Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանի խորհրդական Օլեգ Շապովալովը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում մեկնաբանեց հայ քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանի հետ նախորդ ամիս տեղի ունեցած հայտնի միջադեպը:
Հիշեցնենք, որ Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Ստեփան Գրիգորյանին նախորդ ամիս արգելվել էր մուտք գործել Ռուսաստանի Դաշնություն: Ռուս սահմանապահները Մոսկվայի Շերեմետևո օդանավակայանում տեղեկացրել էին քաղաքագետին, որ նրա մուտքը ՌԴ արգելված է մինչև 2030 թ.:
– Պարոն Շապովալով, ինչո՞վ է պայմանավորված Ստեփան Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառված արգելքը: Ստեփան Գրիգորյանը հայտարարեց, որ ռուսական իշխանությունների այդ որոշումը քաղաքական դրդապատճառներ ունի: Դա այդպե՞ս է, թե՞ ոչ, և հնարավո՞ր է արդյոք, որ նմանատիպ արգելք հետագայում կիրառվի Հայաստանի այլ քաղաքացիների նկատմամբ, որոնց գործունեությունը նույնպես «ցանկալի չէ Ռուսաստանի համար»:
– Շնորհակալ եմ հարցի համար: Տվյալ իրավիճակին մենք ծանոթ ենք անմիջապես պարոն Գրիգորյանի խոսքերից: Ինչ վերաբերում է մեր պաշտոնական դիրքորոշմանը, ապա տվյալ հարցը ճշտվում է: Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության խնդրանքով մենք հարցում ենք ուղարկել Ռուսաստան, հիմա սպասում ենք պատասխանին: Երբ այն ստանանք, այն ժամանակ պաշտոնական կարգով կտեղեկացնենք Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությանը: Դրանից հետո նրանք կորոշեն, թե ինչպես կարելի է մեկնաբանել տվյալ իրավիճակը: Բնականաբար, մենք համաձայնեցնում ենք ամեն ինչ:
Ինչ վերաբերում է Հայաստանի այլ քաղաքացիների, որոնց կարող են թույլ չտալ մուտք գործելու Ռուսաստան, ապա դուք հիշում եք 2014 թ. իրավիճակը, երբ գործարկվեց սահմանը անցնելու ավտոմատացված համակարգը, և շատ քաղաքացիներ, հիմնականում աշխատանքային ներգաղթյալներ, չէին կարողանում մտնել Ռուսաստան այն պատճառով, որ խախտում էին երկրում գտնվելու ժամկետները կամ վարչական, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ քրեական խախտումներ էին անում: Եվ այդպիսի վիճակ կար, բայց դրա պատճառը սահմանն անցնելու ավտոմատացված համակարգին անցնելն էր:
Մենք լուծեցինք այդ հարցը, այդ թվում՝ շնորհիվ այն հանգամանքի, որ Հայաստանը միացավ Եվրասիական միությանը, որից հետո, ըստ էության, վերացվեցին մուտքի հետ կապված մի շարք արգելքներ: Բայց բնական է, որ Ռուսաստանն ունի որոշակի օրենսդրություն, որը կանոնակարգում է սահմանն անցնելու կարգը՝ ինչպես Ռուսաստանից դուրս գալու, այնպես էլ Ռուսաստան մտնելու կարգը ՌԴ քաղաքացիների և քաղաքացի չհանդիսացող անձանց համար:
Այդ օրենքն ունի մի շարք կետեր, որոնց պատճառով մարդուն կարող են թույլ չտալ մուտք գործելու երկիր, հետևաբար եթե խոսենք զուտ տեսականորեն, ապա նմանատիպ բան հնարավոր է, իսկ գործնականում պետք է նայել յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքը:
– Այսինքն՝ Ձեր խոսքից կարելի է եզրակացնել, որ այդ խնդիրը զուտ իրավական դաշտում է, ոչ թե քաղաքական, քաղաքական ենթատեքստ չկա:
– Տեսեք, ես ուզում եմ ասել, որ նախ՝ տվյալ իրավիճակը խիստ անհատական է, քանի որ մենք չգիտենք նմանատիպ մի շարք այլ դեպքերի մասին: Սա շատ անհատական դեպք է: Երկրորդ՝ մենք դեռ չգիտենք՝ ո՞ր հարթությունում է գտնվում այս հարցը, այդ պատճառով առայժմ չենք մեկնաբանի: Նախ՝ կպարզենք, հետո կարող ենք տալ առանձին մեկնաբանություններ:
– Ռուսական ինֆորմացիոն գործակալություններից մեկը հրապարակել էր Հայաստանի քաղաքացիների ինչ–որ ցուցակ, որոնց դեմ նույնպես կարող է կիրառվել մուտքի արգելքը: Այդ տեղեկությունը համապատասխանո՞ւմ է իրականությանը:
– Մարդիկ կարող են հրապարակել ցանկացած ցուցակ: Հարցն այն է, թե ի՞նչ կշիռ ունեն նրանք: Տվյալ դեպքում մենք գործ ունենք որոշ փորձագետների եզրահանգումների հետ, որոնք իրենց կամ իրենց պարբերականի համար ինչ-որ ցուցակներ են կազմում:
– Ներեցեք, այդ ցուցակներում կոնկրետ մարդիկ են, որոնք կոնկրետ քաղաքական կամ աշխարհաքաղաքական կողմնորոշում ունեն, իսկ ավելի կոնկրետ՝ եվրոպամետ, արևմտամետ կողմնորոշում: Սա քայլ է Հայաստանի քաղաքացիների՞ դեմ, թե՞ սա ավելի ինտերնացիոնալ երևույթ է, այսինքն՝ սա Մոսկվայի քաղաքական գիծն է այն մարդկանց դեմ, ովքեր զբաղվում են արևմտամետ գործունեությամբ:
– Ես ձեզ հասկացա: Գիտեք, ես կարծում եմ, որ տվյալ դեպքում մենք պարզապես խոսում ենք ինչ-որ փորձագետների բանականության խաղի մասին, որոնք տեսականացնում են ինչ-որ բաներ, որոնց հետ կապված, հավանաբար, ինչ-որ մեկնաբանություններ պիտի տան: Դրանից ոչ ավելին:
Եթե մենք խոսում ենք ինչ-որ կոնկրետ բանի մասին, ապա ելակետ պիտի դարձնենք պետությունների՝ Ռուսաստանի, Հայաստանի դիրքորոշումները, որոնք պաշտոնապես կհնչեցվեն: Իսկ լրատվամիջոցներում կարելի է հրապարակել ինչ ասես: Հարցն այն է, որ այդ ցուցակները հրապարակողները պատասխան տան իրենց քայլերի համար, որովհետև նրանք առաջին հերթին բարոյական վնաս են հասցնում այն մարդկանց, որոնց ազգանունները հայտնվել են այդ ցուցակներում: Կարծում եմ՝ դա արդեն նրանց խղճի վրա է:
