Ամերիկյան ազգային ավիատիեզերական գործակալությունը՝ NASA-ն հայտարարել է այս տարի դեպի Լուսին երեք անօդաչու առաքելություն իրականացնելու ծրագրերի մասին։ Այդպիսով, ԱՄՆ-ն առաջին քայլերն է անում Լուսնի մակերևույթի վրա մշտական կայան ստեղծելու ուղղությամբ։
Ռոբոտացված առաքելությունների ընթացքում NASA-ն նախատեսում է հետախուզել Լուսնի հարավային բևեռը, հավաքել գիտական տվյալներ, փորձարկել տեխնոլոգիաներն ու նախապատրաստվել Լուսնի մակերևույթ տիեզերագնացների վերադարձին։
NASA-ի ղեկավար Ջարեդ Այզեքմանը մայիսի 26-ի ասուլիսին հայտարարել է, որ «Լուսնային կայան 1», «Լուսնային կայան 2» և «Լուսնային կայան 3» անվանումները ստացած նոր առաքելությունների մեկնարկը նախատեսված է մինչև այս տարվա վերջը։ Ընդ որում, առաջինը նախատեսված է աշնանից ոչ շուտ։
Ամերիկացի միլիարդատեր Ջեֆ Բեզոսի Blue Origin ընկերությունը կարևոր դեր կխաղա առաջին առաքելության ժամանակ. NASA-ն ընկերության հետ պայմանագիր է կնքել Լուսին գիտական և տեխնոլոգիական երկու բեռ տեղափոխելու համար՝ օգտագործելով Blue Origin-ի լուսնային վայրէջքի սարքը։
«Լուսնային կայան 1»-ը կդառնա մասնավոր ֆինանսավորմամբ պատմության մեջ առաջին լուսնային առաքելությունը», – նշել է Այզեքմանը։
Անդրադառնալով «Լուսնային կայան 2»-ին՝ NASA-ի ղեկավարը հայտնել է, որ Փենսիլվանիայում հիմնված Astrobotic ընկերության կառուցած վայրէջքի սարքը Լուսնի մակերևույթ կհասցնի ավելի քան 450 կիլոգրամ բեռ և մարսագնաց։
Իսկ արդեն «Լուսնային կայան 3» առաքելությունը լինելու է գերազանցապես գիտական. ծրագիրը նախատեսում է ուսումնասիրել այսպես կոչված «լուսնամրրիկները»` Լուսնի մակերևույթի կազմավորումները, որոնք Երկրի բնական արբանյակի լոկալ մագնիսական դաշտերի շնորհիվ խուսափել են գրունտի` արևային քամիների պատճառով հողմահարվելուց։ Դրա հետևանքով այդ հատվածները ավելի պայծառ են, քան շրջակա միջավայրը։
Այզեքմանը հայտնել է, որ այս առաքելությունը նաև կտեղափոխի Եվրոպական տիեզերական գործակալության և Կորեայի տիեզերական գործակալության բեռները՝ «ցույց տալով, որ Լուսնի ուսումնասիրության ապագան միջազգային ջանք է»։
Հայտարարված երեք առաքելություններն էլ NASA-ի՝ լուսնային կայան ստեղծելու երկարաժամկետ ծրագրի առաջին փուլի մասն են։ Նախնական փուլը, ենթադրաբար, կտևի մինչև 2029 թվականը և ներառում է անօդաչու առաքելությունների հավակնոտ ծրագիրը։
«Օրինակ, առաջին փուլում կլինի 25 թռիչք, 21 լուսնային վայրէջք, և մենք նախատեսում ենք մոտ 4 տոննա բեռ հասցնել Լուսնի մակերևույթ», – ճեպազրույցի ժամանակ ասել է NASA-ի լուսնային կայանի ծրագրի ղեկավար Կառլոս Գարսիա-Գալանը։
Երկրորդ փուլի ընթացքում՝ 2029-ից 2032 թվականներին, NASA-ն նախատեսում է ստեղծել կիսամշտական կառույցներ՝ Լուսնի վաղ բնակեցմանը նպաստելու համար։
Երրորդ փուլի ընթացքում՝ սկսած 2032 թվականից, գործակալությունը նպատակ ունի մշտական ներկայություն հաստատել Լուսնի մակերևույթին։ Գարսիա-Գալանը նշել է, որ լուսնային կայանը կարող է ծածկել «հարյուրավոր քառակուսի մղոններ»։ NASA-ի պաշտոնյաները նշում են, որ նախատեսում են կանոնավոր ռոտացիա Լուսնից ժամանող և մեկնող անձնակազմերի համար՝ Լուսնի վրա շարունակական գործողություններ իրականացնելով։
Նախորդ ամիս լուսնային «Արտեմիս 2» առաքելությունը չորս տիեզերագնաց ուղարկեց Երկրի և Լուսնի շուրջ 10-օրյա ճանապարհորդության, որը մարդու մասնակցությամբ NASA-ի առաջին լուսնային առաքելությունն էր ավելի քան 50 տարվա ընթացքում։
NASA-ն ծրագրում է արդեն 2027 թվականին մեկնարկել «Արտեմիս 3» առաքելությունը՝ Երկրի ցածր ուղեծրում տեխնոլոգիական ցուցադրություններ անցկացնելու համար՝ օգտագործելով Blue Origin-ի և SpaceX-ի կողմից մշակվող լուսնային վայրէջքային սարքերից մեկը կամ երկուսը։ Հաջողության դեպքում NASA-ն նախատեսում է 2028 թվականին իրականացնել «Արտեմիս 4» առաքելությունը, որի ընթացքում արդեն աստրոնավտները վայրէջք կկատարեն Լուսնի վրա։
