Մեր հասարակության կրթված և իրազեկված հատվածին ընտրությունները վաղուց չեն հետաքրքրում, որովհետև «ընտրություն» բառն ինքնին ենթադրում է այլընտրանքի առկայություն, մի բան, որ գլոբալ առումով, արժեքային, աշխարհայացքային կողմնորոշման հարթության մեջ Հայաստանում վաղուց չկա:
Արմատական փոփոխությունների կողմնակիցների համար ևս ընտրությունները կորցրել են իրենց գրավչությունը, որովհետև դրանցում փակվել է հեղափոխությունների պատուհանը: Ընտրությունների շահառուներ մնացել են լյումպենը՝ փող և տեսարաններ սիրող ապագաղափարական հատվածը, և նրան մանիպուլացնող սոցիալական մի շերտ, որի համար ընտրությունը փող աշխատելու, բիզնես ու պաշտոն ունենալու միջոց է:
Ակնհայտ է, որ քաղաքական համակարգի և հանրության նման առերեսումը բերում է ընտրական համակարգի, քաղաքական հարաբերությունների մարգինալացման: Օտարները մեզ գնահատում են հենց լուսանցքային մեր կարգավիճակով, չափանիշների այդ համակարգով, օրինակ՝ դրական համարելով, որ Հայաստանում ընդդիմության առաջնորդի դեմքին «զելյոնկա» չի նետվում, կամ մեր նախագահն իրեն սահմանադրորեն չի հռչակում «ազգի հայր» և այլն: Հենց գնահատման այս համակարգն է գործել, երբ արևմտյան դիտորդները մեր վերջին ընտրություններում առաջընթաց են արձանագրել: Ասել կուզի, որ մեր ընտրությունները չունեն քաղաքակրթական հետևանք, արժեքային արդյունք և դրական կարող են համարվել արդեն այն դեպքում, որ ուղեկցվել են առանց զոհերի ու կրակոցների:
Նման տխուր մտահոգությունների հանգեցի, երբ կայքերից մեկում ընթերցեցի Հայաստանում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ռիչարդ Միլսի հարցազրույցը, որի ձևակերպումները դիվանագիտական են, սակայն տողատակում ակներև է հիասթափությունը: Նույնիսկ հարցազրույցում հանդիպում են ձևակերպումներ, որոնք ախտորոշում են հայկական դեմոկրատիայի ծանր, անբուժելի հիվանդությունը: Օրինակ՝ «ՍԱՍ»-ի սկանդալային ձայնագրության մասին Միլսն ասում է. «Մանրակրկիտ, թափանցիկ և ոչ քաղաքական քննությունը կարևոր է, որպեսզի Հայաստանի քաղաքացիները վստահ լինեն, որ կարող են ազատ ու առանց արտաքին ճնշումների քվեարկել»:
«Ոչ քաղաքական քննության» հույսն արդեն բացահայտում է ամերիկացների հստակ պատկերացումը մեր արդարադատության մասին, որ դրա հիմքում ոչ թե օրենքն ու իրավունքն են, այլ իշխանությունների քաղաքական պատվերը, պարտադրանքը: Կարծում եմ՝ նույն «ՍԱՍ»-ի գործով իշխանությունները կարող են գտնել կիսատ-պռատ քաղաքական լուծում, որը դարձյալ առաջընթաց կարող է որակվել լուսանցքային մեր կարգավիճակում: Օրինակ՝ եթե իշխանությունները որոշեն տեղի տալ միջազգային արձագանքին և ընդամենը մանդատից զրկեն «ՍԱՍ»-ի Արտակին, չեմ բացառում, որ նույնիսկ արժանանան ԱՄՆ դեսպանատան կամ ԵԱՀԿ ու ԵՄ ներկայացուցչությունների դրվատանքին:
Ի վերջո, եթե մի հասարակություն չունի ամբիցիաներ և ընտրել է «մենթալիտետային» ժողովրդավարությունը, ամերիկացիներին ու եվրոպացիներին այլ բան չի մնում, քան դրա հետ համակերպվելը, գնահատման նշաձողն իջեցնելը: Վաշինգտոնից ու Բրյուսելից հետայսու ևս կհնչեն գործընկերության մասին հավաստիացումներ, սակայն դրանք ընդամենը հետևանք են դիվանագիտական վարվեցողության, քաղաքական նպատակահարմարության:
Յուրաքանչյուր նոր ընտրություն մի նոր քար է դնում «քաղաքակրթական պատին», որ մեզ բաժանում է արևմտյան աշխարհից, նրա արժեհամակարգից: «Առկա արժանահավատ տեղեկությունները մենք կարող ենք օգտագործել և կօգտագործենք, որ ընտրական գործընթացը խաթարած անձինք իրավասու չլինեն մասնակցել ԱՄՆ կառավարության կողմից ֆինանսավորվող ծրագրերին ու միջոցառումներին»,- նախազգուշացնում է Միլսը: Նույնիսկ Արևմուտքում հասկացել են, որ եվրասիական տարածքում հիմնական արժեքը փողն է, և որոշել են հարվածել ընտրակեղծարարների գրպանին:
Ամերիկյան «սև ցուցակի» հայաստանյան «դոսյեն» բացված է, ու այդ հանգամանքն ավելի «պատմական» է դարձնում մեր եվրասիական ընտրությունը, որը հենց ընտրություն է այլընտրանքի մերժման օգտին:
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
