«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանը:
– Պարոն Աշոտյան, պաշտոնական քարոզարշավն արդեն իրականություն է: Ինչպե՞ս եք գնահատում ՀՀԿ քարոզարշավը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արդեն իսկ միջադեպեր են գրանցվում մեծամասնական թեկնածուների միջև:
– Շատ բարձր եմ գնահատում մեր կուսակցության քարոզարշավի պատրաստվածությունը: Դրա առհավատչյան ակտիվ քարոզչական աշխատանքներն են, որոնց գլխին կանգնած է կուսակցության ղեկավարը: Տեղի են ունենում մարզային այցեր, ակտիվ աշխատանք ԶԼՄ-ների հետ և այլն: Իրականում քարոզարշավի ընթացքը շատ հետաքրքիր է մեկնարկել, չեմ կարծում՝ այս պահի դրությամբ մենք լուրջ միջադեպեր ունենք արձանագրած՝ կապված քարոզարշավի և քաղաքական գործընթացների հետ: Քարոզարշավն աչքի է ընկնում նոր տեխնոլոգիաների լայնածավալ կիրառմամբ և մի հետաքրքիր իմաստության վերագնահատմամբ, այն է՝ քաղաքական ուժերի պահվածքին հետևելիս կարող ենք փաստել, որ իրականում Հայաստանում քաղաքական դաշտն «անկանխատեսելի» է:
– Ձեր կուսակցության նախընտրական կարգախոսը «Հավատանք, որ փոխենք» է: Արդյոք հնարավո՞ր է հավատալ այս լոզունգին այն դեպքում, երբ թեև Սերժ Սարգսյանն ասում էր, որ այս խորհրդարանը զերծ կմնա օլիգարխներից, սակայն պատկերը միանգամայն այլ է:
– Նախագահն ասել է այն, ինչ մենք այսօր իրականացնում ենք: Առաջին հերթին՝ ՀՀԿ համամասնական ցուցակով և ոչ մի գործարար պատգամավոր չի դառնալու, քաղաքական հայտարարությունը կյանքի է կոչվում: Իսկ այլ կուսակցությունների համար մենք պատասխանատու չենք, իրենք են «գրել» իրենց ցուցակները:
– Սակայն, օրինակ, Սամվել Ալեքսանյանը ծանոթ է բոլորիս իր բիզնեսով և ՀՀԿ կուսակցությունով է մեծամասնականում ներկայացված:
– Այո՛, նա մեծամասնականով է ներկայացված և ոչ թե համամասնականով, և ես վստահ եմ՝ նա ընտրվելու է: Ինչ վերաբերում է մեր կարգախոսին, շատերը սկսեցին մեզ քննադատել կարգախոսի և նախընտրական ցուցակի համար: Մենք առաջինն էինք, որ հրապարակեցինք թե՛ մեկը, թե՛ մյուսը, հետո տեսանք մյուսների կարգախոսները և նախընտրական ցուցակները և հասկացանք, որ մերը լավագույնն է: Իսկ մեր կարգախոսը այսքան «քննադատության» ենթարկելով` մեր ընդդիմախոսներն օգնում են մեզ այդ կարգախոսը դարձնել թևավոր խոսք: Կարող ենք փաստել, որ այս օրերի ընթացքում այդ կարգախոսը դարձել է թևավոր խոսք, իսկ դա կարգախոսի հաջողության թիվ մեկ գրավականն է, ուստի Դուք ընդամենը փաստում եք, որ մեր կարգախոսը հաջողված է:
– Մի՞թե արդեն ժամանակը չէ՞ պահանջելու և ոչ թե հավատալու, հավատը մի քիչ կրոնական դաշտ չե՞ք տեղափոխում:
– Ձեր շրջապատում մի՞թե չկան մարդիկ, ում հավատում եք, և մի՞թե նրանք եկեղեցու հետ որևէ կապ ունեն:
– Արդյոք ժամանակը չէ՞ պահանջելու:
– ԱՄՆ նախագահներից Քենեդին մի թևավոր և անկեղծ խոսք էր ասել այն ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ը խիստ կայացած պետություն էր և աշխարհի ուժի կենտրոններից մեկը, այնուհանդերձ իր` նախագահի շուրթերով խնդրում էր քաղաքացիներից աջակցություն պետությանը: Քենեդու խոսքն է՝ մի հարցրու ինչ կարող է ԱՄՆ-ն անել քեզ համար, հարցրու՝ ով ես դու ԱՄՆ համար: Չեմ կարծում` Հայաստանի 20-ամյա անկախ պետականության պատմություն ունեցող ժողովուրդն այսօր ԱՄՆ ժողովրդից ավելի «շռայլ» կգտնվի և միայն կպահանջի համապատասխան գործողություններ: Իհարկե, պետությունը պետք է բոլոր հարցերում՝ իրավունքի, օրենքի, ազատությունների դրսևորմամբ կանգնի իր քաղաքացու հոգսի, խնդրի կողքին: Բայց ՀՀԿ-ն, ի տարբերություն այլ քաղաքական ուժերի, այս թեզը ամբոխահաճության չի վերածում:
– Պարոն Աշոտյան, Դուք Facebook սոցիալական ցանցում սկսել եք խրատներով հանդես գալ, օրինակ, թե ինչ կարող է պատահել, եթե չընտրեն ՀՀԿ-ին: Ինչպե՞ս հասկանալ այս քայլը:
– Facebook-ն իմ անձնական տիրույթն է, որն իմ որոշմամբ դարձրել եմ հանրային: Ես կարող էի ֆեյսբուքյան ծառայություններից օգտվելով՝ փակել իմ էջն իմ և իմ ընկերների համար: Ես չեմ կարծում, որ որևէ մեկն իրավունք ունի սահմանափակել իմ խոսքի ազատությունը: Բացի այդ` ես ինքս եմ գնում հրապարակային դաշտ, որովհետև Facebook-ում և կյանքում արտահայտած իմ կարծիքները չեն տարբերվում իրարից: Եվ ի տարբերություն մի շարք այլ քաղաքական գործիչների՝ իմ մեկնաբանությունները դնում եմ իմ իսկ անունով, ոչ թե պատվիրվում են ԶԼՄ-ներում որպես անանուն հոդվածներ: Ցավոք սրտի, մեր ոչ բոլոր ընդդիմախոսներն են որդեգրել քաղաքական մշակույթի նման շիտակ տարբերակը: Ինչ վերաբերում է ֆեյսբուքյան ակտիվության քաղաքական մեկնաբանություններին, ապա համապատասխան շրջանակներից որոշ մարդիկ ինձ փորձում էին մեղադրել՝ նախարարը գործը թողած զբաղված է Facebook-ով՝ երևի այդպես էլ մինչև վերջ չհասկանալով, որ Facebook-ը աշխատանք չէ, ընդամենը տարածք է, միջոց, որտեղ եթե մարդը միտք ունի և շփվելու ցանկություն, այդ միտքն է տեղադրում և տեսակետներ փոխանակում: Չարախոսների մի մասի պատասխանն էլ տվեց վերջերս հրապարակված հետազոտություններից մեկը, որը փաստեց, որ օրինակ, կան քաղաքական ուժեր, որոնց ցուցակի առաջին և երկրորդ համարներն են դիտվել որպես այդ ուժերի ամենաակտիվ ֆեյսբուքյան օգտատերեր, տեսնո՞ւմ եք ինչպիսի քաշային կատեգորիայի շարքում եմ հայտնվում (ժպտում է):
– Ձեր ֆեյսբուքյան էջում նաև անդրադարձել էիք միասնական շտաբ ստեղծելու ԲՀԿ, ՀԱԿ, ՀՅԴ և Ժառանգության փորձին և առաջարկում էինք նույնքան միացյալ կարգախոս. «Գալիս ենք միասին կառուցելու բարգավաճ դաշնակցության ռեժիմ»: Սա սարկա՞զմ է:
– Քաղաքական տեսակետից կարգախոսի արհեստականությունը ընդգծում է նորաստեղծ դաշինքի արհեստածին լինելը: Ես ընդամենը մի քանի այդ կուսակցությունների օգտագործած նախընտրական կոչերից մի փոքր ստատուսով կարողացա առաջացնել բուռն քննարկումներ և հայտնվել թերթերի առաջին էջում: Սա ֆեսյբուքյան հզորություն է, այսինքն՝ մի քիչ կարելի է մտածել և Facebook-ում առաջացնել քննարկումներ:
Իսկ ինչ վերաբերում է քաղաքական «վերադասավորումներին», որոնք տեղի են ունենում քաղաքական դաշտում, քննարկվում է հատկապես ՀԱԿ-ԲՀԿ հնարավոր միասնության մասին: Ինձ համար սա շատ պարզ քաղաքական սցենար է, որը, ըստ իս, հետապնդում է երկու ծրագիր: Նվազագույնը` այդ «ծառայողական սիրավեպով» բարձրացնել սեփական կշիռը մեր՝ հանրապետականներիս աչքերում: Իսկ առավելագույնը՝ հասկանալով, որ այդ երկու քաղաքական ուժերից և ոչ մեկը ՀՀԿ-ին հաղթել չի կարող, փորձում են գնալ տակտիկական միասնական քայլերի՝ հույս ունենալով, որ Հանրապետականի հնարավոր տապալման դեպքում շատ ավելի հեշտ լուծելի են նորահայտ դաշնակցի հարցերը: Սա ծրագիր մաքսիմումն է: Ասեմ, որ «մինիմալ» ծրագրերը չեմ ուզում մեկնաբանել, չեմ կարծում, որ Հանրապետականը խանդի տեսարաններ ստեղծող կուսակցություն է, մենք պատրաստ ենք խաղի միաժամանակյա սեանսի, իսկ ծրագիր մաքսիմումն ի սկզբանե դատապարտված է, որովհետև անգամ այն հնարավոր միասնականությամբ այսօր հնարավոր չի լինի հաղթել Հանրապետականին:
– Տապալե՞լն է խնդիրը, թե՞ ի վերջո խորհրդարանում հակակշիռ ստեղծել, որ ի վերջո այս խորհրդարանի գորշությունից տարբերվի, որ մարդիկ տարբեր ընդդիմախոսներ լինեն:
– Հետաքրքիր հարցադրում եք անում. 2007-ի ընտրություններին ՀԱԿ չկար, գնացին առանձին կուսակցություններով: Եթե այդքան կարևոր էին քաղաքական դաշտում հակակշիռները, ինչո՞ւ այն ժամանակ չկորիզավորվեց այսօրվա արտախորհրդարանական ընդդիմությունը և գնաց առանձին-առանձին: Բացի այդ, 2007-ին ձևավորված խորհրդարանում կոալիցիոն ուժերը աշխատել և աշխատում են առ այսօր, ինչո՞ւ կոալիցիոն մեր գործընկերների կողմից նման այլընտրանքի կարևորություն չի եղել որպես բյուրեղացրած պահանջ: Ակնհայտ է, որ այս ամենը նախընտրական սոփեստություն է, ուրիշ ոչինչ: Օսկանյանի հերթական ելույթներից հետո շեշտել եմ, որ ԲՀԿ տնօրինած նախարարությունների տիրույթում է գտնվում պետական բյուջեի 35 տոկոսը: Հիմա կոալիցիայի կենսունակության չափման այլ միավոր առաջարկեմ. այսօրվա գործող կոալիցիայի հիմնական կազմը ստեղծվել է խորհրդարանից հետո: Հինգ տարի շարունակ կոալիցիայում եղել են ՀՀԿ-ն և ԲՀԿ-ն, այսինքն՝ նրանք վերջին հինգ տարիների համար 100 տոկոսանոց իշխանական կուսակցություններ են: 2008-ից հետո այս կոալիցիայում է ՕԵԿ-ը, նա 80 տոկոսանոց իշխանական կուսակցություն է: Եվ բոլորը մոռանում են ևս մեկ հետաքրքիր փաստ. այդ հինգ տարիների ընթացքում կոալիցիոն համագործակցություն է ունեցել նաև ՀՅԴ-ն, այսինքն՝ հինգ տարիների համար նա 40 տոկոսանոց կուսակցություն է: Առհասարակ Դաշնակցության քարոզարշավին հետևելով և տեսնելով՝ ինչպես են շեշտադրվում սոցիալ-տնտեսական խնդիրները, նորից վեր է հանվում այն հարցը՝ ինչո՞ւ Դաշնակցությունը դուրս եկավ կոալիցիայից: Կարծում եմ՝ հայ-թուրքական համբերությունների զարգացումներն առիթ էին: Դաշնակցությունը տեսնելով, որ համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը կարող է ազդեցություն ունենալ Հայաստանի վրա, փորձեց խուսափել պատասխանատվությունից, և ճգնաժամից առաջ երկրի կառավարման ծանրությունից: Այսօր հետճգնաժամային Հայաստանի ղեկին կանգնելու ցանկություն նորից բոլորն ունեն:
– Ի՞նչ եք կարծում ՝ նոր խորհրդարանն արդյոք չպե՞տք է լինի գոնե դեմքերի թարմության իմաստով այլ, մի՞թե Դուք չեք տեսնում դեմքերի գորշությունը, կոճակ սեղմելուց բացի` որևէ այլ քայլի անկարողությունը:
– Մի կողմից ուրախ կլինեմ, որ ՀՀ խորհրդարանում 131 քաղաքական լիդեր հայտնվի, մյուս կողմից` վայ մեր երկրին, եթե 131 քաղաքական առաջնորդներ լինեն: Առաջնորդները քիչ են լինում, նրանց շուրջը բյուրեղանում են թիմեր, և թիմում անպայման չէ, որ բոլորը լինեն պերճախոս և հրապարակային: Ինչ վերաբերում է կոճակ սեղմելուն (կամ քարտ տեղադրելուն), սա ընդամենը նսեմացման փորձ է մի մարմնի, որի կարևորության մասին դուք վերջերս շատ ավելի եք գրում:
– Պարոն Աշոտյան, ՀՀԿ-ն և ԲՀԿ-ն արդյոք իսկապես ունե՞ն լուրջ կոնֆլիկտ:
– Դուք նպատակ ունեք այսօր հրապարակել ամենասենսացիոն հարցազրույցներից մեկը և ուզում եք լսել քաղաքական զարգացումների առեղծվածի բացահայտո՞ւմը: Ես զերծ կմնամ առեղծվածի բացահայտումից, կասեմ հետևյալը՝ կա գործող կոալիցիա, և դրանից ոչ ոք չի հրաժարվում, կան ստորագրված տարբեր հուշագրեր, որոնցից և ոչ ոք չի հրաժարվել: Միաժամանակ այդ կոալիցիոն գործընկեր կուսակցություններից մեկի ղեկավարը ասում է, որ իրեն ոչինչ պետք չէ, այնուհանդերձ, նույն կուսակցության նորելուկ անդամին, կարծես թե, ինչ-որ բաներ պետք են: Երբ ԱԳ նախկին նախարարը փորձում է տնտեսական իրավիճակի լուրջ վերլուծականներ ներկայացնել` չլինելով մասնագետ, ես այդտեղ հասկանում եմ, որ եթե ոչ մասնագետը խոսում է տնտեսությունից, այդտեղ կարծես այլ նկրտումներ են երևում:
– Ինչպե՞ս եք վերաբերվում Ռոբերտ Քոչարյանի` իշխանության հնարավոր վերադարձին և արդյոք ԲՀԿ հետևում հենց նրա՞ն եք տեսնում:
– Ես չեմ սիրում գնահատել խոսակցություններ, ես նախընտրում եմ գնահատել փաստեր: Երբ ոմանք փորձում են հակադրել ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի հինգ տարիները Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման նախորդ տասը տարիների հետ, այդ մարդիկ հաճախ մոռանում են, որ Ռոբերտ Քոչարյանի գործադիր իշխանության ողնաշարը կազմված է եղել ՀՀԿ-ից, և՛ մինչև 2003-ին գոյություն ունեցող փաստացի կոալիցիան, և՛ 2007-ից իրավական տեսակետից գոյություն ունեցող կոալիցիան խարսխված է եղել ՀՀԿ շուրջ միավորված քաղաքական ուժերի վրա, և այդ տարիներին կառավարության ղեկավարները եղել են հանրապետականներ՝ Վազգեն Սարգսյան, Արամ Սարգսյան, Անդրանիկ Մարգարյան, Սերժ Սարգսյան: Եվ ակնհայտ է, որ տնտեսական զարգացումները, որպես կանոն, շաղկապվում են կառավարությունների հետ: Անազնիվ եմ համարում 98-2008թթ. ՀՀԿ քաղաքական դերի անտեսման փորձերը, երբ խոսում են երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացումների մասին: Թե՛ այդ ժամանակ, թե՛ վերջին հինգ տարիներին ՀՀԿ-ն արել է հնարավորը Հայաստանի կայուն զարգացման և անվտանգության համար:
– Տպավորություն է, որ Դուք ապրում եք մեկ այլ՝ վիրտուալ Հայաստանում, ես` այլ:
– Ես ապրում եմ այն Հայաստանում, որտեղ ապրում եք դուք, մենք շփվում ենք մեր երկրի քաղաքացիների հետ, ես ամեն օր քայլում եմ մեր երկրի փողոցներով, մենք ընտանիքով տնավորված ենք Հայաստանում, և չկան տարբեր Հայաստաններ, կա Հայաստանում տարբեր անհավասար վիճակ, դրա մասին պետք է խոսել, և դա մեր խնդիրն է, սոցիալական, իրավական անհավասար վիճակ է: Եվ եթե բոլոր խնդիրները լուծված լինեին, կարելի է ասել, որ պատմությունը կավարտվեր:
Վստահաբար կարող եմ ասել, որ ՀՀԿ-ից բացի` ոչ մի քաղաքական ուժ ունակ չէ ամբողջությամբ լուծել մեր երկրի առջև ծառացած արտաքին և ներքին մարտահրավերները:
– Գերագնահատում եք ՀՀԿ-ին…
– Փորձում եմ միաժամանակ լինել անհամեստ և օբյեկտիվ: Քարոզարշավի ընթացքում շատ կարևոր է պահել բարեկրթության սահմանները, և առհասարակ ուզում եմ բոլորին մի հայտնի ասացվածք հիշեցնել՝ ապակե տան բնակիչները հարևանների հետ քարերով կռիվ չեն անում:
