Դժվար չէ պատկերացնել, թե արտաքին հսկայական պարտքի տակ գտնվող Հայաստանի համար ինչ կարևոր է լրացուցիչ ամեն մի լումա, որը կթեթևացնի այդ պարտքը: Այդ առումով դժվար չէ նաև պատկերացնել, թե Հայաստանի համար ինչ են նշանակում «Հազարամյակի մարտահրավերներ» ամերիկյան կորպորացիայի այն հարյուրավոր միլիոն դոլարները, որ ուղղակի որպես նվերեն տրվում Հայաստանին` ենթակառուցվածքային զարգացման համար:
Դրա դիմաց ընդամենը պահանջվում է արդարացի կառավարում: Թե ինչ է դա նշանակում, բավական պարզ և հանգամանալից բացատրել էր Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Մարի Յովանովիչը, ով «Ազատություն» ռադիոկայանի հետ զրույցում անդրադառնալով խնդրին ասել էր, որ Հայաստանը զրկված է Հազարամյակի մարտահրավերներ կորպորացիայի ծրագրի շարունակություն ակնկալելու հնարավորությունից, քանի որ չի համապատասխանում արդարացի կառավարման չափանիշին: Այդ չափանիշը նախատեսում է ընտրություն չկեղծել, կոռուպցիայի դեմ պայքարել իրականում, ապահովել օրենքի և իրավունքի գերակայություն, չունենալ քաղբանտարկյալներ, ունենալ խոսքի ազատություն, հավաքների ազատություն:
Դրանք պարզ բաներ են, որ պետք է անել ոչ թե «Հազարամյակի մարտահրավերներ» ծրագրից օգտվելու համար, այլ որովհետև այդ ամենն անելը կենսական անհրաժեշտություն է Հայաստանի համար: Այդ ամենը բխում է Հայաստանի պետական շահից, ազգային խնդիրների հրամայականից: Եթե այդ արդարացի կառավարումը չի իրականացվում, Հայաստանն ուղղակի անկարող է լինելու լուծել որպես պետություն իր առաջ ծառացած դեմոգրաֆիական և ռազմա-քաղաքական, ռազմավարական կարևորագույն խնդիրները: Բայց, ստացվել է մի վիճակ, երբ հայտնվել է պետություն, որը պատրաստ է Հայաստանին նույնիսկ վճարել այն բանի համար, ինչ Հայաստանն ուղղակի պարտավոր է անել ձրի` իր պետական և ազգային շահից ելնելով: Բայց, անգամ այդ պայմաններում, Հայաստանի իշխանությունը կարծես թե բացարձակապես չի ցանկանում գործնական քայլեր կատարել արդարացի կառավարման ուղղությամբ: Իսկ դա նշանակում է, որ Հայաստանի իշխանությունը չի ցանկանում բացել Հայաստանը, նույնիսկ Հայաստանը խեղդելու գնով: Ի դեպ, արժե հիշել, որ երբ Հազարամյակի մարտահրավերներ ծրագրի մեկնարկն էր, Հարավային Կովկասում ծրագրին համապատասխան դիտվեցին միայն Հայաստանն ու Վրաստանը:
Ադրբեջանը համարվեց անհամապատասխան: Հիմա Վրաստանի դեպքում ծրագիրը շարունակվելու է, իսկ Հայաստանն արդեն հավասարվել է Ադրբեջանին: Արժե նկատել, որ ամիսներ առաջ էլ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի հայտնի զեկույցը Ղարաբաղը հավասարեցրեց Ադրբեջանին, համարելով, որ Ղարաբաղը անազատ երկիր է: Մինչ այդ Ղարաբաղը համարվում էր մասամբ ազատ, ի տարբերություն անազատ Ադրբեջանի: Այսինքն անզեն աչքով տեսանելի է, թե ինչպես են Հայաստանն ու Ղարաբաղը դեգրադացվում այնպիսի մի կարևոր գերտերության քչին, ինչպիսին Միացյալ Նահանգներն է: Ու այդ ֆոնին, սթափությամբ աչքի ընկնելու փոխարեն, Հայաստանի իշխանությունն աչքերն ուղղում է դեպի Հյուսիս, այնտեղ փրկություն որոնելով: Իսկ այնտեղ փրկության դիմաց միշտ ինչ որ բան են պահանջում` գույքի, կամ սուվերենության տեսքով:
Այդպես, Հայաստանը ոչ միայն հեղինակազրկվում է, այլ նաև կորցնում իր սուվերենությունը: Եվ այդ ամենը միայն այն բանի համար, որ մի խումբ մարդիկ ունեն արդարության մասին ուրույն պատկերացում: Ըստ նրանց, դա այն է, երբ իշխանությունը պատկանում է իրենց, ոչ թե ժողովրդին: Ու դա արդեն իսկապես հազարամյակի մարտահրավեր է, քանի որ Հայաստանի համար այդ մարտահրավերը սպառնում է ձգվել հազարայմակներ:
