Համաշխարհային բանկի Երևանի գրասենյակի ղեկավարը հայտարարել է, որ 2015 թվականին բանկը կավելացնի Հայաստանի օժանդակությունը: 2014 թվականին համաշխարհային բանկը Հայաստանին է հատկացրել ընդհանուր առմամբ 40 միլիոն դոլար վարկ: Դրանք ուղղվել են ճյուղային տարբեր ծրագրերի: Առաջիկա շաբաթվա ընթացքում, ինչպես հայտնել է ՀԲ Երևանի գրասենյակի ղեկավար Լորա Ի. Բեյլին, բանկը Հայաստանի կառավարությանը կհատկացնի 75 միլիոն դոլարի վարկ:
2015 թվականի առաջին կեսին բանկը նախատեսում է Հայաստանին ամսական 5 միլիոն դոլար ճյուղային վարկ տրամադրել: ՀԲ օժանդակության առաջին ազդեցությունն անկասկած կլինի Հայաստանի ֆինանսական շուկայի կայունությունը: Դոլարի մուտքը Հայաստան կապահովի դրամի փոխարժեքի կայունություն: Բայց փաստացի ստացվում է, որ Հայաստանն այդ կայունությունն ապահովում է վարկային բեռի ավելացման հաշվին:
Ընդհանուր առմամբ, հայտնի էր դարձել, որ կառավարությունը ծրագրում է Հայաստանի պետական պարտքը գալիք տարի ավելացնել մոտ 260 միլիոն դոլարով: Հայաստանի պետական պարտքը գերազանցում է 4 միլիարդ դոլար ու կմոտենա ՀՆԱ կեսին: Բայց գլխավոր վտանգն, իհարկե, դա չէ: Արտաքին պարտքը զարգացման հնարավորություններից մեկն է: Այն խնդիր է դառնում այն պետությունների համար, որոնք այդ պարտքը գողանում են, որտեղ վարկային միջոցների ծախսի արդյունավետությունը շատ ցածր է, կասկածելի են ծախսային հոդվածները: Այդ դեպքում վարկը դառնում է ծանր բեռ, դառնում է պետությունը քայքայող գործոններից մեկը: Ընդ որում` վարկատու կազմակերպությունները, բնականաբար, առանձնապես շահագրգռված չեն վարկի ծախսման արդյունավետությամբ: Նրանք վերադարձի տերն են կամ վարկի հիմքով ձևավորվող գերազդեցության:
Վարկի ծախսի արդյունավետությունը տվյալ պետության խնդիրն է՝ հասարակության, հարկատուների, որոնց ուսն էլ ծանրացնում է պետության վարկային բեռը: Հայաստանում հասարակությունը պետական վարկ բառակապակցությունը լսելիս բացառապես բացասական էմոցիաներ ու ընկալումներ է ունենում, ինչը պայմանավորված է համոզումով, որ վարկը, միևնույն է, գողանալու են, դառնալու է իշխանական համակարգային գողոնի մի մասը: Բայց դրա հետ մեկտեղ, Հայաստանի հասարակությունը անցնող տասնամյակների ընթացքում կարծեք թե օրակարգային հարց չի դարձրել պետական պարտքի բեռը ծանրացնող վարկերի ծախսի արդյունավետության, վերահսկողության խնդիրը: Դա գուցե նրանից է, որ հասարակության ուսին այնքան մեծ է «նաղդ» բեռի ծանրությունը, որ «ապառիկով» կուտակվող բեռը նրանք այդ մեծ ծանրության մեջ չեն էլ զգում, դա նրանց թվում է հեռու:
Միևնույն ժամանակ, խնդիրն, իհարկե, համակարգային է, և եթե հասարակությունը կարողանա լուծել գողացող համակարգի խնդիրը, ապա վարկային ծախսերի արդյունավետության խնդիրը կլուծի ինքնաբերաբար, և դրանք կծառայեն պետության զարգացմանը` այդպիսով տարեցտարի նվազեցնելով վարկերի անհրաժեշտությունը և շեշտը դնելով ներքին ռեսուրսների վրա՝ թե՛ զարգացման շնորհիվ, թե՛ համակարգային փոփոխության արդյունքում ստվերից դուրս բերվելիք ներքին ռեսուրսի:
Այդ համատեքստում հաճախ հարց է առաջանում` արդյո՞ք նպատակահարմար է Հայաստանին արտաքին ֆինանսական օժանդակությունը, եթե այն ընդամենը ծառայելու է գողացող իշխանությանը և այդպիսով ամրացնելու է իշխանության դիրքը: Այդ հարցն իսկապես բարդ հարց է: Մի կողմից արտաքին օժանդակությունը, կամա, թե ակամա, ծառայում է իշխող համակարգին, իշխանությանը, մյուս կողմից` եթե այն չլինի, Հայաստանում կլինի սոցիալ-տնտեսական աղետ:
Միաժամանակ, հարց է առաջանում` արդյո՞ք արտաքին ֆինանսական օժանդակությունն է խանգարում հասարակությանը լուծել իշխող համակարգի հարցը: Դրական պատասխանը կլինի ինքնախաբեություն: Այդ հարցը լուծելուն խանգարում են բազմաթիվ այլ կարևոր գործոններ, մինչ արտաքին օժանդակությանը հասնելը: Այդ հարցը լուծելուն խանգարում է հանրային պայքարի մեթոդաբանության հնամաշությունը, մեթոդոլոգիական արդիականացման գործընթացի բացակայությունը, հանրային պայքարի հիմքում արժեքների ու գաղափարների փոխարեն` կարծրատիպերի և միֆական ընկալումների առկայությունը: Հասարակությունն այդ հարցերում կարողացել է դուրս գալ հաջողակ օրինակների և նախադեպերի վրա, բայց անկարող է գտնվել զարգացնել ու ինստիտուցիոնալացնել դրանք, ձևավորել հանրային պայքարի նոր համակարգ, ինչի հետևանքով էլ պայքարի ծանրության կենտրոնը պարփակվել է իշխող համակարգի երկու թևերի շրջանակում:
Այդ պարագայում արտաքին ֆինանսական աջակցության լինել-չլինելը հանրության խնդիրներին չի առնչվում, առնչվում է իշխող համակարգի երկու թևերի միջև առկա փոխհարաբերությանը և Հայաստանի գլոբալ խնդրին՝ Ռուսաստանի գերազդեցությանը՝ կա՛մ դրան հակակշռելուն, կա՛մ էլ դրա նվազման, թե չեզոքացման պարագայում (Ռուսաստանի միջազգային մեկուսացման քաղաքականության արդյունքում) Հայաստանում քաոտիկ վակուում թույլ չտալուն:
