Հայաստանը, ինչքան էլ հեռու լինի իրական քաղաքականությունից և օրինաչափություններից, ենթարկվում է որոշակի ընդհանուր կանոնների, որոնք ոչ միայն տեսություն են, այլև գործնականում կիրառվել են աշխարհի տարբեր երկրներում՝ համակարգային տրանսֆորմացիայի բարդ ու բազմաշերտ գործընթացում:
Իշխանության փոփոխության համար (այս դեպքում խոսքը ոչ միայն դեմոկրատիզացիայի, այլև ցանկացած փոփոխության մասին է) անհրաժեշտ է, որ համակարգի ներսում առաջանան ճեղքեր, ընդ որում՝ խոսքը ոչ այնքան բուրգի միջին և ստորին հատվածների, որքան այսբերգի մասին է, որն այս պարագայում որոշումներ կայացնող վերնախավն է:
2018-ը Հայաստանի համակարգի վերնախավում որոշակի տագնապ և անհանգստություն առաջացրել է, սակայն տեղին չէ խոսել լուրջ ճեղքերի մասին առնվազն երկու պատճառով: Նախ՝ համակարգի վերահսկիչ փաթեթը պատկանում է Սերժ Սարգսյանին, և հետո՝ առայժմ տեսանելի չեն այն խոչընդոտները, որոնք կարող են խանգարել Սերժ Սարգսյան-Կարեն Կարապետյան զույգի կոմպրոմիսներին՝ մանավանդ, որ համակարգը վերջին խոշոր ֆիլտրումներով անցել է 2016-17թթ. և կայունության անհրաժեշտություն ունի:
Սակայն եթե նույնիսկ համակարգի վերնախավում առաջիկա ամիսներին լուրջ ճեղքեր առաջանան, և խաթարվեն որոշումների կայացման լեգալ և ոչ լեգալ մեխանիզմները՝ դա ինքնին երաշխիք չէ իշխանության դեմոկրատիզացիայի համար, որովհետև համակարգի ներսում մի ավտորիտարիզմին փոխարինելու կգա մյուս ավտորիտարիզմը: Դա քաղաքագիտական աքսիոմ է, որը բխում է այսօրվա ստատուս քվոյից:
Որպեսզի տեղի ունենա իշխանության դեմոկրատիզացիա, համակարգային հակասությունների ու ճգնաժամի ֆոնին պետք է լինեն ընդդիմադիր առաջնորդներ և ուժեր, որոնք պատրաստ կլինեն գնալ ստատուս քվոյի փոփոխությանը և կունենան իշխանությունը ստանձնելու պատասխանատվություն և կամք: Նրանք պետք է լինեն մարդիկ, ովքեր դուրս են այսօրվա համակարգից, բայց պատասխանատու պահին պատրաստ են համագործակցել համակարգի բևեռներից մեկի հետ՝ իշխանության խաղաղ փոխանցումն ու ժառանգականությունն ապահովելու համար: Սա, եթե կուզեք, «թավշյա հեղափոխության» մոդիֆիկացիաներից մեկն է: Այսօր խորհրդարանում ներկայացված չորս ուժերից միայն «Ելքն» է արտահամակարգային, սակայն օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ պատճառներով պատրաստ չէ ստանձնել իշխանությունը, եթե նույնիսկ այն փողոցում նետված լինի:
Ներհամակարգային ճեղքերից ու ընդդիմության առկայությունից բացի՝ դեմոկրատիզացիան ենթադրում է նաև հանրային գիտակցության դոմինանտությունը ցանկացած իշխանության փոխվելու անհրաժեշտության մասին, որովհետև երկարատև կառավարումն առաջացնում է քաղաքական ստագնացիա, ազդում է որոշումների կայացման և վարվող քաղաքականության որակի վրա:
Ցավոք, մեր քաղաքական ուժերն ու հանրությունը չեն հասել այս ճշմարտության անշրջելի գիտակցմանը, այլապես լուրջ քաղաքականություն չէին համարի «Սերժիկ հեռացիր»-ը, եթե մի Սերժ Սարգսյանն անխուսափելիորեն փոխարինվելու է մեկ այլ սերժսարգսյանով:
Մոտավորապես սա է հայաստանյան 2018-ի տրամաբանությունը:
