Ըստ երեւույթին, Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն ԱՄՆ Կոնգրեսում «Լեռնային Ղարաբաղի ապագան» անվանումով քննարկումներին չի արձագանքի կամ պաուզա կպահի մինչեւ Մոսկվայից եւ Անակարայից բաց կամ խորհրդապահական հրահանգներ չստանա: Որպես կանոն՝ Բաքվի մամուլը պաշտոնական գնահատականներից առաջ չի ընկնում, երբ հարցը չափազանց դելիկատ է: Կոնգրեսի քննարկումներից ժամեր անց գերազանցապես ալիեւյան վարչակազմի տեսակետներն արտահայտող հայտնի լրատվամիջոցը հոդված է հրապարակել, որից առաջին տպավորությունն այն է, որ գրվել է նախապես:
Հրապարակումը տոնայնությամբ մեղմ է, բովանդակությամբ՝ նենգամիտ: Ի մասնավորի, այնտեղ կա հավաստիացում, որ սեպտեմբերի 19-ի ահաբեկչությունը եւ իրականացրած էթնիկ զտումը Բայդենի վարչակազմի համար անակնկալ չէր կարող լինել, քանի որ Իլհամ Ալիեւը դիվանագիտական խողովակներով տեղյակ էր պահել, որ այլընտրանք չունի, եթե ԱՄՆ-ը չի օգտագործում Հայաստանի նկատմամբ իր ազդեցությունը եւ նրան չի մղում խաղաղ ճանապարհով դադարեցնել «Ղարաբաղի անջատողականներին աջակցությունը» եւ Ադրբեջանի «տարածքային ամբողջականության, ինքնիշխանության դեմ հավակնությունները» :
Փաստացի այս «բացահայտումը» հասցեագրված է առաջին հերթին հայ հանրությանը: Հաշվարկն արված է այնպես, որ Հայաստանում ալիեւյան այդ թեզը Նիկոլ Փաշինյանի արտաքին քաղաքականության նկատմամբ անվստահություն է սերմանելու, ինչպես նաեւ՝ Միացյալ Նահանգներից հիասթափություն: Քարոզչական երկրորդ թեզը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղ անվանմանը: Ըստ այդմ, եթե Իլհամ Ալիեւը կարգադրություն է ստորագրել եւ նախկին ԼՂԻՄ-ի տարածքն անվանել «Ղարաբաղի տնտեսական շրջանի մաս» եւ տարածաշրջանային երկրները, այսինքն՝ Թուրքիան եւ Ռուսաստանը, դա ընդունել են, ապա ԱՄՆ Կոնգրեսի քննարկումներում գործածված տերմինաբանությունը «չի նպաստում հայ-ադրբեջանական բանակցությունների առաջընթացին» եւ սպասարկում է Հայաստանի արտաքին քաղաքական շահերը:
Բաքվի հիմնական ասելիքը, սակայն, ամփոփված է ոչ այնքան հնչուն, բայց շատ ենթատեքստային ձեւակերպմամբ, ըստ որի՝ ԱՄՆ կողմից ռազմական աջակցության դադարեցումը կամ սառեցումն Ադրբեջանի համար խնդիրներ չի ստեղծի, մանավանդ որ «այն մի քանի միլիոն (իրականում՝ հարյուրավոր միլիոնների հասնող) դոլարը, որ տարեկան հատկացվել է, հիմնականում ծառայել է ոչ թե Ադրբեջանի անվտանգության ամրապնդմանը, այլ իրանական գործոնի հետ դիմակայության մեջ հենց իր՝ ԱՄՆ-ի շահերին»:
Կարելի՞ է եզրակացնել, որ ԱՄՆ-ին ցուցաբերած այդ աջակցությունը փոխհատուցվել է Իսրայելի հետ Ադրբեջանի ռազմավարական համագործակցությամբ եւ Բաքվին ավելի շատ ոչ թե Լեռնային Ղարաբաղ ձեւակերպումն է անհանգստացնում, այլ իրողությունը, որ կարող է դուրս մնալ ԱՄՆ-Իսրայել խորքային պայմանավորվածություններից: Ամենեւին էլ պատահական չէ, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը սպառնացել է Իսրայելին եւ հիշեցրել քառասունչորսօրյա պատերազմը: Ադրբեջանցի մեկնաբանը հարցադրում է արել՝ իսկ ու՞մ միջոցով է ԱՄՆ-ը սպասարկելու Հարավային Կովկասում իր շահերը: Նրա հայացքով՝ բոլորի համար պետք է պարզ լինի, որ առանց Ադրբեջանի համաձայնության եւ գործուն մասնակցության մեր փոքր տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական նշանակության ծրագրեր անհնար է իրականացնել:
Մի դեպքում դա արդեն իրողություն է, բայց՝ հակառակ իմաստով. առանց Ռուսաստանի աջակցության Ալիեւին չէր հաջողվի ռազմական բիրտ ուժի կիրառմամբ կլանել Արցախը: Բաքուն, կարծես, գործարք է առաջարկում՝ Իրանի հետ աշխարհաքաղաքական դիմակայության Վաշինգտոնի ծրագրերում մնալ լոյալ կամ վերստին աջակից լինել, եթե Միացյալ Նահանգները Արցախի վերջնական կլանումը ճանաչի որպես կատարված-ավարտված փաստ եւ՝ իրավա-քաղաքական առումով լիովին լեգիտիմ: Հակառակ պարագայում Իլհամ Ալիեւը ենթատեքստով ակնարկում է նոր էսկալացիայի բարձր հավանականության մասին:
Ի վերջո, ադրբեջանական քարոզչամիջոցը Վաշինգտոնին հիշեցնում է, որ Արցախի «անջատողական ռեժիմը կայացրել է ինքնալուծարման որոշում»՝ ակնհայտորեն ակնարկելով, որ եթե Ստեփանակերտը «իրականության հետ հաշտվել է» եւ ոչինչ չի ձեռնարկում, ապա ո՞րն է խնդիրն օրակարգում պահելու իմաստը: Իսկ որ Արցախի դեռեւս գործող իշխանություններից եվրոպական հարթակներում եւ ԱՄՆ Կոնգրեսում քննարկումներին արձագանք չկա, դա արդեն խիստ մտահոգիչ է: Եթե ավելին չասվի:
