Հայաստանի ՊՆ հայտնել է, որ փետրվարի 13-ի լուսադեմին Ներքին Հանդի ուղղությամբ ադրբեջանական կողմի կրակոցների հետեւանքով հայկական կողմն ունի 4 զոհ եւ մեկ վիրավոր: Տեղի ունեցածծ սադրանքը հաջորդում է տեւական դադարին, երբ մի քանի ամիս սահմանային իրավիճակը աչքի էր ընկնում կրակոցների բացակայությամբ: Այդ առնչությամբ հանրության հաճախ հնչող հարցերից է այն, թե ինչու՞ «խախտվեց» այդ տեւական դադարը:
Պետք է նկատել, որ այդ հարցադրումն իր մեջ կարծես թե կամա, թե ակամա արտացոլում է որոշակի խաբկանք, կամ իրողության ընկալումների եւ պատկերացումների որոշակի խնդիր: Այդ առնչությամբ, դեռեւս օրեր առաջ անդրադարձել էի թեմային, այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանի նախագահ Ալիեւը Միջխորհրդարանական միության գլխավոր քարտուղարի հետ հանդիպմանը վկայակոչել էր սահմանի այդ տեւական դադարը: Անդրադարձել էի եւ հիշեցրել, որ 44-օրյա պատերազմին նախորդել էր գրեթե երկու տարի տեւած դադարը, երբ պաշտոնական Երեւանն էլ իբրեւ դիվանագիտական ջանքի վկայություն էր ներկայացնում այն, որ Հայաստան-Ադրբեջան սահմանն ու արցախադրբեջանական շփման գիծը աննախադեպ հանգիստ ռեժիմում են: Բայց, հետո պարզվեց, որ այդ աննախադեպ անդորրը նախորդել է աննախադեպ փոթորկին եւ այդ ընթացքում կուտակվել են պայթյունի լիցքերը:
Ամբողջ հարցն այն է, որ ապակայունացման ռիսկերի ակունքը շատ ավելի խորն է, հնարավոր պատճառներն ու գոյություն ունեցող մոտիվները շատ խորն են, աշխարհաքաղաքական պայքարի տիրույթում, այսօր արդեն՝ երրորդ համաշխարհային պատերազմի «ծալքերում»: Դժբախտաբար, ապակայունացման ռիսկերի այդ խորքային պատճառների առումով կա ոչ միայն «կայունություն», այլ նաեւ պատճառների լիցքավորման համաշխարհային թեժ ռեժիմ: Իսկ այդ ռեժիմի պարագայում, Հայաստան-Ադրբեջան սահմանային օպերատիվ իրավիճակը ըստ էության հարաբերական հանգամանք է:
Այն չափելի չէ միջադեպերի ինտենսիվությամբ եւ ծավալով: Դրանք կարող են լինել հաճախակի, կամ չլինել տեւական ժամանակ, կարող են ունենալ ամենատարբեր բուն պատճառներ՝ այսինքն լինել թե քաղաքական հրամանի դրսեւորում, թե պարզապես միմյանց դիմաց խրամատավորված բանակների պրկված նյարդերի, հոգեբանական վայրիվերումների, կամ պարզապես խրամատային ռեժիմի անկառավարելիության որեւէ հանգամանքի դրսեւորում: Միեւնույն է, այդ ամենը վերին շերտն է, որը ենթակա է հենց խորքային լայն աշխարհաքաղաքական պատճառներից եկող ճնշման տակ: Իսկ այդ պատճառները, ինչպես նշեցի, ոչ միայն պահպանվում են, այլ խորանում ու թեժանում: Հետեւաբար, սահմանային անդորրի որեւէ ժամանակահատված մեր պետության ու հանրության համար խիստ ցանկալի ու անհրաժեշտ, այդուհանդերձ որեւէ պարագայում չպետք է դառնա «խաբկանք»:
