Մեղրիի կարգազանց զինվորներին սահմանապահ զորամասեր տեղափոխելու փաստը պատճառ է դարձել հանրային մեծ բանավեճի, որի հետևանքով կրքերը չեն հանդարտվում։ Մասնավորապես քննադատության թիրախ է դարձել ԶՈւ Գլխավոր շտաբը, որն էլ կայացրել է այդ որոշումը։
Միանգամից ուզում եմ արձանագրել, որ քննադատությունները հիմնականում անլուրջ են ու չհիմնավորված։ Ասում են․ «Զինվորին սահման ուղարկելը պատժի միջոց չէ»։ Զգացվում է, որ այսպիսի հայտարարություններ անողներն իսկապես ծանոթ չեն զինվորական ծառայության էությանն ու առանձնահատկություններին։ Ի դեպ Ագարակի զորամասն էլ (4-րդ բանակային կորպուս) սահմանային է և մարտական առաջադրանք է իրականացնում հարավ-արևմտյան սահմանագծի երկայնքով (Նախիջևան)։ Իսկ զինվորներին տեղափոխել են ՀՀ Արևելյան սահմանագծի զորամասեր, ինչպես նաև՝ Արցախ։
Ոչ ոք չի պնդում, թե սահմանային ծառայություն իրականացնելը պատիժ է։ Սա պարզունակ մեկնաբանություն է։ Իրականում տեղափոխության միջոցով հրամանատարությունը բոլորովին այլ խնդիր է լուծել։
Ընդհանրապես աշխարհի բոլոր բանակներում մի օրինաչափություն կա, որն է՝ կարգազանց զինվորներին ուղղելու և դաստիարակելու նպատակով նրանց առջև դնել սովորականից շատ ավելի բարդ մարտական կամ էլ կարգապահական առաջադրանքներ։ Օրինակ՝ կարգազանց զինվորին որպես տույժ կարող են նշանակել հավելյալ պահակային ծառայության։ Տույժի տեսակը որոշվում է ըստ անհրաժեշտության (օրապահ, ժամապահ և այլն)։
Հիմա կոնկրետ այս դեպքում Մեղրիի զինծառայողները չափազանց ծանր հանցագործություն են գործել․ ինքնակամ լքել են մշտական տեղակայման վայրը՝ զորամասը։ Ինչպես ուզում եք գնահատեք կատարվածը, բայց դա դասալքություն է։
Այսպիսի պայմաններում զինվորական հրամանատարությունը բնական է, որ պետք է դիմեր շատ խիստ ու կտրուկ քայլերի։ Տրամաբանական է, որ բոլորին չէին կարող վերցնել ու դատել, չնայած որ կարող էին։ Բայց եթե կարելի է զինվորներին ուղղելու և դաստիարակելու այլ մեթոդներ կիրառել, ապա ինչո՞ւ դատել։ Եթե կարելի է փոխել այդ տղաներին, ապա ինչո՞ւ կործանել նրանց կյանքերը՝ ուղարկելով բանտ։
Եվ ահա սահմանային զորամասեր տեղափոխելու որոշումը այդ խնդրի լուծման համար ամենաարդյունավետ ճանապարհն էր։ Այսինքն ոչ թե սահմանում ծառայելն է պատիժ, այլ՝ բարդ ծառայություն իրականացնելը։
Ընդհանրապես այսպիսի մի օրինաչափություն կա․ որքան բարդ է ստորաբաժանման մարտական խնդիրը, այնքան այն կարգապահ է ու մարտունակ։ Խոստովանենք, որ Նախիջևանի ուղղությամբ տեղակայված զորամասերը չեն կարող կարգապահությամբ մրցել Արևելյան ուղղության և Արցախի զորամասերի հետ, քանի որ դրանք գործում են բոլորովին տարբեր իրավիճակներում ու տարբեր մարտական խնդիրներ են լուծում։
Կարո՞ղ է հարց առաջանալ, թե բարդ ծառայությունը ինչպե՞ս կարող է դաստիարակել կարգազանց զինվորներին։ Միանշանակ է՝ գործ ունենք պատասխանատվության և զբաղվածության տարբեր աստիճանների հետ։ Շամշադինի մարտական հենակետերում մարտական հերթապահություն իրականացնող զինվորի վրա չափազանց մեծ պատասխանատվություն կա դրված ու այս համատեքստում «գողական գնալու» հավանականությունը էականորեն քիչ է։
Եկեք խնդիրը ճիշտ հասկանանք․ Պարապ զինվորը շատ ավելի մեծ հակվածություն ունի դեպի հանցագործությունը, քան՝ զբաղվածը։ Դրա համար էլ չի կարելի զինվորներին պարապ թողնել, որպեսզի նրանք կանոնակարգից շեղվելու հնարավորություն չունենան։ Այս տեսանկյունից զբաղվածությունը Շամշադինում շատ ավելի մեծ է, քան՝ Մեղրիում։ Եթե զինվորը ամբողջ օրը զբաղված լինի ինժեներական աշխատանքով ու մարտական առաջադրանք իրականացնելով, ապա այլ բաների ժամանակ պարզապես չի էլ կարող ունենալ։
Մի խնդիր էլ կա․ զինվորների «գողական» արկածները սկսում են ծառայության ամենասկզբից, երբ նա կարողանում է տվյալ զորամասում ինքնահաստատվել ու ադապտացվել։ Այսպիսի մի ճշմարտություն կա․ ծառայությունը ոնց սկսում ես, այդպես էլ այն ինքնաբերաբար շարունակվում է։
Սրանից ելնելով «գողական չաստ նայող» զինվորին շատ ավելի հեշտ է դրսևորվել նույն զորամասում և նույն զինվորների միջավայրում։
Իսկ երբ տվյալ զինվորը տեղափոխվում է այլ զորամաս, ապա հայտնվում է բոլորովին անծանոթ ու խորթ միջավայրում, որտեղ պետք է զրոյից հարմարվի։ Բնական է, որ նոր զորամասում նոր սպաների ու զինվորների միջավայրում նա չի կարող նույն ճկունությունը դրսևորել, ինչ հին զորամասում։
Ահա այսպիսի առանձնահատկություններ կան բանակում։
