«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է պատմական գիտությունների թեկնածու, արաբագետ Հայկ Քոչարյանը:
– Պարոն Քոչարյան, ինչպե՞ս կբնորոշեք Սիրիայում օրեցօր հասունացող ընդդիմության պարագայում հայկական համայնքային կազմակերպությունների կողմից չեզոքության սկզբունքի խախտումը՝ ի տարբերություն Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի…
– Խնդիրը պետք է դիտարկել երկու հարթության մեջ: Առաջինը պաշտոնական հարթությունն է: Այս հարթության մեջ սիրիահայ համայնքային կառույցները փորձում են պահպանել չեզոքություն: Մյուս` ոչ պաշտոնական հարթությունում դիտարկելիս Սիրիայի հայ համայնքի ներկայացուցիչներին կարելի է տեսնել թե՛ իշխանությունների և թե՛ ընդդիմության շարքերում: Նման իրավիճակը բնական է, քանի որ իրենք իրենց համարում են Սիրիայի հայազգի քաղաքացիներ, այլ ոչ թե սիրիահայ համայնք, ինչպես կարող է երևալ Հայաստանի Հանրապետության դիրքերից: Դիրքորոշումների նման տարբերությունն իր հերթին կարող է և՛ դրական, և՛ բացասական զարգացումներ ունենալ: Դրական կարող է լինել այն, եթե ընդդիմության շարքերում գտնվող Սիրիայի հայ ազգի քաղաքացիները լուրջ կապեր կարողանան հաստատել ընդդիմության տարբեր խմբերի որոշում ընդունող շրջանակների հետ, ինչի համար նրանց անհրաժեշտ է լինելու ՀՀ-ի գործուն աջակցությունը: Բացասականն այն է, որ բերում է ներհամայնքային լարվածության, ինչը վտանգավոր է այս անցումային փուլում:
– Հնարավոր համարո՞ւմ եք, որ ՀՀ-ն ԱՄՆ-ի հետ աշխատի սիրիական ընդդիմության հետ կապեր ստեղծելու հարցում, որպեսզի ընդդիմության հնարավոր հաղթանակի դեպքում հայկական համայնքի նկատմամբ սպասվելիք բացասական հետևանքները մեղմվեն:
– Հայաստանի Հանրապետության և հայության շահերից է բխում, որ Հայաստանի Հանրապետությունը ակտիվորեն գործակցի թե՛ ԱՄՆ-ի, թե՛ ԵՄ-ի և թե՛ Ռուսաստանի Դաշնության հետ: Առավել կարևոր է աշխատել Սիրիայի հայերի հետ: ԱՄՆ-ն հեռու է, իսկ Սիրիայի հայերը երկրում են:
– Շատ է խոսվում սիրիահայերի արտագաղթի կազմակերպման անհրաժեշտության մասին… Դա որքանո՞վ է խոհեմ: Չէ՞ որ սա Մերձավոր Արևելքում մեր ամենամեծ ներկայությունն է, ու մենք նաև դրանով ենք շատ երկրներին հետաքրքիր…
– Սիրիայի հայերը դարերի ընթացքում ստեղծել են մշակութային, հոգևոր և նյութական արժեքներ: Նրանց տունը Սիրիան է, և պետք է անել ամեն ինչ, որպեսզի արտագաղթի կազմակերպման անհրաժեշտություն չլինի: Սիրիահայերը «հայկական ցանցի» կարևորագույն մասն են: Արտագաղթ կազմակերպելու անհրաժեշտությունից և ներկայությունը Մերձավոր Արևելքում կորցնելուց խուսափելու համար պետք է, որպեսզի «հայկական ցանցը», որի կենսագործունեությունը պետք է ապահովի Հայաստանի Հանրապետությունը, իր տարբեր բաղադրիչներով այս պահին աջակցի սիրիահայերին: Սա հնարավորություն կտա խուսափել վատթարագույն սցենարներից:
