Միացյալ Նահանգների պետքարտուղար Ռուբիոն գալիք շաբաթավերջին կայցելի Մերձավոր Արևելք։ Այդ մասին հայտարարել է պետական դեպարտամենտի պաշտոնական ներկայացուցիչը։ Մինչ այդ Ռուբիոն կմասնակցի Մյունխենի անվտանգության խորհրդաժողովին։ Ըստ հաստատված տեղեկության՝ ԱՄՆ պետքարտուղարը կայցելի Իսրայել, Արաբական միացյալ էմիրություններ, Կատար և Սաուդյան Արաբիա։ Այցի նպատակը Գազայի վերաբերյալ ԱՄՆ նախագահի ծրագրի քննարկումն է։
Իսրայելի հետ, կարծես, խնդիր չպետք է լինի։ Վաշինգտոնից վերադառնալով՝ վարչապետ Նաթանյահուն արդեն իսկ նախապայման է առաջադրել՝ ՀԱՄԱՍ-ի հետ միջնորդավորված բանակցությունները կշարունակվեն, եթե նրա զինված թևի առաջնորդները հեռանան Գազայից, տարագրվեն այլ երկրներ, որ պատրաստ են նրանց ընդունել։
Ռուբիոյի մերձավորարևելյան շրջայցի կապակցությամբ պետական դեպարտամենտի «բարձրաստիճան ներկայացուցիչն» ասել է, որ տասնամյակներ տևող ստատուս-քվոն անընդունելի է, որովհետև «ամեն ինչ պարբերաբար վերադառնում է սկզբին»։ Հասկանալի է, որ ամերիկացի դիվանագետը նկատի է ունեցել իսրայելա-պաղեստինյան արմատական կարգավորման «անհնարինությունը» և այն, որ ժամանակավոր հրադադարին հաջորդում է լարվածության նոր փուլ և այդ «կախարդական շղթան» տարածաշրջանը մատնում է ցնցումների։
ԱՄՆ նախագահն, ինչպես հայտնի է, հայտարարել է, որ Գազայի բնակչությունը պետք է հեռանա, անկլավն անցնի Միացյալ Նահանգների ենթակայությանը։ Այդ դեպքում Գազայում լայնածավալ վերականգնողական և զարգացման ծրագրերի կիրականացվեն, տասնյակ հազարավոր աշխատատեղեր կստեղծվեն։ Թրամփի այդ գաղափարը քննադատության է արժանացել։ Սպիտակ տունը հանդես է եկել պարզաբանումներով՝ հասկացնելով, որ ՀԱՄԱՍ-ի հեռանալուց հետո պաղեստինցիները կկարողանան վերադառնալ և ապրել Գազայում։ Ոչ ոք այդ պարզաբանումներին հավատ չի ընծայում։
Այս ֆոնին ուշագրավ է, որ ԱՄՆ պետքարտուղարի մերձավորարևելյան շրջայցի աշխարհագրությունից Թուրքիան դուրս է մնացել։ Մինչդեռ պաշտոնից հեռացող Էնթոնի Բլինքենը հատուկ ընդգծել է, որ ՀԱՄԱՍ-ի հետ համաձայնությունը կայացել է անձամբ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի միջնորդությամբ։ Նախագահի պաշտոնում լրագրողների հետ առաջին հանդիպմանը Դոնալդ Թրամփն Էրդողանին անվանել է «բարեկամ»։
ԱՄՆ պետքարտուղարը Մերձավոր Արևելք է ուղևորվում մի իրավիճակում, երբ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարը տարածաշրջանի ազդեցիկ երկրների պաշտոնակիցների հետ արդեն իսկ քննարկումներ է ունեցել։ Ռուբիոն Ֆիդանի հետ քննարկելի հարցե՞ր չունի, թե Վաշինգտոնը փորձում է Գազայի հարցում նախ արաբական երկրների համաձայնությունն ստանալ, ապա այդ ռեսուրսով խոսել Անկարայի հե՞տ։
Թուրքիան իսրայելա-պաղեստինյան կարգավորման միակ ընդունելի տարբերակ է հայտարարել Պաղեստինի անկախ պետության կառուցումը, որի շուրջ առաջարկում է քննարկումներ սկսել Գազայում տևական հրադադարի հաստատումից հետո։ ԱՄՆ նախագահը փաստացի ծրագրում է պաղեստինցի արաբներից դատարկել Գազան։ Համենայն դեպս, հրապարակային տիրույթում Վաշինգտոնի և Անկարայի մոտեցումները հակոտյա են, բայց ոչ պակաս կոշտ հայտարարություն է արել նաև Սաուդյան Արաբիան։
Նման իրավիճակի շուրջ, իհարկե, հրապարակային հայտարարությունները որպես կանոն իրական գործընթացների հետ հեռավոր առնչություն են ունենում։ Բայց Թուրքիայի պարագայում խնդիրը շոշափում է Էրդողանի քաղաքական հեղինակությունը։ Նա Թուրքիայի հանրությանը ներկայանում է որպես Պաղեստինի շահերի ամենահավատարիմ պաշտպան։ Առջևում ընտրությունների շրջան է։ Ընդդիմությունը քննարկում է նախագահի թեկնածուի հարցը։ Պաղեստինի ամերիկյան ներկալումը կարող է խաթարել Մերձավոր Արևելքի «օսմանականացման» Էրդողանի ծրագիրը։ Արևմուտքը եռանդուն աշխատում է Սիրիայի «անցումային շրջանի նախագահ» ալ Շարաայի հետ։
