուսաստանը (65 միավոր) դասվել են ոչ ազատ համացանց ունեցող երկրների շարքում:
