Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում փետրվարի 5-ին կկայանա «Սարգսյանն ընդդեմ Ադրբեջանի» ( Շահումյանի շրջանի Գյուլիստան գյուղի նախկին բնակիչ Մինաս Սարգսյանի հայցն ընդդեմ Ադրբեջանի) գործով բանավոր լսում: Սարգսյանների ընտանիքի շահերը Դատարանում ներկայացնելու են «Իրավական ուղեցույց» հասարակական կազմակերպության անդամներ, փաստաբաններ Նարինե Գասպարյանը և Քնարիկ Օհանյանը, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական կենտրոնի տնօրեն Փիլիպ Լիչը: Ընդդեմ Ադրբեջանի Սարգսյանների գանգատի քննությանն ընդառաջ` «Առաջին լրատվական»-ը զրուցեց Նարինե Գասպարյանի հետ: Նշենք, որ ՄԻԵԴ-ում հունվարի 22-ին կայացել են նաև «Չիրագովն ու մյուսներն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործով բանավոր լսումները:
– ՄԻԵԴ-ում քննվող այս գործերը կարևոր են նաև նրանով, որ նախադեպային են: Կարելի՞ է արդյոք ենթադրել, որ կախված դատարանի կայացրած որոշումից՝ նմանատիպ գործերը նույն բախտին են արժանանալու:
– Իրականում շատ դժվար է ասել` նույն բախտին կարժանանա՞ն, թե՞ ոչ: Ինչո՞վ են կարևոր այս երկու գործերը. ԼՂ հակամարտությունից հետո սրանք առաջին գործերն են, որ ներկայացվում են Եվրոպական դատարան՝ հակամարտության հետևանքով տեղահանված մարդկանց կողմից: Մի շարք գանգատներ կան ներկայացված` երկու կողմից էլ: Այս պահի դրությամբ քննվում են միայն այս երկուսը: Եվրադատարանը յուրաքանչյուր գործ քննում է անհատական փաստերի վերլուծության հիման վրա, այդ պատճառով շատ դժվար է ասել, թե մյուս գործերն ինչ ճակատագրի կարժանանան:
– Տեսակետ կա, որ ՄԻԵԴ-ի կողմից ընտրվել է եղած հայցերից ամենախոցելին: Արդյոք արդարացվա՞ծ է այդ տեսակետը:
– Ես, անկեղծ ասած, չգիտեմ` կոնկրետ ինչ սկզբունքով են ընտրել Հայաստանի դեմ ներկայացված գործը, իսկ ինչ վերաբերում է Ադրբեջանի դեմ ներկայացված գործերին, պետք է ասեմ` դիմումատուն թերևս բոլոր դիմումատուներից ամենածերն էր, և դա նշանակություն է ունեցել: Ի սկզբանե դիմումը ներկայացրել է Մինաս Սարգսյանը, ով 2009-ին մահացավ, դրանից հետո դիմումին հետամուտ եղան իր կինն ու երկու երեխաները, ցավոք սրտի, կինը` Լենա Սարգսյանը, մահացել է այս տարվա հունվարի 10-ին, այս պահի դրությամբ գործը շարունակում են իր դուստրն ու որդին:
– Շանսերի մասին արդեն կարո՞ղ ենք խոսել: Արդարադատության նախարարը նշեց, որ արդեն իսկ հուսադրող շեշտադրումներ կան:
– Դժվարանում եմ այս պահին ինչ-որ կոնկրետ բան ասել, ամեն դեպքում`մենք փորձում ենք գործը ներկայացնել համակողմանի, որպեսզի լավագույնս ներկայացվեն մեր դիրքերը, փաստարկները: Շատ բարդ է իմանալ` դատարանն ինչ մոտեցում կցուցաբերի: Հարցեր կան, որոնց այս պահին դժվար է պատասխանել:
– Սարգսյանները ներկա լինելո՞ւ են հայցի քննությանը:
– Մենք սկզբնական փուլում մտածում էինք, որ Սարգսյանի կինը` Լենա Սարգսյանը, կկարողանա մասնակցել, բայց նա, ցավոք, այս տարվա հունվարի 10-ին մահացել է: Դիմումատուների որդին ու դուստրն, ամենայն հավանականությամբ, չեն կարողանա մասնակցել բանավոր նիստին:
– Մոտավորապես` որքա՞ն կտևի գործի քննությունը:
– Դժվարանում եմ ասել թե Եվրադատարանը այս բանավոր լսումից հետո որքան ժամանակից վերջնական վճիռ կկայացնի: Եթե պրակտիկան ուսումնասիրենք, երևի մեկ, առավելագույնը երկու տարի կտևի՝ զուտ պրակտիկան հաշվի առնելով: Այս նույն գործով Եվրոպական դատարանի կողմից 2010-ին կայացած բանավոր լսումներից մեկ տարի հետո, այն է՝ 2011-ին, դատարանը գործի ընդունելիության մասին որոշում կայացրեց: Կարծում եմ, որ այս անգամ ևս, ամենայն հավանականությամբ, մեկ կամ երկու տարվա ընթացքում կարելի է դատարանից վճիռ ակնկալել:
– Նմանատիպ նոր հայցերի քննություն կկատարվի միայն այս հայցով որոշման կայացումից հետո՞:
– Այն գործերից, որ մենք ներկայացրել ենք, թվով 500-ը այս պահի դրությամբ կոմունիկացվել է պատասխանող պետությանը երկու գործ` Առաքելյանի և Սարգսյանի գործերը: Սարգսյանների գործը, ինչպես գիտեք, արդեն քննվում է Մեծ պալատի կողմից, Առաքելյանի գործով Ադրբեջանի կառավարության կողմից մենք պատասխանները ստացել ենք, ներկայացրել ենք հակափաստարկները, և գործն այդ փուլով կարծես թե կանգնած է, ոչ մի ուրիշ շարժ այս պահին դեռ չկա: Ամեն դեպքում այդ գործերը դատարանում են, դրանց տրվել են համարներ, բայց կոմունիկացվել են ընդամենը այս երկուսը` Առաքելյանի և Սարգսյանի գործերը:
