Ադրբեջանի և Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարները կարող են հանդիպել Մյունխենում փետրվարի 17-19-ին կայանալիք անվտանգության համաժողովի շրջանակներում՝ Մինսկի խմբի համանախագահների միջնորդությամբ: Նախարարները այս շաբաթ կայացած իրենց ասուլիսներում, ըստ էության, չեն բացառել հանդիպման հնարավորությունը: Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը հայտարարել է, որ Բաքուն արդեն տվել է իր համաձայնությունը: Այս համատեքստում Մամեդյարովը խոսել է նաև վերջերս Մոսկվայում ՌԴ արտգործնախարար Լավրովի հետ իր հանդիպման մասին՝ ասելով, թե չի կարող լավատեսությամբ ընդունել Մոսկվայում կայացած հանդիպման արդյունքները:
Անդրադառնալով հարցին՝ ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը ասել է. «Մենք, իհարկե, երբևէ չենք հրաժարվում որևէ հանդիպումից՝ արտգործնախարարների կամ այլ մակարդակով: Բայց ինչ վերաբերում է Ադրբեջանի նախարարի հետ հանդիպմանը, այս պահին չեմ կարող հաստատել. այո, Հայաստանը համաձայն է, բայց ո՞վ գիտի՝ ինչ խաղեր կտա այս անգամ Ադրբեջանը»:
Թեմայի շուրջ «Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Լևոն Շիրինյանը:
– Պարոն Շիրինյան, ի՞նչ արդյունք կարող է տալ նախարարների այս հանդիպումը հիմնախնդրի կարգավորմանը՝ հաշվի առնելով ներկայիս փակուղային վիճակը բանակցային գործընթացում:
– Սա դատարկ կրակված փամփուշտ է՝ ինչպես նախորդ հանդիպումներն էին: Ասեմ՝ ինչու. որովհետև պարզ է, թե ինչ է անում Լավրովը: Նա հայանպաստ կեցվածք չի որդեգրել, Ռուսաստանը մանևրում է, խախտված հավասարակշռությունն է վերականգնում, որի մասին մենք շատ ենք խոսել: Թեքումը դեպի Ադրբեջան շատ է եղել:
Երկրորդ՝ այս շրջանում ուզում են ավելի պրոգրեսիվ երևալ, խոսել ինքնորոշման իրավունքի մասին, որովհետև Ադրբեջանը չափն անցել է, հավանաբար շատ բան է պահանջում իրեն տալ, որը Ռուսաստանի գրպանում չէ. Արցախը հայության գրպանում է, ոչ մեկի գրպանում չէ: Հայ ժողովուրդն էլ սա պիտի իմանա: Արցախի հարցը լուծված է, Լավրովը չի կարող ուրիշ բան անել: Եվ այս իրողության ֆոնին, քանի որ չստացվեց հարցը լուծել զենքով, հիմա փորձում են առավելությունների հասնել Ռուսաստանի միջոցով: Ենթադրում եմ՝ Լավրովը մերժել է:
Եվ քանի որ Մամեդյարովը ոչինչ չստացավ, շուռ է գալիս դեպի Մյունխեն, բայց Մյունխենն էլ հարցեր ունի: Թրամփը առայժմ մեզ անհայտ ճանապարհով է գնում: Պիտի տեսնենք՝ աշխարհակարգի համատեքստում ի՞նչ կնախատեսեն, առաջինը՝ Այսրկովկասի հարցով, երկրորդը՝ Միջին Արևելքի հարցով: Շատ հնարավոր է՝ ամերիկացիները սկսեն քննարկել Արցախի հարցը նաև Մերձավոր Արևելքի հարաբերությունների շրջագծի մեջ: Հիմա այդ հարցերի պատասխանն առայժմ չունենք: Իսկ ֆրանսիացիների մոտ ընտրությունների նախաշեմ է: Նալբանդյանը երևի այս պարագան նկատի ունի, դրա համար էլ ձեռքերը գրպանը դրած՝ շվշվացնելով ման է գալիս, գիտի՝ ոչինչ էլ չի լինելու: Ասում է՝ գնանք, ի՞նչ է եղել որ, մեկ է՝ էնտեղ ոչինչ չի ստացվելու: Ինձ այդպես է թվում: Բայց մի բան կա, որ ուզում եմ զգուշացնել՝ ամեն մի տեղեկություն, որ գալիս է Բաքվից, պիտի անպայման ճշտվի՝ ճի՞շտ է ասել, թե՞ չէ, ասե՞լ է, թե՞ չէ, որովհետև իրենք սովորել են մանիպուլյացիան և ակտիվ դիվանագիտությունը կիրառել գերազանց կերպով, ինչը չես կարող ասել հայկական կողմի մասին:
– Իսկ ի՞նչ կարող էր առաջարկել Մոսկվան Ադրբեջանին և Հայաստանին:
– Ոչինչ: Ինձ թվում է՝ հիմա ռուսների համար կենսական հարցը մեկն է՝ ինչպիսի՞ հարաբերություններ կարող են ստեղծել ԱՄՆ-ի նոր վարչակարգի հետ: Անհայտ է: Նաև Ամերիկայում է դժգոհության ահռելի ալիք բարձրացել: Հիմա Թրամփի նկատմամբ իմփիչմենթի գործընթաց լինելո՞ւ է, թե՞ ոչ: Դա նշանակում է, որ իրենք արտաքին ակտիվության մեջ պիտի ներքին պասիվություն ունենան:
Երկրորդ հանգամանքը կա՝ այս հարցի հետ անընդհատ պիտի առնչվի Իրանը: Սա մեզ համար կարևոր է, թե ի՞նչ տեսակետ ունի Իրանը: Կարծում եմ՝ ռուսները ոչինչ չեն անի և չեն կարող անել առանց Իրանի հետ ներքին կամ արտաքին համաձայնության: Մենք պիտի անպայման հիշենք դա և հենվենք Իրանի կողմը: Այս իմաստով սա շրջապտույտ է այս հարաբերությունների մեջ:
– Ուրեմն ի՞նչ նշանակություն ուներ Հայաստանի պաշտպանության նախարարի այցը Իրան:
– Չափազանց դրական, լավ և հեռանկարային: Դա նշանակում է՝ հայկական կողմը երևի վերջապես արթնացել է քնից, այցելել է իր պաշտպանության և անվտանգության կարևորագույն խարիսխներից մեկը՝ հարաբերությունները ճշտելու համար: Իհարկե, ես խորքը չգիտեմ, չեմ կարող իմանալ, բայց ենթադրում եմ, որ նաև Արցախի շուրջ առաջացած հարցերն են քննել: Եվ ես գիտեմ, որ Իրանը Հայաստանից կամ Հայաստանում 5-րդ շարասյունից ավելի շատ է շահագրգիռ, որ Արաքսի հովտի ամբողջ սահմանը մնա անխաթար, անփոփոխ և անվերադարձ: Կարծում եմ՝ երկու կողմերը համաձայնեցնում են այդ հարցերն իրար հետ:
– Կարծում եք՝ Հայաստանը և Իրանը պաշտպանական ոլորտում կարո՞ղ են խորացնել հարաբերությունները կամ լուրջ համագործակցություն ձևավորել:
– Իհարկե, նաև մի բան կա՝ քաղաքականության մեջ կարող եք ունենալ ուղիղ ռազմական գործողություններ, երկրորդը՝ ցուցադրել ուժ, երրորդը՝ կարող եք այցելել, և դիմացինը հասկանա, թե ինչ է կատարվելու: Այս դեպքում երրորդ տարբերակն է: Սա նաև ցույց է, որ կա հզոր Իրանը՝ իր բանակով և համակրությամբ:
– Այդ հարաբերությունները ռազմավարական բնույթ կարո՞ղ են ստանալ մոտ ապագայում:
– Կարծում եմ՝ մեր հարաբերությունները խորքի մեջ ռազմավարական են Իրանի կողմից, հայկական կողմում, իհարկե, կան շահագրգիռ ուժեր՝ ինձ նման, ձեզ նման, որոնք խիստ շահագրգռված են, և կան ուժեր, որոնք կարող են 5-րդ շարասյան դեր կատարել:
