«Առաջին լրատվական»-ի Realpolitik հաղորդման հյուրն է Ֆրանսիայի Ռազմական հետազոտությունների հիմնադրամի փորձագետ Կայծ Մինասյանը:
-Պարոն Մինասյան ինձ առավելապես հետաքրքրում է արևմտյան տեսանկյունն այն բոլոր գործընթացների, որ տեղի են ունենում այս օրերին Եվրասիական տարածաշրջանում, մասնավորապես Ուկրաինայում: Ղրիմի հանրաքվեն այլևս անցյալում է, այն տեղի ունեցավ մարտի 16-ին, և մենք երեկ տեսանք շատ անատամ պատժամիջոցներ ԵՄ–ի և ԱՄՆ–ի կողմից, թեև դրան նախորդել էին բավական կտրուկ հայտարարություններ՝ Գերմանիայի կանցլերի կողմից Եվրոխորհրդարանում արված, նաև Ֆրանսիան բավական կոշտացրեց իր դիրքորոշումը հատկապես ՄԱԿ–ի Անվտանգության խորհրդում, Ռուսաստանը մեն–մենակ մնաց Ղրիմի հարցում: Ինչպե՞ս եք գնահատում ստեղծված իրավիճակը, և ինչո՞ւ այդքան անատամ գտնվեց Արևմուտքը:
-Ըստ իս, Արևմուտքն ուրիշ ճար չուներ, քանի որ խաղն անցավ, և իմանալով, որ Ղրիմի ժողովուրդը պիտի ինքնորոշումը որոշի, անկախությունը պիտի որոշի` Արևմուտքի պետությունները ստիպված են ճնշում գործադնել Ռուսաստանի վրա, բայց գիտենալով, որ ուրիշ միջոցներ չկան: Եվրոպացիները չպիտի գնան պատերազմի, բայց այդպիսի պատիժներ ասել կամ կոշտ հայտարարություններ՝ ստիպված են, ուրիշ ճար չունեն։ Բացի այդ, աղմուկ է ավելի ճիշտ, քան թե քաղաքականությունը: Քաղաքականությունը, ռազմավարությունը հետո պիտի գա` նայած, թե ովքեր պիտի լինեն իշխանության գլուխ։
Թերևս, խաչմերուկի առջև ենք գտնվում։ Գիտենք, որ Օբաման ամբողջ իր մտածելակերպը, ուժերը, միջոցները ուզում էր ուղղել դեպի Չինաստան, Ճապոնիա` հույս ուենալով, որ Եվրոպայի ու Միջին Արևելքի տարածքները մի քիչ պիտի հանգստանան: Բայց ճիշտ հակառակը եղավ։ Գիտենք, թե ինչ է կատարվում Եվրոպայում, ինչ է կատարվում Աֆրիկայում: Դա ասեղի պես մի բան է ամերիկացիների համար, որ՝ տեսեք խնդիրներն այստեղ են` Միջին Արևելքում, Աֆրիկայում:
–Ի դեպ, այդ սպառնալիքների մասին ընտրությունների ժամանակ հիշեցնում էին Օբամային, և նրա հիմնական մրցակիցները հանրապետակլան կուսակցությունից հստակ ասում էին, որ խնդիրը Չինաստանը չէ, այլ Ռուսաստանն է։
-Այո´։ Եվ հանրապետականները պիտի փորձեն ցույց տալ Օբամային, որ դրանք սովորական խնդիրներն են` Եվրոպա, Միջին Արևելք և Աֆրիկա: Ամերիկացիները և եվրոպացիներն ուրիշ միջոց չունեն որևէ բան անելու:
–Բայց միջոց չունենալը Ռուսաստանի ձեռքերը արձակում է նորանոր նվաճումների համար։ Այսինքն՝ այսօր ոչ մի երաշխիք չկա, որ հարձակումներ չեն լինի Ուկրաինայի հարավարևելյան շրջանների վրա, երաշխիք չկա, որ Ռուսաստանը նորանոր տարածքների վրա աչք չի դնի նույն հիմնավորմամբ, որ այնտեղ բնակվում են Ռուսաստանի քաղաքացիներ, որտեղ արագ կարելի է անձնագրեր բաժանել և հիմնավորել, ռազմական ներխուժմամբ հանրաքվե պարտադրելը:
-Այո´, դա բացահայտ է, բայց չեմ կարծում, որ դրանք Ռուսաստանի շահերն են կամ ճիշտ հակառակը, այսինքն՝ Արևմուտքի շահերն են, որ որևէ բան պարտադրեն: Բացի մեծ, համաշխարհային, ռազմաքաղաքական փոփոխությունից, ես ոչինչ չեմ տեսնում՝ իբրև ավելի կոշտ կամ ավելի արմատական միջոցների գործադրում: Ես վստահ եմ, որ կամաց-կամաց ամեն ինչ պիտի հստակեցվի, և բոլորը պիտի հանգստանան:
-2008 թվականից ընդամենը 6 տարի է անցել: Ամբողջ աշխարհը տեսել է, թե Ռուսաստանը ինչպես կարող է ռազմական ներխուժմամբ գրավել այլ երկրի տարածքներ և մարսել։ Եվ Արևմուտքի համար դաս չեղա՞վ, որ ռազմական ներխուժմամբ Ղրիմում կարելի է պարտադրել հանրաքվե:
-Արևմուտքի 2 դպրոց, 2 մոտեցում կա։ Առաջինն այն է, որ ուզեն թե չուզեն՝ պետք է համագործակցեն, պետք է լծակներ գտնեն Ռուսաստանի հետ, որովհետև Ռուսաստանը մեծ պետություն է, մեծ մշակույթ է:
–Նույնիսկ աշխարհակարգը և միջազգային իրավունքը ոտնահարելո՞ւ գնով:
-Ես չեմ ասում, թե համաձայն եմ այդ մոտեցմանը: Ես ներկայացնում եմ 2 մոտեցումները: Նույնիսկ հարևանները` Ուկրաինա, Վրաստան, Ադրբեջան, Հայաստան, ուրիշ ճար չունեն:
–Ի՞նչ է սպառնում Ռուսաստանին, որովհետև այս տեղի ունեցածի հետևանքով առաջին հարվածը Ռուսաստանին է լինելու:
-Դա առաջին մոտեցումն է` ուզես կամ չուզես: Նույնիսկ եթե ես դեմ եմ, ինչը, հավանական է, կարևոր չէ։ Բայց եվրոպացիների մտայնության մեջ այդ տեսանկյունն է:
–Քանի դեռ Ձեր սահմաններին չի սպառնացել Ռուսաստանը, դա Ձեր խնդիրը չէ: Եվ դրա համար Բրյուսելն այդքան անատամ գտնվեց Ռուսաստանի այսպիսի էքսպանսիայի դեմ:
-Կցանկանամ ասել, որ հարցին այդպես մոտեցողները եվրոպական մոտեցում չունեն, ավելի ազգային մոտեցում ունեն: Այս առաջին մոտեցման համար մի քանի ազդակներ կան. առաջինը` նրանք չեն մտածում որպես եվրոպացիներ, նրանք ունեն ավելի շատ ազգային մոտեցում: Այսինքն՝ անվտանգության համար ստեղծել տարածք Ռուսաստանի և եվրոպացիների միջև, առանց Ամերիկայի ներկայության:
Երկրորդ մոտեցումն այն է, որ ավելի արմատական են Ռուսաստանի դեմ, ավելի զգույշ են և ավելի մոտ են այն պետություններին, որ հարևան են Ռուսաստանին` Արևելյան Եվրոպայի երկրները, որոնք ԱՄՆ-ի հետ ավելի սերտ համագործակցության կողմնակիցն են։ Նրանք ուզում են, որ Ռուսաստանի կեցվածքը փոխվի և ուզում են ավելի արմատական ձևով օգնել այդ պետություններին, որ Ռուսաստանի ճնշումների տակ են կամ եղել են:
Ես հիշում եմ, որ մեկ տարի առաջ, երբ Ձեզ հարցազրույց էի տալիս, և խոսում էինք՝ պե՞տք է արդյոք Հայաստանը միանա Մաքսային միությանը, թե՞ ասոցացման պայմանագիր կնքի, ես մի քանի անգամ ասացի և նորից կրկնում եմ, և փաստն առկա է, որ սա ոչ թե Հայաստանի և Մոսկվայի կամ Հայաստանի և Եվրոպական միության խնդիրն է: Խնդիրը հետևյալն է՝ Եվրոպական միություն և Ռուսաստան։ Եվ Ռուսաստանը տակավին մտածում է 19-րդ դարի տրամաբանությամբ:
–Վերցնեք, որ Դուք Ֆրանսիայի քաղաքագետ չեք, որովհետև Ֆրանսիան այս հարցում իրեն շատ անհասկանալի դրսևորեց, մենք մի դպրոց տեսանք:
-Այո, Ֆաբյուսը և նախագահը շատ ավելի զգույշ էին, բայց մյուս դպրոցի ներկայացուցիչներ էլ կան` նախարարներ կան, աջակողմյաններ կան, նախկին վարչապետը և այլք:
–Որպես քաղաքագետ և սպառնալիքները, վտանգներն ու ռիսկերը հաշվարկող` ինչպե՞ս եք գնահատում վիճակը: Եվրասիական ամբողջ տարածաշրջանում ի՞նչ վտանգներ կան այն առումով, որ Ռուսաստանն ինքն իր ներսում ունի բազում այդպիսի խնդիրներ, որոնք կարող են Ղրիմի նախադեպը կիրառել:
-Ըստ իս, ռուսները կարիք չունեն շարունակելու այդ ճգնաժամի մթնոլորտը: Ուկրաինայի այդ խնդրում, դժբախտաբար, 3 մեղավոր կա` Ուկրաինան, Ռուսաստանը, որովհետև միշտ փորձում է ուժով լուծել հարցը, և 3-րդ մեղավորն է Արևմուտքը, Եվրամիությունը։ Ի՞նչ տվեց Եվրոպական միությունը Ուկրաինային սկզբում՝ 600 միլիոն եվրո։ Եղավ ճգնաժամ, որը սկսվեց, ոչ մի նոր առաջարկ, եղան զոհեր, հետո իշխանությունները փոխվեցին, եկան նոր իշխանություններ, և եվրոպացիներն առաջարկեցին 11 միլիարդ եվրո տալ։ Ինչո՞ւ չարեցին այդ առաջարկը նախքան այդ դժբախտ դեպքերը։ Որովհետև Յանուկովիչի ժամանակ ԵՄ հետ այդ բանակցություները կային, և Յանուկովիչ, եթե ճնշում չունենար, թերևս կստորագրեր պայմանագիրը Բրյուսելի հետ:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
