«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԻՄ առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանը:
– Պարոն Հայրիկյան, դուք երկար ժամանակ է Հայաստանում չէիք, այստեղ թե՛ արտաքին քաղաքական, թե՛ ներքաղաքական բազմաթիվ իրադարձություններ տեղի ուենցան, այդ թվում՝ նաև ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծի պատերազմական գործողությունները: Ի՞նչ դիտարկումներ, ի՞նչ տեսակետներ ունեք այս ամենի կապակցությամբ: Արդյո՞ք սա նաև թե՛ արտաքին քաղաքական, թե՛ ներքաղաքական առաջնահերթությունները վերանայելու պատճառ պետք է հանդիսանա:
– Իսկապես ես արտաքսումից հետո երբեք այսքան երկար ժամանակ չէի բացակայել, առավելագույնը երեք շաբաթ, այս անգամ մի փոքր ավելի, բայց լուրջ գործերով: Մտովի չէի բացակայում, որովհետև մշտապես կապի մեջ էի, և ԱԻՄ-ը մշտական մասնակիցն էր այդ գործընթացներին: Իհարկե, շատ բան կարելի է խոսել զարթոնքի, մոլորված մարդկանց սթափեցման մասին, բայց հիմնականում այստեղ ակնհայտն այն է, որ եթե առաջ կային մարդիկ, որոնց մասին կարող էինք հստակ չարտահայտվել՝ ազդեցության տակ է ընկած, թե ռուսական գործակալ է, այսօր բոլոր նրանք, ովքեր լրտեսների ազդեցության տակ էին, սթափվել են և առողջ գնահատականներ են տալիս իրավիճակին, միայն լրտեսներն են մնացել նույն դիրքորոշման, որ Ռուսաստանը մեր պաշտպանն է, մեզ պաշտպանում է Թուրքիայից: Ասում ես՝ այ տղա, հո դու ապո՞ւշ չես, Թուրքիան պատերազմ է հայտարարե՞լ, թուրքական զորքերը հարձակվել են, ռուսներն էլ պաշտպանո՞ւմ են: Այսինքն՝ լրտեսներն օգտագործում են հայ մարդկանց ներսում եղած գաղթականի մտածելակերպը, որը, օրինակ, Վանից նահանջելիս կարող է հիանալ այն բանով, որ ռուս զինվորը իր երեխաներին նստեցրեց իր ձիու վրա՝ մոռանալով, որ այդ նույն ռուս զինվորը Վանը դատարկեց. այսինքն՝ կա ազգային, պետական մտածելակերպ, կա նաև մարդկային, ցավոք սրտի, մարդկայինը հաճախ զիջում է ազգային, պետական մտածելակերպին, բայց շատ վտանգավոր է գաղթականի մտածելակերպը: Ընդհանուր առմամբ, այսօր այնքան շատ են առողջ դատողություններ անում, որ հատուկ որևէ ուղղությամբ խոսելու անհրաժեշտություն երևի թե չկա: Մի շեշտադրում արժե կատարել. տարօրինակ է և արտառոց, որ մարդիկ Արցախն ու Հայաստանը միմյանցից բաժանում են, ասում են՝ Արցախին վտանգ է սպառնում: Հասկացանք՝ ձեր թշնամիները բաժանել են՝ Հայաստան և Արցախ, բայց մենք հո հոգեկան հիվա՞նդ չենք. եթե Գորիսին վտանգ է սպառնում, ուրեմն հայությանն է վտանգ սպառնում, ինչո՞ւ եք դուք Արցախ շեշտում: Սա շատ անառողջ, հիվանդագին, պարզունակ մտածելակերպ է, որից պետք է ձերբազատվել: Չկա Հայաստան և Արցախ. կա Հայաստան՝ ներառյալ Արցախը:
– Այս օրերին շատ է խոսվում, որ մենք ունենք արտաքին թշնամի, որ պետք է ներսում կոնսոլիդացիա լինի: Հարմար պահ չէ՞ իշխանությունների համար. Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է այսպես հայտարարել Սերժ Սարգսյանի հետ հանդիպումից հետո, որ մենք այս պահին չենք…
– Իբր ինքը կոնսոլիդացված չէր, նոր պետք է կոնսոլիդացվի՞. ինքը չէ՞ր այն չջղաձգվողը, Ս. Սարգսյանը չէր ջղաձգվում, մեկ էլ ի՞նքը, իրենք վաղուց իրար հետ էին, թող թեթևսոլիկություն չանի, արդեն պապիկ է: Ի՞նչ կոնսոլիդացիա. դու վաղուց ԿԳԲ-ի հետ կոնսոլիդացված ես, դու, Սերժ Սարգսյանը, Ռոբերտ Քոչարյանը միասնական թիմում եք: Այլ բան է, եթե խոսում են՝ իսկապես հասկանալով ռուսական վտանգը:
– Հանրային կոնսոլիդացիայի մասին է խոսքը, նաև այն ընդդիմադիրների, որոնք որոշ պատճառներով ունեին որոշակի տարաձայնություններ, հիմա կարո՞ղ են այդ տարաձայնությունները մի կողմ դնել, երբ կա ռեալ պատերազմի վտանգ:
– Երկու բան կա, հանուն որոնց պետք է մի կողմ թողնես քո քաղաքական նկատառումները. դրանք են՝ ազգային անվտանգությունը և մարդու իրավունքները: Մարդու իրավունքները մշտապես մեզ ուղեկցող գործոն են, և քանի որ Հայաստանում մշտապես ոտնահարվում են, այդ ոլորտում ի մի չեկած մարդկանց ես վերապահությամբ եմ մոտենում, որովհետև եթե նրանք մարդու իրավունքների հարցով պատրաստ չէին գալ փոխադարձ համաձայնության, օրինակ՝ սահմանադրական քննարկումները շատ կարևոր հարց էին մարդու իրավունքների հարցում առաջընթաց կատարելու համար և կար մոդել. չունենալով այլընտրանք՝ ոչ մեկը չուզեց հասկանալ, որ այլընտրանք կա, որը խարսխված է մարդու իրավունքների վրա: Իհարկե, երբ հայրենիքին վտանգ է սպառնում, պիտի միավորվես, բայց այդ ապուշությունը այն դեպքում է պետք ասել, երբ չունես պետություն, երբ ունես պետություն, կամավորության մասին խոսելն է ապուշություն, համախմբվելու մասին խոսելն է ապուշություն, որովհետև պետությունը նշանակում է բոլոր ուժերին միավորող կառույց: Եթե պետության առկայության պայմաններում մենք խոսում ենք համախմբվելու անհրաժեշտության մասին, ուրեմն պետությունը, պետական համակարգն իր տեղում չէ, պետական ղեկավարները իրական ղեկավարներ չեն:
Հայաստանի դեպքում ինձ համար շատ հստակ է. մենք չունենք ժողովրդի կողմից ընտրված ղեկավարներ, կարող էին ընտրություններում կեղծիքներ անել և լինել հայ և հայկական քաղաքական գործիչ, բայց լրտեսներ են, միայն լրտեսը կարող է իրեն այսպես պահել, միայն լրտեսը կարող է տեսնել, թե ինչպես են զանգվածային ոչնչացման զենք տալիս քեզ պատերազմով սպառնող երկրին, և դրանից հետո հարաբերություն պահպանե՞լ Ռուսաստանի հետ: Մենք աշխարհի այն բացառիկ պետություններից ենք, որ ունենք Հայաստանի դեմ իրեն թշնամի հայտարարած երկու պետություն՝ Թուրքիան և Ռուսաստանը 21թ. հակահայկական պայմանագիր են կնքել Հայաստանի դեմ՝ Մոսկվայի պայմանագիրը: Այդ պայմանագիրը չնայած համարյա 100 տարի առաջ է կնքվել, բայց Ռուսաստանը բազում անգամներ հայտարարում է, որ ինքը հավատարիմ է այդ պայմանագրին:
Ինչպես կարող ես, դու, Լևոն Տեր-Պետրոսյան, իմանալով, որ կա այդպիսի հակահայկական պայմանագիր, և այդ պայմանագրին հավատարիմ են և՛ Թուրքիան, և՛ Ռուսաստանը, ռուսական բազա ես դրել Հայաստանում, թուրքական էլ դիր. ընտիր կլիներ, դրանք հավասարապես թշնամի են մեզ, միասին են Հայաստանը ոչնչացրել. Թուրքիան եթե Կարսին, Արդահանին տիրել է, տիրել է ռուսական զենքով, ռուսական աջակցությամբ: Աշխարհի բոլոր անկախացած պետություններն ասում են, թե ումից են անկախացել, միայն Հայաստանում չեն ասում, թե ումից ենք անկախացել, որովհետև եթե դու անկախացել ես Ռուսաստանից, ուրեմն Ռուսաստանը եղել է քո մեծագույն թշնամին: Ասում են՝ մենք անկախացանք արցախյան շարժման պատճառով: Այ, ողորմելի, տգետ, այ ոչխար, արցախյան շարժմամբ ուզում էիր Արցախը միացնել Հայաստանին, դու անկախացար շնորհիվ այն բանի, որ Հայրիկյանը և իր ընկերները կարողացան բացատրել, որ անկախության հանրաքվեի ճանապարհով ազգը իրավունք ունի ինքնորոշվելու:
– Այս օրերին հաճախ հնչեցին այն տեսակետները, որ Հայաստանը պետք է անհապաղ դուրս գա թե՛ ԵԱՏՄ-ից, թե՛ դադարեցնի համագործակցությունը ՀԱՊԿ-ի հետ, թե՛ նաև պահանջ դրվի՝ ռուսական ռազմաբազան Հայաստանից հեռացնելու հետ կապված: Մյուս կողմից էլ հակադարձում են, որ դա շատ կտրուկ քայլ կդիտարկվի, և պետք է ընդամենը հստակեցումներ մտցվեն: Երբ մեր 18 տարեկան զինվորները սահմանին զոհվում են Ռուսաստանի վաճառած զենքով, կարծում եք իսկապե՞ս այդպիսի կտրուկ քայլերի գնալու անհրաժեշտ պահն է:
– Բոլոր նրանք, ովքեր ասում են, որ պետք է հստակեցնել հարաբերությունները, մոտավորապես ասում են այն, ինչ ես ասում էի նախագահական ընտրություններում կրակվելուց առաջ: Ասում էի դիվանագիտական քաղաքակիրթ լեզվով: Այո՛, կարող է պետական պաշտոնյան, քաղաքական գործիչը ասել, որ մենք պիտի Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները հստակեցնենք. «Ռուսաստան, եթե դու մարտի 16-ի պայմանագրի կողմնակիցն ես, նշանակում է դու պաշտոնապես, հրապարակավ ընդունած հակառակորդ ես, ուրեմն դու չես կարող մեզ պաշտպանել»: Այսինքն՝ դիվանագիտական լեզվով խոսակցությունները դիվանագետների համար են, բայց պատկերացրեք, որ այդ զոհված զինվորների մայրն եք կամ հայրը, երբ զավակիդ սպանում են, պոչ պիտի խաղացնե՞ս, դե ուրեմն արժանի ես, որ քեզ էլ նույն ճակատագրին արժանացնեն: Ո՛չ, այսօր չի կարելի, այսօր մենք իրավունք չունենք մեղմ ու փաղաքշաբար խոսելու: Ռուսներ, դուք սրիկա եք, ռուսական իմպերիալիզմ, դու համամարդկային չարիք ես և պիտի ռադ լինես Հայաստանից:
Ես 73թ. (դա նաև ուսուցողական էր) Ազգային միացյալ կուսակցություն եկող մարդկանց, երիտասարդներին ուզում էի այնպիսի գործունեության մեջ ներգրավել, որ նրանք միանգամից 7 տարվա ազատազրկման չդատապարտվեին, և դրա համար կային հերյուրանքներ պետության հասցեին և ազգամիջյան թշնամանք: Ես չէի վախենում դրանից, ասում էի՝ պետք է գրել՝ «Կորչեն ռուսները, կեցցե անկախ Հայաստանը»: Այսօր նույն բանն է: Եթե մենք ուզում ենք ապրել, ռուսները պիտի կորչեն այստեղից. դրանք մեր մեծագույն թշնամին են: 70 տարի մեր անկախությունը խլել էին, մեր ողջ մտավորականությանը կոտորեցին, այսօր ամեն ինչ անում են, որ Հայաստանը հայաթափվի, ինչ է թե իրենք մի փոքր հենակետ ունենան: Ռուսաստանը չարիք է և՛ մարդկության, և՛ մեզ համար: Ինչ վերաբերում է նրան, որ որոշակի քայլեր պետք է կատարվեն, մենք բացի կուսակցական նախաձեռնությունից, օրինակ՝ երկու օր առաջ կազմակերպել էինք հավաք, որ կարելի է կոչել և՛ մտավորականների հավաք, և՛ մտահոգ քաղաքացիների հավաք: Վաղն արդեն բավական լուրջ հայտարարություն է ընդունվելու: Այսօր շատ վտանգավոր են անպատասխանատու հայտարարությունները. երբ պահանջում ես Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը՝ իմանալով, որ ինքը լրտես է, պիտի հասկանաս, որ սահմանադրորեն Ս. Սարգսյանին փոխարինում է Գալուստ Սահակյանը, այդ ի՞նչ մեծ արժանիքներ ունի նա, Ս. Սարգսյանի զինվորն է ընդամենը: Ուրեմն Ս. Սարգսյանը լրտես է. լրտեսի զինվորը պետք է մեր վիճակը փոխի՞: Կամ պիտի գնաս հակասահմանադրական ճանապարհով, այսինքն՝ հեղափոխական ճանապարհով, դրա համար պետք է ժողովրդի վստահությանն արժանացած լինես, չասեմ քո նվիրյալ, բարոյական կեցվածքով, այլ քո անցած ճանապարհով: Հիմա, ցավոք սրտի, որևէ մեկը այդպիսի վստահության արժանի չէ, բայց կարծում եմ, որ քայլեր անել պետք է: Վաղը շատ պատկառելի մարդիկ են մասնակցելու և գնալով մասնակիցների թիվն ավելանում է, հավաքը շարունակում է բաց մնալ: Վաղը բավականին լուրջ որոշում կընդունվի, և ոչ թե մերկապարանոց «Ոչ իշխանություններին», այլ ավելի հեռուն գնացող…
– Պարոն Հայրիկյան, դուք հիմա ո՞ր ուժերի հետ եք տեսնում գործակցությունը Հայաստանում:
– Դա քաղքաքացիական նախաձեռնություն է:
– Նկատի ունեմ, օրինակ, «Նոր Հայաստանին»:
– «Նոր Հայաստանի» կեսը լրտեսներ են: Երբևէ լսե՞լ եք, որ «Նոր Հայաստանն» ասի՝ կորչի՛ Ռուսաստանը:
– «Նոր Հայաստանը» կարծես ոչ-ոչ-ի քաղաքականություն է վարում, ինչպես և Նիկոլ Փաշինյանը:
– ԱՄՆ-ում ծանոթացել եմ մի տիկնոջ հետ, նա ասաց՝ եթե դու Եվրոպան և Ռուսաստանը փորձում ես իրար հետ համեմատել, դու արդեն ԿԳԲ-ի գործակալ ես. անգամ համեմատելը նշանակում է լինել ԿԳԲ-ի գործակալ, և-և, ոչ-ոչ՝ բոլորն էլ ԿԳԲ-ի գործակալներ են: Կա քաղաքակիրթ աշխարհ և կա… օրինակ՝ վաղը կարող ես խոսել Պակիստանի հետ համագործակցելու մասի՞ն, որը սպառնում է Հայաստանին: Բայց Ռուսաստանը Հայաստանի թշնամին է՝ գրավոր պայմանագրով, հակահայկական պայմանագրեր են փոխանակում, դրանցով երջանիկ են, իրար համարյա պատերազմ պիտի հայտարարեն, բայց ասում են՝ չէ, հակահայկական պայմանագրից ոչ մի դեպքում չեք հրաժարվի: Ամեն ինչում պատրաստ են իրար դեմ կռվել, բայց իրենց հակահայկական կեցվածքը փոխել չեն ուզում:
«Նոր Հայաստանը» հստակ ասո՞ւմ է, որ Սերժ Սարգսյանը լրտես է: Ո՛չ, նրանք ասում են, որ նա ապօրինի նախագահ է, բոլորն էլ ապօրինի են եղել, բայց հարցն այն է, որ այսօր Հայաստանի նախագահը Ռուսաստանի լրտես է, Ռուսաստանի շահերի պաշտպան, հայ ժողովրդի թշնամի: Այդ մասին թող հայտարարեն հրապարակավ, մենք էլ իրար հետ աշխատենք: Այն ռուսական դեսպանություն գնացած բոլոր երիտասարդներն իրենց բոլոր սխալներով հանդերձ, որ լակոտական բաներ էին ասում՝ պիտի գաք միայն այս դրոշներով…, ամեն մեկն ինչ կուզի կհագնի, ինչ դրոշ ուզի կվերցնի, պիտի գանք Ռուսաստանի դեմ մեր բողոքն արտահայտելու: Իհարկե, մերոնցից բավականին մարդիկ էին գնացել: Այս սխալներով հանդերձ՝ այդ միջոցառումը երևույթ էր, թարմացնում էր իսկական, առողջ, հայկական մտածելակերպը: «Նոր Հայաստանի» մեջ կան առողջ ուժեր, նաև ընկերներ ունեմ այնտեղ:
– Ովքեր են Ձեր ընկերները «Նոր Հայաստանում», ո՞ւմ հետ եք հիմա դուք գործակցում:
– Ընկեր ասելով՝ նկատի ունեմ անհատների, ինչ վերաբերում է քաղաքական ուժերին, ապա այսօր բոլորն իրենք պետք է մտածեն, թե Հայրիկյանի հետ ինչպես համագործակցեն: Իրենք գիտեն, որ այսօր Հայաստանին վտանգ է սպառնում, ուստեն էլ կա: Ես չեմ ասում, ես դրանից շահ չունեմ, բայց այստեղ նախագահական ընտրություն չէ: Ուստեն կա այդ գործի, դուք ո՞վ եք, որ մեջտեղ եք ընկել ձեր կիսատ-պռատությամբ, և սպասում եք, որ ես ձեզ հետ համագործակցեմ: Ես դռներն էլի բացել եմ, չէ, ես ասում եմ՝ ԱԻՄ-ը մի կողմ, ԱԻՄ-ը հետո էլի կհամագործակցի այս միության հետ, թե ոչ, դա կորոշեն ԱԻՄ-ականները, բայց ես ասում եմ, բոլորդ, առողջ մտածող մարդիկ, եկեք զրոյից սկսենք, որպես քաղաքացիներ, սկսենք, և նախ գնահատականները տանք, և հետո ելքերը: Ելքերն ինձ համար շատ հստակ են. ես ինչպես 73-ին գիտեի, թե Հայաստանն ինչպես պիտի անկախանա, այնպես էլ այսօր գիտեմ, թե այս հարցերն ինչպես պետք է լուծվեն, ընդհուպ մինչև այն, թե ինչ պետք է անել, որ այդ անցումային փուլում Ադրբեջանը չհամարձակվի անգամ մեկ կրակոց արձակել, և թե ինչպես ռուսները Հայաստանից հեռանան՝ շնորհակալություն ասելով. այդ բոլորը գիտեմ, թե ինչպես պետք է արվի: Բայց այնպիսի բան է, որ եթե ասեմ, իրենք միջոցներ կձեռնարկեն: Դրա համար առայժմ պահում եմ ինձ:
– Այսօր Դուք Հայաստանում իշխանափոխություն անցկացնելը և լեգիտիմ իշխանություն (ոչ ձեր նշած ռուսական լրտեսներով և այլն) ձևավորելն ի՞նչ մեթոդներով եք տեսնում: «Նոր Հայաստանը» զինված ապստամբությունն է նշում, մյուս թևն էլ նշում է, որ ընտրատեղամասերում է դա հնարավոր է 6000 վստահված անձանցով, Նիկոլ Փաշինյանն է այդպես նշում: Ձեր ճանապարհը ո՞րն է:
– Երկուսին էլ մաղթում եմ հաջողություն: Բայց այսօր իշխանափոխություն նշանակում է երկրի գլխավոր դեմքին իշխանությունից հեռացնել: Լրտեսին հեռացնելու երկու ճանապարհ կա. պետք է համազգային զարթոնք լինի, ես այդ ռազմական հեղափոխության հետ շատ հույսեր չեմ կապում, որովհետև իրենք ուղնուծուծով փչացրել են մեր բանակը հենց սկզբից: Ինչո՞վ էր զբաղված Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, երբ Վազգեն Սարգսյանը զինվորներին, սպաներին ստիպում էր գնալ մի քանի անգամ քվեարկել, Վազգեն Սարգսյանը փչացնում էր այդ սպաներին, Վազգեն Սարգսյանը ինձ համար մեծագույն հանցագործն է, որովհետև ինքը հայ զինվորի կերպարն է փչացրել, ինչ է թե Լևոնը գար իշխանության: Բանակը, որպեսզի այդպիսի ազնվական քայլի ընդունակ լիներ, որը ես չեմ ողջունում, պետք է ունենար որակյալ կազմ, որակյալ սպայություն, մեր սպայությունը հենց սկզբից և ամեն ընտրության ժամանակ ևս մեկ անգամ փչացնում են:
Ուրեմն մնում է կամ համազգային զարթոնք, կա՛մ մեր կալանավորական լեզվով ասած՝ Պուտինը Սերժ Սարգսյանին սուչիտ արեց, ասաց՝ դու փոխանակ փողերն այսուայնկողմ անելու՝ զենք գնեիր: Դա նշանակում է՝ իմ լրտե՛ս, լավ չես աշխատում: Ուրեմն կա՛մ Սերժ Սարգսյանը պիտի զգա, որ ինքն այլևս իր պետերին պետք չէ, լրտեսներն էլ երբեմն անցում են կատարում, և ուղի փնտրի, կանչի ուստին և ասի՝ ուստա, ի՞նչ անենք, ինքն ինձ 96-ին խնդրում էր ասել, թե ինչ պիտի արվի, երբ Հայաստանում ճգնաժամային իրավիճակ էր, մի անգամ էլ կարող է ասել՝ ինչ անենք, և ես կասեմ՝ ինչ անենք: Եվ դուք բոլորդ կտեսնեք թե ինչ է արվում, և Հայաստանում ամեն հարց արագ լուծվում է:
Մյուս դեպքում պետք է համազգային վերելք լինի, և ես պատրաստ եմ ամբողջությամբ ծառայել ոչ թե աթոռի համար, ես շուտով կլինեմ 110 տարեկան, ինձ այդ բոլորը պետք չեն, այս գիրքս, որ հրատարակվեց, մի աշխարհ արժե ինձ համար, ԱՄՆ-ում տպվել է, արդեն Իտալիայից են արձագանքում, 3 օրից էլ Թեքեյան մշակութային կենտրոնում կլինի «Իմ բանտային հուշեր» հատորի շնորհանդեսը: Ես դրանցով իմ ներդրումը կատարում եմ: Բայց այսօր գործ կա անելու, ով ուզում է գործ անել, միասին կանենք: Ես ինձ չեմ ասում՝ եկեք իմ զինվորը դարձեք, ասում եմ՝ եկեք, ասեմ ինչ պիտի արվի, միասին անենք: Չէ՞ որ իմ անցած ճանապարհը ձեր հարստությունն է:
– Պարոն Հայրիկյան, կիրակի օրը Հայաստանի մի քանի համայնքներում ընտրություններ տեղի ունեցան, որոշ համայնքներում ընդհանրապես չեղան, որովհետև մրցակցություն չկար մինչև 2017 թվականը, որ սպասվում է մեր հանրության կողմից հնարավոր է իշխանափոխություն կամ վերջնական ամրապնդում Սերժ Սարգսյանի իշխանության այլ պաշտոնում, ի՞նչ զարգացումներ են հնարավոր՝ ըստ ձեզ:
– Իշխանափոխության մասին խոսելն առողջ չէ, իշխանությունը պետք է վերադարձնել ժողովրդին, դա է հիմնական գաղափարը, ո՛չ մեր պետական համակարգը, ո՛չ Հայաստանում գործող ավանդույթները դրան չեն նպաստում: Բոլոր նրանք, ովքեր ասում են, որ Հայաստանում երբևէ արդար ընտրություններ են եղել, չասեմ սրիկա են, ասեմ՝ միամիտներ են կամ լավ իրազեկված չեն, Սովետական ժամանակներին հաջորդող Հայաստանի առաջին ընտրությունը սկսվել է ընտրություն գաղափարի ոտնահարմամբ, և դրա առաջամարտիկ հերոսը Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է: ԿԳԲ-ն Հայրիկյանին արտաքսել էր, Հայրիկյանը թեկնածու էր, ընտրությունների ժամանակ չկար, բայց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը բոլորին համոզեց, որ գիտեք, ԿԳԲ-ի հետ կարող եք թեկնածուներից մեկին հեռացնել, թեկուզ Ամերիկայում, այդպես սկսել են ընտրություն գաղափարի պղծումը, մինչև այսօր Հայաստանում ընտրություն չի եղել և այս պայմաններում, այս հոգեբանական մթնոլորտում ընտրություն լինել չի կարող, հետևաբար, նույնիսկ առանց հետաքրքրվելու, թե ինչ է եղել, ով է ընտվել, կարող եք հանգիստ ասել՝ այսօրվա Հայաստան և ընտրությո՞ւն. պարադոքսալ բան է, ինչպես դու ասես՝ կրակն այնքան լավ էր վառվում, երբ վրան ջուր էի լցնում:
