«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Քաղաքական դասընթացների երևանյան դպրոցի տնօրեն Արմեն Զաքարյանը:
-Պարոն Զաքարյան, Դուք հետևում էիք Հայաստանի՝ Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցելու հետ կապված այսօրվա քննարկումներին: Ձեր կարծիքով ճի՞շտ էր ՀՀ իշխանությունների այս որոշումը:
– Ամբողջ խնդիրն այն է, որ այսօրվա քննարկումները չանդրադարձան այն հիմնական մարտահրավերներին, որոնք ուղեկցելու են այդ գործընթացներին: Այստեղ ներկայացվեց, թե ինչ տնտեսական, քաղաքական կառուցվածք է ունենալու ԵՏՄ-ն, բայց չներկայացվեց, թե ինչ մարտահրավերներ են ուղեկցելու այդ գործընթացին: Մենք գիտենք, որ, ըստ էության, ԵՏՄ-ի արագացված կարգով կազմավորումը Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատասխանն էր Արևելյան գործընկերությանը, ինչը հետո բերեց ուկրաինական զարգացումներին: Հետևաբար, երբ ընդամենը մի քանի օր առաջ ՌԴ նախագահը հայտարարում է, որ իր երկիրը երբեք չի պարտվել, և դա ոչ մեկին չի հաջողվի, իսկ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջո Բայդենը ու փոխնախագահության ներկայացուցիչ տիկին Վիկտորյա Նուլանդը նորից հայտնվում են Մայդանում՝ դա նշանակում է, որ դիմակայությունը շարունակվելու է: Իսկ Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցները սկսել են զգալի ազդեցություն ունենալ, և այդ գործընթացը դադարեցնելու ուղղությամբ որևէ ռեալ քայլ նկատելի չէ: Այսպիսի պայմաններում է Հայաստանն անդամակցում է ԵՏՄ-ին:
Բացի այդ, Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևն է հայտարարել, որ եթե հանկարծ իրենց շահերը ոտնահարվեն, ապա ինքն իր երկիրը դուրս կբերի ԵՏՄ կազմից: Հետևաբար միարժեք չեն այս քննարկմանը ներկայացված այն գնահատականները, թե Հայաստանի համար նպաստավոր տնտեսական զարգացումներ են սպասվում:
Այլ հարց է անվտանգության խնդիրը, որը կարող է գոյություն ունենալ որոշակի ժամանակահատվածում, բայց պետք է պատրաստ լինել, որ ինչ-որ պահի անվտանգության այդ երաշխիքներն էլ կարող են չգործել: Հենց այսօր պետք է խոսակցություն վարել նաև այն ուղղությամբ, թե միջազգային զարգացումների հեռանկարը ուր կարող է հասցնել: Եվ երբ առաջանան նոր իրողություններ, պետք է պատրաստ լինել Հայաստանի անվտանգության նոր համակարգերի գործունեությանը: Այլապես, եթե չլինեն այդ նոր համակարգերը, և Հայաստանը քայլեր ձեռնարկած չլինի, ապագայում մեր երկրի առջև շատ ավելի լուրջ մարտահրավերներ կարող են ծառանալ:
– Ներկայացվեց ԵՏ միության կառուցվածքը: Այն կարծես թե նմանություն ուներ եվրոպական կառույցների հետ:
– Դրա մասին կարող են ավելի մանրամասն խոսել փորձագետները, որոնք շատ լավ գիտեն ԵՄ-ն և միաժամանակ կհետևեն ԵՏՄ-ի նոր ձևավորվելիք կառույցների գործունեությանը, նրանց տված լիազորությունների քանակին ու որակին: Այս պահին դժվար է ասել, թե նրանք ինչ լիազորություններով օժտված կլինեն, սակայն գոյություն ունի մեկ այլ խնդիր: Եթե ԵՄ խոշորագույն տնտեսությունը՝ Գերմանիան, տիրապետում է եվրոպական տնտեսության մոտ 30%-ին, ապա Ռուսաստանը՝ ԵՏՄ-ի 84%-ին: Հետևաբար ՌԴ-ի՝ թելադրող դերի հավակնությունները շատ մեծ կարող են լինել: Մինչդեռ ԵՄ-ում նման բանը բացառվում է՝ այն պարզ պատճառով, որ դոմինանտ և մյուսների վրա իշխող տնտեսություն գոյություն չունի:
– Ռուսաստանի տնտեսությունը կազմում է ԵՏՄ-ի տնտեսության 84%-ը, բայց, ինչպես հայտնի է, Ռուսաստանի տնտեսությունն էլ վատ վիճակում է և դեռ շարունակում է վատանալ: Այս առումով Հայաստանը ի՞նչ մարտահրավերների առջև է կանգնում:
– Լուրջ մարտահրավերների առջև, և դրա մասին պետք է մտածել: Իրողությունն այն է, որ Հայաստանն անդամակցում է ԵՏՄ-ին, այսինքն՝ այդպիսի հայտ ենք ներկայացրել, բայց մյուս կողմից՝ պետք է հաշվի առնել նաև այն հանգամանքը, որ ՌԴ-ն տիրապետում է համաշխարհային տնտեսության ընդամենը 2.5%-ին այն դեպքում, երբ Եվրամիությունը տիրապետում է 25%-ին, ԱՄՆ-ը՝ 25%-ին: Հետևաբար Հայաստանը չի կարող զերծ մնալ պատժամիջոցների տակ գտնվող՝ համաշխարհային ՀՆԱ-ի ընդամենը 2.5%-անոց տնտեսության խնդիրների մարտահրավերների ազդեցությունից, որոնք աստիճանաբար նկատելի են դառնում:
– Այսինքն՝ շատ հեռավոր է այն կանխատեսումը, թե ԵՏՄ-ն կարող է ԵՄ-ին հակակշիռ լինել:
– Եթե ԵՄ-ի տնտեսության ՀՆԱ-ի ծավալները 10 անգամ մեծ են Ռուսաստանի ՀՆԱ-ի ծավալներից, ապա համեմատությունն ինքներդ արեք: Զուտ անվտանգության առումով այլ խնդիրներ գոյություն ունեն, և Հայստանը ԵՏՄ-ի կազմում լինելով՝ որոշակի ժամանակահատված գուցեև ունի անվտանգության այդ երաշխիքները:
