Հայաստան կատարած պետական այցից ուղիղ մեկ տարի անց այսօր պետական այցով Թուրքիայում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը: Կողմերը նախատեսում են քննարկել տնտեսական և էներգետիկ համագործակցությանն ու առևտրաշրջանառության ծավալների մեծացմանն առնչվող հարցեր և իրավիճակը Սիրիայի շուրջ: Չնայած Ուկրաինական ճգնաժամի և Սիրիայի շուրջ լուռ տարակարծություններին՝ Վլադիմիր Պուտինն «Անադօլու»-ին տված հարցազրույցում բարձր է գնահատել էրդողանի՝ Ռուսաստանի դեմ միջազգային պատժամիջոցներին չմիանալու քայլը:
Միջազգային պարբերականներն ընդգծում են, որ չնայած տարակարծություններին՝ 60-ամյա Էրդողանն ու 62-ամյա Պուտինը շատ ընդհանրություններ ունեն, իսկ այդ ընդհանրությունների առանցքում կարևոր են մի քանի կետեր. և Պուտինը, և Էրդողանը ծնվել են աղքատ ընտանքիներում, զբաղվել սպորտով, երկու առաջնորդներն իրենց քաղաքական կարիերան հորինել են «Մեծ պետության» հռետորաբանության և Արևմուտքին վատաբանելու վրա, երկուսն էլ ունեն պալատներ, երկուսն էլ համաժողովրդական հավաքներ են բարձրացրել իրենց դեմ և նրանցից ոչ մեկը չի հավակնում հաղթել տարվա ֆեմինիստ անվանակարգում: Մի շարք գնահատականների համաձայն՝ Թուրքիան, որպես ՆԱՏՕ-ի անդամ և որպես ԵՄ-ին անդամակցության թեկնածու, Արևմտյան ճամբարի «ամենադավաճան» ներկայացուցիչն է, որին Մոսկվան փորձում է օգտագործել՝ իր կողմը գրավելու և միջազգային պատժամիջոցներից կրած վնասները փոքր-ինչ մեղմելու միջոցով:
Այսօր Պուտինն ու Էրդողանը մասնակցելու են ռուս – թուրքական համագործակցության բարձր մակարդակի խորհրդի հինգերորդ նիստին և նախատեսում են քննարկել տնտեսական համագործակցությանը վերաբերող հարցերի լայն շրջանակ, որի կենտրոնում գազի արտահանման ծավալների մեծացումն է: Ռուսական գազի սպառողների շարքում Թուրքիան երկրորդն է, և գալիք տարի «Գազպրոմ»-ը ցանկանում է վաճառվող գազի քանակն ավելացնել, թեև թուրքական կողմը զեղչեր ևս ակնկալում է: Հետաքրքրական հանգամանք է նաև այն, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը զանգահարել է իր թուրք գործընկերոջը՝ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին, ու երախտագիտություն է հայտնել Ադրբեջանին Թուրքիայում կայանալիք G20 գագաթնաժողովին հրավիրելու համար, ապա քննարկել նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման ուղիները: Այսինքն՝ չի բացառվում, որ Պուտինն ու էրդողանը ժամանակ գտնեն նաև ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացը քննարկելու համար:
«Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում «Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի» տնօրեն Մանվել Սարգսյանը նշեց, որ իր այս այցով Թուրքիա Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն էներգետիկ հարցերում աջակցություն է փորձում խնդրել Թուրքիայից իր համար բարդ այս շրջանում, երբ Ռուսաստանը մեծ խնդիրներ ունի և Եվրոպայում, և Չինաստանում:
«Փորձ է արվում Թուրքիայի հետ քննարկել այդ խնդիրները, գուցե Մերձավոր Արևելքով ստացվի գազի ծավալների մեծացումն ապահովել այս ոլորտում ունեցած դժվարությունների ֆոնին, երբ գիտենք, որ Ռուսաստանի տնտեսությունը կախված է գազի ու նավթի գներից: Թուրքերը շատ լավ գիտեն, թե ինչ վիճակում են ռուսները, ուստի կարծում եմ, որ առևտուր է գնալու այս հարցերում Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև»,- ասաց Մանվել Սարգսյանը:
Ինչ վերաբերում է ԼՂ հակամարտությանը, ապա Սարգսյանի խոսքով՝ հայկական թեման միշտ է եղել ռուս-թուրքական օրակարգում: «Պարզապես չգիտեմ, թե ինչ կարող է Պուտինն Էրդողանին խոստանալ հայկական շահերի հետ կապված ներկայիս փուլում»,- նկատեց նա: Վերջինս հիշեցրեց, որ Ադրբեջանն այսօր անկախ չէ իր արտաքին քաղաքական հարցերում Թուրքիայից, ինչը նշանակում է, որ Ռուսաստանի հետ առանց հատուկ համագործակցության ևս Թուրքիան կարող է մեղմել ԼՂ հակամարտության գոտում առաջացող լարվածությունները: Ուստի մտածել, ըստ նրա, որ ՌԴ-ն ու Թուրքիան լուրջ քայլեր կձեռնարկեն ԼՂ հակամարտության գոտում լարվածության թոթափման համար, անիմաստ է: « Ամեն ինչ շատ է շաղկապված, փոխկապակցված է, այս իրավիճակում միայնակ գործելը դժվար է և պետք փորձել համախոհներ գտնել, ինչը և Ռուսաստանն անում է»,- ասաց Սարգսյանը:
«Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ՌԳԱ Արևելագիտության ինստիտուտի Կենտրոնական Ասիայի, Կովկասի և Ուրալ-Պովոլժյեի ուսումնասիրման կենտրոնի աշխատանքային խմբի համակարգող Ալեքսանդր Սկակովը նշեց, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունում Ռուսաստանն ու Թուրքիան չեն կարող առաջընթաց նույնիսկ արձանագրել: «Թուրքիան չափազանց մեծ չափով է կախված Ադրբեջանից, Թուրքիան կցանկանար աչք փակել ԼՂ-ի վրա և գնալ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ, բայց Բաքուն դա թույլ չի տալիս, այս պայմաններում այցից ԼՂ-ի վերաբերյալ ինչ-որ բան ակնկալել պետք չէ»,- նշեց նա:
Ինչ վերաբերում է ռուս-թուրքական օրակարգին, Սկակովը նշեց, որ Սիրիայի հարցում ևս դժվար է ընդհանուր տեսակետի հանգել, որը ձեռնտու է Մոսկվային և Անկարային:
«Ամենամեծ ուշադրությունը կենտրոնանալու է տնտեսության ոլորտում համագործակցության վրա: Ռուսաստանը ցանկանում է փոխհատուցել իր կրած վնասներն Արևմուտքում՝ մեծացնելով համագործակցությունը Թուրքիայի հետ նույն ոլորտներում: Արևմտյան Եվրոպայի և Ռուսաստանի միջև առաջացած հակամարտությունը հանգեցնում է նրան, որ Ռուսաստանը սկսում է փնտրել նոր աղբյուրներ և հարավում, և արևելքում, իսկ հարավում այդ աղբյուր-երկրներն են Հնդկաստանը, Իրանը, Պաղեստինն ու Թուրքիան»,- նման տեսակետ հայտնեց Ալեքսանդր Սկակովը:
