Բաքվի զինվորական դատարանը փետրվարի 17-ին Ռուբեն Վարդանյանին «դատապարտել» է 20 տարվա ազատազրկման: Առաջին հարցը, որ ծագում է, այն է, թե Արցախի նախկին պետնախարարի «դատավճիռն» ինչո՞ւ է առանձին հրապարակվել: Չէ՞ որ նրան նույն «մեղադրանքն» է առաջադրվել, ինչ՝ ԼՂՀ ռազմաքաղաքական մյուս ղեկավարներին: Ալիևն ինչո՞ւ Վարդանյանի «օրինական պատիժը» մոտ երկշաբաթյա ժամկետով ուշացրել է: Դա կապ ունի՞ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի Բաքու այցի հետ:
Ալիեւը Ռուբեն Վարդանյանի «դատապարտումը» ոչ միայն տասներկու օրով հետաձգել է, այլև կայացրել համեմատաբար «մեղմ դատավճիռ», եթե նկատի ունենանք, որ նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանը, Ազգային ժողովի նախագահ Դավիթ Իշխանյանը, նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը, ՊԲ նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանը, գեներալ-մայոր Դավիթ Մանուկյանը, ով, ի դեպ, առևանգվել է Ռուբեն Վարդանյանի հետ, «դատապարտվել» են ցմահ ազատազրկման, իսկ Արկադի Ղուկասյանը և Բակո Սահակյանը նույն պատժի չեն ենթարկվել, քանի որ Ադրբեջանի օրենսդրությամբ վաթսունհինգ տարի լրացած անձանց նկատմամբ առավելագույն պատժաչափ չի կիրառվում:
Մամուլը փոխանցել է «դատավճռի» նկատմամբ Վարդանյանի ընտանիքի արձագանքը. «Սա նման է դատավճռի հայ ժողովրդի դեմ»: Ըստ mediamax-ի, Ռուբեն Վարդանյանը փետրվարի 10-ին «դատարանում» հանդես է եկել ամփոփիչ ելույթով և ընտանիքին տեղեկացրել, որ ասել է. «Ես երջանիկ եմ այստեղ՝ այս դատին ներկայացնել հայ ժողովրդին, որևէ պատժից կամ որոշումից չեմ վախենում, պատրաստ եմ ընդունել այն բացարձակ հանգիստ, որովհետև տեղի ունեցողը ոչ թե դատ է, այլ դատաստան»:
Որքանո՞վ է լրատվամիջոցի մեջբերումը հավաստի, դժվար է հաստատել կամ հերքել: Ակնառու է մի տարակուսելի արտահայտություն՝ «ես երջանիկ եմ, որ… ներկայացնում եմ հայ ժողովրդին»: Իրավիճակին, հավանաբար, շատ ավելի հարիր կլիներ «ես հպարտ» եմ ձևակերպումը, բայց, երևի, շատ ավելի խորքային իմաստ ունի այն, որ Ռուբեն Վարդանյանը փաստացի իր դեմ «դատավարությունը» որակել է «հայ ժողովրդի դեմ դատաստան»:
Բաքվի «դատավարությունն», անկասկած, քաղաքական է, բայց ո՞րն է նպատակը: Ալիևը «նվաստացնո՞ւմ է» հայ ժողովրդին, թե՞ «փակում» Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման հարցը: Ռուբեն Վարդանյանի բնորոշումից հասկացվում է, որ նա առաջին հարցին «դրական պատասխան է տալիս»: Ընտանիքին ուղղված խոսքում նա ընդգծել է, որ Բաքվում «չգտվեցին դատական նորմալ գործընթաց անցկացնելու հնարավորությունից, որը թույլ կտար իսկապես երկարաժամկետ խաղաղության հիմք դնել»: Վարդանյանն ամփոփել է, որ «կազմակերպված ոչ պրոֆեսիոնալ շոուն որևէ մեկին որևէ օգուտ չտվեց եւ առաջին հերթին՝ հենց ադրբեջանական պետությանը»:
Ալիևը Վարդանյանի «դատավարական վերջին խոսքը» ենթարկել է իրավա-քաղաքական վերլուծության, հասկացել, որ կազմակերպած շոուն «առաջին հերթին ոչ մի օգուտ չի տալիս ադրբեջանական պետությանը» և նրա նկատմամբ «մարդասիրական պատի՞ժ» է սահմանել, թե՞ այդ քայլով միջազգային հանրությանը ներկայանում է որպես «իրավական պետության» առաջնորդ: Այնումենայնիվ, հարկ է արձանագրել, որ Ռուբեն Վարդանյանի «գործի» և «դատավճռի» մյուսներից առանձնացումը «տեխնիկական» կամ «դատավարական ընթացակարգի» հարց չէ:
