«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վարդան Այվազյանը:
– Պարոն Այվազյան 2015թ. բյուջեի նախագծով սահմանված է 4,1 տոկոս տնտեսական աճ: Սերժ Սարգսյանն անցած տարվա իր հայտնի հարցազրույցում հայտարարել է, թե «Հայաստանի Հանրապետության այն կառավարությունը, որը տարվա արդյունքներով, դա վերաբերում է 2013-2017 թվականներին, չապահովի տնտեսական 7 տոկոս աճ, այդ կառավարությունը պետք է հրաժարական տա»: Ոչ անցած տարի, ոչ այս տարի, ոչ էլ հաջորդ տարի այդ ցուցանիշը չի ապահովվելու: Գարնանը հրաժարական տվեց նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, հնարավո՞ր է, որ հրաժարական տա նաև Հովիկ Աբրահամյանը, քանի որ նա էլ չի կարողանում այդքան աճ ապահովել:
– Նույն կերպ Ռուսաստանում նախատեսված էր 4,5 տոկոս տնտեսական աճ, այնտեղ այսօր արդեն զրո տոկոս է նախատեսվում: Մենք ունեցել ենք 14,6 տոկոս անկման տնտեսական ճգնաժամ: Իրավիճակից ելնելով պետք է խոսենք: Կրճատվել են Հայաստան եկող տրանսֆերտները:
– Չե՞ք կարծում, որ Հայաստանի տնտեսությունը շատ մեծ կախում ունի տրանսֆերտներից: Եվ Հայաստանը պետք է այլ ուղղություններ զարգացնի, որ տրանսֆերտների կրճատումն այդքան բացասական ազդեցություն չունենա տնտեսության վրա:
– Հիմա ուզում ենք տնտեսությունը զարգացնել և զարգացնում ենք:
– Բայց կառավարությունը զարգացման շատ ցածր չափանիշ է նախանշում:
– Կատարվող քայլերը նախապայման են, որ հաջորդ տարի մենք ունենանք համեմատաբար բարձր ու կայուն տնտեսական աճ: Մասնավորապես շահութահարկի կանխավճարի վերացումը, ներդրումների խրախուսումը, հարկային բեռի չավելացումը, անուղղակի հարկերի ռեժիմների թուլացումը, հարկային որոշակի արտոնությունների սահմանումը կբերեն տնտեսական ակտիվության: Վատ երևույթը միանգամից լուրջ արձագանք է գտնում տնտեսության մեջ, լավը՝ դանդաղ: Ես համոզված եմ, որ ներդրումների ծավալները կավելանան, որովհետև եվրասիական տնտեսական համագործակցության ձևաչափը հնարավորություն է տալու էլ ավելի հզորացնել մեր տնտեսական պոտենցիալը: Արտահանման միտված պահանջարկը կտրուկ ավելացել է: Տեսաք չէ՞, որ Ռուսաստանի նկատմամբ Արևմուտքի կիրառած պատժամիջոցների արդյունքում կտրուկ ավելացավ գյուղատնտեսական ապրանքների պահանջարկը:
– Բայց, վերջին վիճակագրական տվյալների համաձայն, Ռուսաստան արտահանումը կրճատվել է:
– Դա կախված է քո ներքին պոտենցիալից: Ռուսաստան հիմնականում գյուղատնտեսական ապրանքներ են արտահանվում, և հնարավոր չէ, որ այդ մասով կրճատում լինի: Տարին կամփոփենք և տարվա կտրվածքով այդ մասին կխոսենք: ՌԴ-ի կամ Մաքսային միության տարածաշրջանի հետ մեր առևտուրը միանշանակ ավելանալու է:
– Ներդրումների դեպքում Դուք շեշտեցիք Եվրասիական տնտեսական միությունը: Այսինքն` այդ կառույցի անդամ երկրների՞ց պետք է Հայաստանում ներդրումներ լինեն:
– Բոլոր տեղերից: ԵՏՄ ներգրավված խոշոր երկրների՝ Բելառուսի, Ղազախստանի, ՌԴ-ի վճարունակ պահանջարկը բարձր է:
– Այսինքն` Ղազախստանը կարող է ներդրո՞ւմ կատարել Հայաստանում:
– Իսկ ինչու ոչ: Եթե ոչ Ղազախստանը, ապա կարող է նույն Գերմանիան կատարել, որպեսզի Ղազախստանն ապրանք ուղարկի:
– ՌԴ-ն ինքն է բավականին վատ տնտեսական վիճակում և դժվար թե Հայաստանում ներդրում կատարի: Հակառակը, ՌԴ-ն այստեղից ֆինանսներ է տանում՝ Հայաստանին թանկ գնով էներգակիրներ վաճառելով:
– Սխալ եք հաշվում: ՌԴ-ն էներգակիրներով փող է հավաքում բոլոր երկրներից: Հավատացեք, որ 1000 խորանարդ մետրի համար 189 դոլարն այնքան մեծ չէ, որ ՌԴ-ն տալիս է իր բարիդրացիական հարաբերություններով երկրներին:
– Բայց ռուսական «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունն այդ գազը Հայաստանի բնակիչներին վաճառում է մոտ 400 դոլարով:
– Ոչ: Ռուսական ընկերությունը բացարձակապես կապ չունի, որովհետև հարկատու է: Խոսքը վերաբերում է ՀՀ-ՌԴ պայմանավորվածություններին, որ սահմանի վրա գազի գինը 189 դոլար է:
– Հ. Աբրահամյանը վարչապետ նշանակվելուց հետո հայտարարեց հավասար խաղի կանոններ ստեղծելու և ստվերային տնտեսությունը կրճատելու մասին, սակայն 2015թ. բյուջեի նախագծում հարկեր/ՀՆԱ ցուցանիշը թողնվել է 2014թ. մակարդակի վրա: Արդյո՞ք այս ցուցանիշը չի նշանակում, որ կառավարությունը չի ցանկանում կամ չի կարողանում ստվերային տնտեսությունը կրճատել:
– Եթե մենք 2,5-5 միլիարդ դրամի չափ արտոնություն ենք տալիս, խոսքը վերաբերում է փոքր ու միջին բիզնեսին, դա նշանակում է, որ դու նրանցից փողը չես վերցնելու, վերցնելու ես խոշորից: Կամ խեղդում ենք, շատ փող ենք վերցնում, կամ թողնում ենք, որ մարդիկ նորմալ աշխատեն:
– Դուք ասում եք, թե փոքր ու միջին բիզնեսի համար արտոնություններ եք սահմանել, բայց վերջին տարիներին այդ ոլորտի հազարավոր ընկերություններ են փակվել:
– Դուք նկատի ունեք մեր պատգամավորների հնչեցրած թվերից մեկը, բայց բացարձակապես այդպես չէ: Փոքր ու միջին բիզնեսը, որը հիմնականում աշխատում է շրջանառության հարկի դաշտում, 56 հազարից աճել է 65 հազարի: Փակվելը մասնավորապես վերաբերում է խանութներին, որը մի շարք պատճառներով է պայմանավորված: Մարդը մի տեղ փակել է, մյուս տեղը բացել է:
– Ձեր գործընկեր Սամվել Ալեքսանյանը բազմաթիվ խոշոր սուպերմարկետներ է բացել, ինչի պատճառով փոքր ու միջին խանութները փակվել են:
– Նաև, բայց դա չի նշանակում, որ Ս. Ալեքսանյանը վերջին տարվա ընթացքում է բացել:
