Ազգային ժողովի նախագահ Գալուստ Սահակյանը սեպտեմբերի 21-ին հայտարարել է, որ Ղարաբաղում ռուս խաղաղապահների տեղակայման անհրաժեշտություն չկա, իսկ խաղաղապահների կենտրոնի առումով խոսքն ընդամենը Հայաստանում վարժանքների «լաբորատորիա» ստեղծելն է: Խաղաղապահների մասին խոսք չլինելու վերաբերյալ երկու օր առաջ հայտարարել էր նաև պաշտպանության նախարարը՝ իհարկե, օգտագործելով «այս պահին խոսակցություն չկա» արտահայտությունը, ինչը առնվազն հարց է առաջանում՝ իսկ «ոչ այս պահի» մասին խոսակցություն կա՞:
Ռուս խաղաղապահների տեղակայման հարցի բացակայության մասին օրերս Բաքվում հայտարարել է նաև կարճատև այցով այնտեղ ժամանած Պենտագոնի ներկայացուցիչը՝ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի օգնականի տեղակալ Ֆարկասը: Նա ասել էր, թե կարծում են, որ նման միակողմանի նախաձեռնություններ չկան:
Խաղաղապահների թեման ակտուալ քաղաքական օրակարգի մաս դարձավ ՀԱՊԿ-ի սեպտեմբերի 15-ի գագաթնաժողովում Սերժ Սարգսյանի բարձրաձայնումից հետո: Նա առաջարկել էր Հայաստանում ստեղծել ՀԱՊԿ խաղաղապահների կենտրոն, ինչը և՛ հայաստանյան, և՛ ռուսաստանցի, և՛ արևմտյան շատ փորձագետներ դիտարկեցին որպես Ղարաբաղում ռուս խաղաղապահների տեղակայման ուղղությամբ կոնկրետ քայլ: Դրանից հետո Հայաստանի իշխանությունները հերքում են նման հարցի առկայությունը, հերքման տպավորություն է թողնում նաև Պենտագոնի ներկայացուցչի հայտարարությունը, սակայն այնուամենայնիվ ակնհայտ է, որ այստեղ բոլոր այս հերքումները պարունակում են որոշակի հարաբերականություն, և այնպիսի տպավորություն է, որ գործընթացն այնուհանդերձ կա, իսկ հերքումները դրա վրայի սառույցն են, և բավական է ուժեղ սեղմում, ու սառույցը կկոտրվի, և ոտքը կհայտնվի ջրում: Իսկ այդ ջրից ոչ միայն չոր դուրս գալ հնարավոր չի լինի, այլև ընդհանրապես ջրից դուրս գալն անհնար կլինի: Այդպես է այն դեպքերում, երբ սառույցն է կոտրվում:
Այս թեման, սակայն, Հայաստանում շարունակում է մնալ հասարակական-քաղաքական օրակարգից դուրս: Հայաստանի գրեթե ոչ մի քաղաքական ուժ հիմնավոր մոտեցում և դիրքորոշում չի հայտնել խաղաղապահների հնարավոր խնդրի վերաբերյալ: Երևի թե բացառություն է «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության հայտնած տեսակետը, որը խաղաղապահների տեղակայումը համարում է ուղղակի վտանգ տարածաշրջանային կայունությանը: Այսպես կոչված հիմնական կազմի կամ նմանօրինակ հավակնությամբ քաղաքական ուժերը որևէ կերպ դեռևս չեն արտահայտվել այս խնդրի կապակցությամբ, թեև հարցը կարծես թե առնվազն ՀԱՊԿ գագաթնաժողովում արված հայտարարության և դրա փորձագիտական արձագանքի տեսքով բավական կոնկրետ է, ոչ պակաս կոնկրետ, քան բոլորի միտքը զբաղեցրած սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացը:
Իհարկե, ողջունելի է այդ գործընթացի դեմ հաստատակամ պայքարի տրամադրված ուժերի համախմբումը, քանի որ սահմանադրական նախաձեռնությունը մի շարք վտանգներ է պարունակում հասարակության համար: Սակայն դա ամենևին չի կարող արդարացնել այլ վտանգների հանդեպ որևէ իներտ վերաբերմունք, և այս տեսանկյունից, իհարկե, այսօր կարևոր հարցերից մեկը նույնքան պարզ է. կասե՞ն Սահմանադրության փոփոխություններին «ոչ» ասող ուժերը նույն հստակ «ոչ»-ը որևէ պատրվակով հայ-ադրբեջանական հակամարտության գոտում ռուս խաղաղապահների տեղակայման հեռանկարին:
