«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է կոմպոզիտորների միության նախագահ Ռոբերտ Ամիրխանյանը, որը նաև վերջերս կազմավորված «Գագիկ Ծառուկյան» բարեգործական հիմնադրամի մշակույթի աջակցման խորհրդի նախագահն է:
– Պարոն Ամիրխանյան, կարո՞ղ եմ մի քանի հարց տալ Ձեր նորաստեղծ խորհրդից, ի՞նչ եք հասցրել անել:
– Մենք մինչև հիմա ընդամենը մեկ նիստ ենք ունեցել, որի ընթացքում որոշ հայտեր բավարարվել են, որոշ հայտեր մերժվել են:
– Մշակույթի վիճակից, ինչպես նաև Մշակույթի նախարարության գործունեությունից Դուք շա՞տ եք դժգոհ, ի՞նչ հնարավոր կլինի այս հիմնադրամով իրականացնել:
– Ես նման կտրուկ գնահատական չէի տա: Այս խորհուրդը չի կարող հակադրվել որևէ գոյություն ունեցող կառույցի: Խորհրդի խնդիրն է մշակութային դաշտում տարբեր մարդկանց նախաձեռնությունները քննարկել` ելնելով Հայաստանի մշակութային քաղաքականության առաջնահերթություններից: Այս կամ այն հեղինակների ներկայացրած հայտերը երբեմն ունակ չեն լինում օբյեկտիվ գնահատելու, և այս խորհուրդը պետք է կողմնորոշվի, թե արդյոք Հայաստանի մշակույթի համար արժեք ներկայացնո՞ւմ է այս հայտը, թե՞ ոչ: Եվ եթե հնարավորություն կա նրանց օգնել, ուրեմն պետք է օգնել:
– Պարոն Ամիրխանյան, արդեն հասցրել ենք զրուցել խորհրդի անդամների` Արա Խզմալյանի և Ջիվան Գասպարյանի հետ: Արդյոք նոր, երիտասարդ կադրերով չե՞ք պատրաստվում համալրել խորհրդի կազմը, արդյոք այս լուրջ գործը չպե՞տք է նաև երիտասարդ կադրերի ներգրավմամբ գլուխ բերվեր:
– Եթե թարմացնելու խնդիր լինի, կթարմացնենք, եթե մենք կարողանանք ճանապարհ անցնել և աշխատանքային փորձ ձեռք բերել, այն ժամանակ կերևա` որքանով այս կամ այն անդամն իր գործունեության մեջ սուբյեկտիվ է: Մեր խորհրդի անդամները փորձում են օգնել մարդկանց, խնդիրները լուծել: Կարևորը ճշգրիտ կողմնորոշումներ մշակելն է: Եթե մենք կարողանանք ճանապարհ անցնել և որոշակի աշխատանքային փորձ ձեռք բերել, այդ ժամանակ կերևա` որքանով են խորհրդի անդամները էֆեկտիվ իրենց գործունեության մեջ: Գիտեք, կարծիքը սուբյեկտիվ բան է, եթե որևէ մեկը նյութ է պատրաստում` սուբյեկտիվ կարծիք հայտնելով, բայց այդ սուբյեկտիվության մեջ կա օբյեկտիվ գնահատական, որը կապված է Հայաստանի մշակութային գիտակցության հետ:
– Իսկ ի՞նչ երաշխիք կա, որ Ձեր կառույցը զերծ կմնա կուսակցականացումից կամ քաղաքական և նախընտրական աժիոտաժներից:
– Մեր գործունեությունը ընդամենը ծավալվում է մշակույթի գիտակցության, արվեստի խնդիրներն իրագործելու ճանապարհով: Որևէ կուսակցական, որևէ քաղաքական խնդիր չկա: Եթե որևէ քաղաքական խնդիր ճառագի, առաջին հեռացողը հիմնադրամից ես կլինեմ: Ինձ համար կարևորը իմ երկրի մշակույթի գիտակցումն է, ուրիշ ոչ մի քաղաքական խնդիր չկա այստեղ:
– Հնարավո՞ր է արդյոք այս ճանապարհով մեր մեծահարուստների ուշադրությունը սևեռել այս հիմնադրամի վրա: Գուցե իսկապես ձեր այս հիմնադրամը ստիպի բոլորին սկսել զբաղվել մշակութային հարցերով: Դիմե՞լ եք ուրիշներին և արդյոք աջակցել ցանկացողներ կա՞ն:
– Դեռևս չի եղել, բայց ես մտածում եմ` մենք պետք է ընդլայնենք այդ ցանցը ոչ միայն մեր մեծահարուստների մասնակցությունն ապահովելով, այլև տարբեր միջազգային կազմակերպությունների մասնակցությունը այստեղ բերելով, որովհետև շատերը պատրաստ են Հայաստանին օգնել, սպասում են, որ դու ինքդ քեզ համար ինչ-որ բան անես, որից հետո նրանք գան, մտնեն և լրացուցիչ ներդրումներ անեն: Մեր խորհուրդը առանձին դեպքերում, եթե որևէ հայտ կներկայացնի բարձր արժեք, այդ կապակցությամբ կդիմի միջազգային կազմակերպություններին, որ նրանք լրացուցիչ ֆինանսավորում անեն:
– Գագիկ Ծառուկյանն այդքան մեծ բարեգործություն արեց խորհրդին, եթե որպես նախագահ դնի իր թեկնածությունը, արդյոք կընտրե՞ք: Խորհրդի մյուս անդամները, համենայնդեպս, նրանք, որոնց հետ մենք զրուցել ենք, կամ ժպտում էին, կամ ասում` պահը գա, որոշում կկայացնենք:
– Ես չեմ ուզում այդպես մտածել, որովհետև հիմքում չունեմ այդպիսի խնդիր:
– Իսկ մեր մշակութային քաղաքական գիտակցությունն ի՞նչ մակարդակում է:
– Աշխարհում կառուցված է մոդելը կուլտուրայի զարգացման վրա, որովհետև դրա միջոցով լուծվում է երկրի ապրելու օպտիմիզմը, մեզ մոտ ամեն ինչ կառուցված է դեկորատիվի վրա, դրա համար շոու բիզնեսը ծաղկում է մեզ մոտ, դրա համար այդ էժանագին հեռուստատեսային կրքերը, ֆիլմերը ծաղկում են, դրանք մասսայական կուլտուրայի ցուցանիշներն են: Սակայն մարդկանց արվեստի միջոցով դաստիարակելով, հնարավոր է բարձր արժեքների հասնել: Հիմա այս փողային դրսևորումները, կրքերը, որոնց նպատակը փող ունենալն է, չեն օգնում բարոյական կացությունն ամրացնելուն: Ինչ վերաբերում է երկրի ներքին վիճակին, նորմալ երկիր է, ուղղակի մեր Հայաստան աշխարհը մեզ համար ցավոտ խնդիրներ ունի, որը փորձում է լուծել: Ես տեսնում եմ, որ մշակութային այս պրոբլեմները համաշխարհային միտում է, մշակութային երևույթների, կուլտուրայի անկումն ամենուր է:
– Այսինքն` փաստեցիք, որ մշակութային ճգնաժամ է մեզ մոտ:
– Այն բանից հետո, երբ Սովետական Միությունը դադարեցրեց իր գոյությունը. Սովետական Միությունը, որը խնդիր ուներ աշխարհին ապացուցելու` ինքը մշակույթի միջոցով լուծում է մարդու հոգու խնդիրը. երբ նա դադարեց գոյություն ունենալ, ամբողջ աշխարհը իր զգոնությունը կորցրեց: Եվ եթե Եվրոպան ուներ հզոր մշակութային պատմություն, ավանդույթներ, այն երկրները, որոնք դեռ այդքան մեծ պատմություն չունեին, հեշտությամբ ընկան թեթևակի կրքերի գիրկը` փող, փող, փող…: Սակայն պետք է ցուցաբերել իրական բարձրարժեք մշակույթ` հոգևոր արժեքները պահպանելու համար: Ես գիտեմ, որ նաև նման մոտեցում ունի ՀՀ պրեզիդենտը, որի շնորհիվ մենք զուգահեռ մեկ այլ կառույց կիրագործենք, և այդ կառույցը լրացուցիչ միջոցներ կարող է բերել մշակութային խնդիրները լուծու համար` մշակույթի գործիչների հիմնադրամ: Այնպես որ, սա մենակ Ծառուկյանի մենաշնորհը չէ, նրա խնդիրը գիտակցող մարդկանց խումբ է:
– Սակայն ասում են` Սովետական Միությունում ամեն ինչ կեղծիքի վրա էր հիմնված:
– Չէ, չէ, չէ, ես Սովետական Միության զավակներից մեկն եմ, ոչ մի կեղծիք չկար, մենք դաստիարակվել ենք խիստ պայմաններում, բայց մեր հոգիները մնացել են սկզբունքային կառուցված: Սովետական Միությունը մշակույթը ծառայեցնում էր իր քաղաքական ամբիցիաներին` աշխարհին ցույց տալու համար, որ Սովետական Միությունը ամենապրոգրեսիվ կառույցն է ամբողջ աշխարհում, որովհետև ինքը մշակույթի հարցն է բարձրացնում: Գրականության, ավեստի, սիմֆոնիկ երաժշտության թռիչքը կար, միջոցներ էին ներդրվում դրա մեջ: Հենց այդ միջոցները պակասեցին, մենք բոլորս հայտնվեցինք ստվերի մեջ, և սկսեց ծաղկել մասսայական կուլտուրան:
