Եվրամիության և ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի նկատմամբ տնտեսական պատժամիջոցների չեղարկումը Հայաստանում ևս թերևս ընկալվեց մեծ ոգևորությամբ։ Միջազգային պատժամիջոցների վերացումը կարող է նոր հնարավորություններ բացել Իրանի հետ անմիջական հարևան երկրների, այդ թվում՝ բնականաբար Հայաստանի համար, եթե նկատի ունենանք նաև այն, որ անմիջական հարևաններից Իրանը երևի թե Հայաստանի հետ է, որ հարաբերություններում չունի ոչ մի էական խնդիր: Սակայն պետք է փաստել, որ անցյալ տարի Իրանի միջուկային ծրագրի հարցում միջազգային համաձայնությունից հետո Հայաստանի քայլերը և գործողությունները բացարձակապես համարժեք չէին իրավիճակի կարևորությանը:
Ռուսաստան՝ ահա հայ-իրանական գլխավոր խնդիրը: Եվ ահա, թե ում պահվածքի հետ է համարժեք Հայաստանի պահվածքը: Մեր ոգևորությունը համարժեք է միջազգային միտումներին, սակայն քայլերը համարժեք են Ռուսաստանի գործողություններին: Իսկ Ռուսաստանը իրանական համաձայնությամբ մտահոգ է, և հասկանալի է, թե ինչու, թեև հայտարարվում է, որ Մոսկվայի համաձայնությամբ է եղել միջազգային կարգավորումը:
Մոսկվան պարզապես չուներ չհամաձայնելու տարբերակ, քանի որ նրա հանդեպ տնտեսական պատժամիջոցներն ու Կենտրոնական Ասիայում իսլամական մարտահրավերները Ռուսաստանի համար կարող են ուղղակի մահացու սիմբիոզ կազմել, հետևաբար Մոսկվային կենսականորեն անհրաժեշտ են Արևմուտքի հետ գործակցության ուղղություններ՝ դրա դիմաց որոշակի աջակցություն ակնկալելով: Իրանական ուղղությունը եղել է դրանցից մեկը: Իսկ իրականում Ռուսաստանի համար իրանյան համաձայնությունը մարտահրավեր է, որովհետև միայն իրանական նավթի ու գազի լիարժեք մուտքը շուկա Ռուսաստանի համար դառնում է մեծ խնդիր, մեծ մրցակցություն: Բացի այդ, Իրանը նաև մեծ շուկա է, որը եթե ոչ 100 տոկոսով, ապա զգալիորեն կարող է փոխհատուցել ռուսական շուկային, որը փակվել է Արևմուտքի առաջ, այսպես ասած, մոսկովյան պատասխան պատժամիջոցների արդյունքում: 70-միլիոնանոց Իրանը 130-միլիոնանոց Ռուսաստան չէ, բայց կրկին բավական մեծ շուկա է, որը փոխշահավետորեն կարող են օգտագործել Իրանն ու Արևմուտքը:
Դրան գումարվում է նաև այն, որ Իրանի դերակատարության փոփոխությունը էապես փոխում է դասավորությունը Մերձավոր Արևելքում և հետ մղում Մոսկվային, որի դերը հատկապես բարձրացել էր իրանյան մեկուսացվածության արդյունքում: Եվ ահա, Ռուսաստանն ու Իրանը ակամա կարող են փոխվել տեղերով, և Իրանը դուրս գա մեկուսացումից բարձրացնելով իր դերը՝ Արևմուտքի օգնությամբ իհարկե, իսկ Ռուսաստանն էլ մտնի մեկուսացման մեջ՝ կորցնելով իր դիրքերը մերձավորարևելյան լայն տարածաշրջանում, ներառյալ նաև Հարավային Կովկասը իր մատույցներով:
Հայաստանը Ռուսաստանի այդ վախերի ու խնդիրների գերին է, միակ գերին և այդ իսկ պատճառով ստիպված է սպասել, ստիպված է մանևրել այնպես, որպեսզի հանկարծ Ռուսաստանը չմտահոգվի, թե Հայաստանը լուրջ հարաբերություն է հաստատել իր կարևոր մրցակիցներից մեկի հետ: Ամենազավեշտալին այն է, որ Հայաստանի իշխանությունը, այն էլ տարիներ շարունակ, փորձում է հավաստիացնել, թե Իրանի հետ արդյունավետ հարաբերություններ է կառուցում Ռուսաստանին չբարկացնելով, համոզելով, մանևրելով և այլն:
Դա մոտավորապես նման է հայտնի անեկդոտին, երբ շուկայում վաճառողը մեղրի վրա պղպեղ է գրում, իսկ հարցնողին էլ՝ թե ինչու է մեղրի վրա գրել պղպեղ, պատասխանում է, թե այդպես է արել, որ ճանճերը չհավաքվեն: Երբ Հայաստանն ասում է, թե Իրանի հետ արդյունավետ հարաբերություն է զարգացնում այնպես, որ Ռուսաստանը չմտահոգվի կամ չբարկանա, ապա դա նշանակում է, որ Հայաստանը ընդամենը մեղրի վրա պղպեղ է գրել: Որովհետև հնարավոր չէ հայ-իրանական արդյունավետ հարաբերություն, որը չհակասի Ռուսաստանի շահին: Հետևաբար՝ կա՛մ Ռուսաստանը մեղրը իսկապես պղպեղ է ընկալում, ինչը կլիներ չափազանց նաիվ պատկերացում, կա՛մ հայ-իրանական որևէ արդյունավետ հարաբերության զարգացում էլ չկա, և Հայաստանը շարունակում է հետ մնալ ժամանակից և դուրս մնալ տարածությունից:
