Աղետն ու ողբերգությունը միավորել է հայությանը: Բոլորը առնվազն խոսում են տեղահանված և Հայաստան եկած ու եկող արցախցիներին օգնելու, նրանց ջերրմությամբ շրջապատելու, նրանց մենակ չթողնելու մասին: Բոլորը խոսում են, անկախ քաղաքական հայացքներից, անկախ քաղաքական ճամբարներից: Հանրության մի ահռելի մաս էլ խոսքից անցել է նաև գործի, իր հնարավորությունների չափով, լուծելով կացարանի հարցեր, այլ խնդիրներ: Դրան ձեռնամուխ են եղել նաև Հայաստանում մեծ ու փոքր ընկերություններ: Այդ ամենը սակայն հուզմունք առաջացնելուց բացի, առաջացնում է նաև մեծ ցավ: Մեծ ցավ այն պատճառով, որ մեր հավաքականությունը կախված է միայն աղետից: Եթե կա աղետ, մենք հավաքական ենք, մենք կարողանում ենք կենտրոնանալ ընդհանուր մի գործի, մի խնդրի շուրջ, թեկուզ գործելով տարբեր ձևաչափերով, հաճախ միմյանցից անտեղյակ անգամ, բայց ծառայելով մեկ նպատակի:
Այն, ինչը պետք է լինի արդիական աշխարհում կենսունակ և դիմադրունակ հանրային օրգանիզմի մոդելը՝ չլինելով մեկ մարմին, միատարր կառույց, այդուհանդերձ տարբեր ձևաչափերով, յուրովի պատկերացումներով ու քայլեր, բայց աշխատել ընդհանուր լայն գաղափարների և նպատակների ուղղությամբ, մեզանում ստացվում, ուրվագծվում է միայն աղետալի, ողբերգական իրավիճակներում: Մինչդեռ, այդ մոդելի օրգանիզմը մեզ համար պետք է լինի այն միջոցը, որը պետք է կանխարգելի աղետակի և ողբերգական զարգացումներն ու հետևանքները: Այդ օրգանիզմը պետք է լինի մեր անվտանգության առաջին ու վերջին կռվանը, իսկ մնացյալ մեխանիզմները, որ կան արտաքին տիրույթում, ընդամենն այդ կռվանի արդյունք-օժանդակություն:
Կրկնեմ, այստեղ խոսքը միասնականության, համախմբվածության արհեստական սահմանումների մասին չէ, միատարության մասին չէ, այլ տարբեր ձևաչափերով, հաճախ միմյանց հետ կապ չունեցող, միմյանցից անտեղյակ նախաձեռնություններով, բայց մեկ ընդհանուր արդյունքի և նպատակի միտված աշխատանքային համակարգի մասին, որ հանրային մասշտաբով պետք է լինի հասարակական-քաղաքական օրգանիզմի արդիական մոդելը: Եվ մեր առաջ, որպես հանրություն, որպես նաև աշխարհում սփռված որոշակի հավաքականություն, ոչ թե արտաքին որևէ փրկիչ բեվեռի ընտրության, այլ մեր հանրային կյանքի, մեր պետական ու նաև որոշակի իմաստով համահայկական փոխհարաբերության ու կյանքի մոդելի ընտրության հարցն է՝ ողբերգությունների ու դժբախտությունների ուժով աշխատող մոդելից, անցում իր աշխատանքի ուժով ողբերգություններն ու դժբախտություններ կանխարգելող հասարակական հարաբերությունների մոդելի: Իհարկե, դա լոկ ընտրության հարց չէ, դա ընտրությունը կենսագործելու, աշխատանքային կայուն, հարատև համակարգային գործընթացի վերածելու կարողության հարց է:
