Կովկասի ուղղությամբ աշխարհաքաղաքական ուշադրության աշխուժացումը նկատելի է: Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ժան Իվ Լըդրիանն է հեռախոսազրույց ունեցել Ադրբեջանի արտգործնախարար Բայրամովի հետ և քննարկել այն հինգ կետերը, որ Բաքուն առաջարկում է Հայաստանի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցության համար: Մարտի 15-ին Ֆրանսիայում էր Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարը, որը մեկնել էր Փարիզ Ֆրանկոֆոնիայի համաժողովին մասնակցելու համար: Մինչ այդ ծավալված հեռախոսազրույցների և դիվանագիտական հարթակներում շփումների ժամանակագրությանն անդրադարձել ենք բազմիցս և պարբերաբար, ամենայն մանրամասնությամբ և թերևս չարժե այստեղ վերաշարադրել դրանք:
Ուկրաինան վերածվել է համաշխարհային անվտանգության համակարգի որոշակի «մատրիցայի», որում տեղի են ունենում խորքային, «ծրագրային» փոփոխություններ: Բնական է, որ դրանք չեն կարող շղթայաբար իրենց տարածումը չունենալ ամբողջ համակարգի վրա: Ինչ ձևով և տրամաբանությամբ, սա դեռ պետք է տեսնել: Այդ ամենը որոշակիությունից հեռու է նույնիսկ Ուկրաինայի պարագայում, հետևաբար Կովկասի առումով թերևս սկսում են ինտենսիվ քննարկումներ, որոնց առանցքում անշուշտ լինելու է հայ-ադրբեջանական խնդիրը: Այստեղ իհարկե մշտապես առկա են պատերազմի վերսկսման ռիսկեր, կամ պարզապես նոր ռազմա-քաղաքական տրամաբանությամբ պատերազմի հասունացման: Ընդ որում, առավել հավանական է հենց երկրորդ տարբերակը կամ երկրորդ ռիսկը: Իհարկե բավականին բարդ է ասել, թե այն ինչ ժամանակահատվածում կարող է հասունանալ շոշափելի սպառնալիքի մակարդակի: Առավել ևս, որ դա կարող է տեղի չունենալ ընդհանրապես:
Հարցն այն է, որ, եթե դիտարկում ենք նոր պատերազմի հասունացման ռիսկը, ապա այստեղ հարկ է նկատել, որ դրա համար թերևս «կպահանջվի» երկար ժամանակ: Բացառված չէ իհարկե «կայծակնային հասունացումը», բայց հաշվի առնելով այն, որ նոր աշխուժանում է Կովկասում դիվանագիտական ինտենսիվ գործընթացնների հեռանկարը, պատերազմի արագ հասունացումը թերևս նվազ հավանական ռիսկ է: Դա էլ իր հերթին չի նշանակում, որ հենց այդ նվազ հավանականությունը կարող է «աշխատել»: Հետևաբար, պատերազմին առավելագույնս պատրաստ լինելու խնդիրը Հայաստանի առաջ է միշտ, որն իհարկե պետք է լուծել քիչ խոսելով և շատ աշխատելով:
Միաժամանակ սակայն, Կովկասը կարծես թե մտնում է դիվանագիտական աշխուժության փուլ և Հայաստանին այստեղ պետք է պատրաստվել նաև դրան, չբավարարվելով Մինսկի խմբի համանախագահներին ուղղված առաջարկով՝ բանակցություն կազմակերպել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի համար: Ընդ որում, իրավիճակը որևէ նոր պատերազմի կարող է տանել միայն դիվանագիտական-քաղաքական հասունացող ռեժիմում տարիների ընթացքում այնպիսի փակուղու ձևավորման պարագայում, ինչպիսին եղավ օրինակ արցախյան բանակցային գործընթացի պարագայում, տարբեր պատճառներով: Այդ իմաստով, թերևս կա հայ-վրացական ուղղությամբ աշխատանքի աշխուժացման անհրաժեշտություն, քանի որ Հայաստանի և Վրաստանի խնդիրները խոշոր հաշվով «հայելային» են և այստեղ կա, կամ պետք է որ լինի «կոոպերացիայի» փոխադարձ շահագրգռություն:
