Թուրքական Hürriyet-ը բացահայտել է Վաշինգտոն-Անկարա բանակցությունների, իր ձեւակերպմամբ՝ «եւս մեկ փակ ֆայլը»: Ըստ այդմ, Շվեդիային ՆԱՏՕ-ի անդամակցության եւ F-16 կործանիչների խնդրի «կարծես թե կարգավորումից հետո» Թուրքիան Միացյալ նահանգների հետ մի քանի տարաձայնություններ ունի, բայց այս պահին «սեղանի վրա Սիրիայի հյուսիսում քրդական պետության ստեղծման խնդիրն է»: Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը հայտարարել է ամռանը Իրաքի եւ Սիրիայի հյուսիսում լայնածավալ ռազմագործողություն սկսելու որոշման մասին: Ապրիլին Էրդողանը կմեկնի Բաղդադ: Տասներեք տարվա ընդմիջումից հետո դա Թուրքիայի պետության ղեկավարի առաջին այցն է հարեւան երկիր: Արտաքին գործերի նախարար Ֆիդանն այդ առթիվ ուշագրավ հայտարարություն է արել՝ բացահայտելով, որ քննարկումներին կարող է ներգրավվել նաեւ Իրանը: Նրա արտահայտությամբ՝ Թուրքիան «չի ցանկանում Իրանի հետ խնդիրներ ունենալ»:
Ի՞նչ ազդեցություն ունի Իրանը Իրաքի եւ Սիրիայի հյուսիսում՝ շատ դժվար է գնահատել, բայց եթե Թուրքիային պետք է Թեհրանի համաձայնությունը կամ առնվազն չեզոքությունը, ենթադրելի է, որ Անկարան ամեն դեպքում զգուշանում է իրանական ազդեցության զինված խմբավորումների հետ բախումներից: Բաղդադ այցից հետո Էրդողանը կմեկնի՞ Թեհրան: Անցյալ տարեվերջին Իրանի նախագահը մեկնել էր Անկարա, պայմանավորվածություն կար, որ Էրդողանը Թեհրան փոխայց կկատարի: Մամուլի դիտարկումը թույլ է տալիս ենթադրել, որ Իրաքի հյուսիսում ռազմագործողության նպատակը ոչ միայն Քրդական բանվորական կուսակցության զինված խմբավորումների «վերջնական ոչնչացումն» է, այլեւ հետապնդում է կոմունիկացիոն նախագիծ իրացնելու նպատակ: Խոսքը վերաբերում է Իրաքի՝ Պարսից ծոցի նավահանգիստները Թուրքիայի տարածքով Եվրոպային կապելու ավտոմոբիլային եւ երկաթուղային հաղորդակցության հաստատմանը: Ըստ կանխատեսումների, այն կունենա 1200 կմ. ընդհանուր երկարություն: Եթե նկատի ունենանք, որ Իրանի տարածքում Ռեշտ-Աստարա 162 կմ. երկարության միայն երկաթուղու կառուցման նախագծային արժեքը 1,8 մլրդ. դոլար է, ապա պարզ կդառնա, թե ինչ ահռելի ներդրումներ կպահանջի «թուրքական միջանցքի» ծրագիրը:
Նման աստղաբաշխական ներդրումների հնարավորություն Թուրքիան ներկայիս տնտեսական վիճակում չունի: Ըստ երեւույթին, դրանով է պայմանավորված արտաքին գործերի նախարար Ֆիդանի հավաստիացումը, որ Անկարայի համար «ռազմավարական է մնում Եվրամիությանն անդամակցության նպատակը»: Կա՞ն Անկարա-Բրյուսել, Անկարա-Վաշինգտոն քննարկումներ՝ կապված «թուրքական միջանցք» նախագծի առարկայական իրացման հետ՝ հայտնի չէ: Ամենեւին էլ բացառված չէ, որ Էրդողանը նման գաղափար հչեցրել է առայժմ քարոզչական նպատակներով: Բայց եթե նկատի ենք ունենում տեղեկատվական հոսքերը, որ Իրաքը սկզբունքորեն համաձայն է իր տարածքում թուրքական ռազմագործողություն իրականացնելուն եւ անգամ պատրաստ է օժանդակել, կայուն տպավորություն է ստեղծվում, որ «թուրքական միջանցքի» գաղափարն այնքան էլ հիպոթետիկ չէ:
Սանկտ-Պետերբուրգ-Մունբայ երկաթուղային հաղորդակցության հարցը, կարծես, սկզբունքորեն կարգավորված է: Այդ երթուղու լիովին շահագործումն Ռուսաստանին ձերբազատում է Եվրոպայից եւ Սուեզի ջրանցքից, հետեւաբար նաեւ՝ Բոսֆոր –Դարդանելի նեղուցից կախվածությունից: «Թուրքական միջանցքն» առարկայական առումով ռուս-ադրբեջանա-իրանական Հյուսիս-հարավ միջանցքին այլընտրանք չէ, բայց եթե նախագծվում է, ուրեմն կան ավելի խորքային նպատակներ: Ըստ երեւույթին, գլխավոր վտանգը Թուրքիա-Իրան հավանական մրցակցությունն է, ինչից Անկարան գոնեւ առերեւույթ ձգտում է խուսափել: Իսկ ինչպե՞ս է Անկարան Մոսկվայի հետ կարգավորելու Սիրիայի հյուսիս-արեւելյան շրջաններում ազդեցություն «կիսելու» հարցը:
Hürriyet-ը խոստանում է թուրք-ամերիկյան մյուս «փակ ֆայլերի» մասին խոսել այլ առիթով: Ռուս-թուրքական համագործակցության խնդիրն այդտե՞ղ է, դեռեւս չի՞ քննարկվում, երբեւէ քննարկվելու՞ է: Չափազանց կարեւոր է, թե որքանո՞վ կառավարելի կմնա կամ հնարավոր կլինի կառավարել Իրաքի եւ Սիրիայի հյուսիսում Թուրքիայի ծրագրած ռազմագործողությունը: Ո՞վ եւ ինչպե՞ս է երաշխավորում, որ այն չի վերաճի տարածաշրջանային նոր պատերազմի՝ ուղղակիորեն ներգրավելով նաեւ Իրանին: Մարտի 17-ին Բաքվում Իրանի դեսպանն անոնսավորել էր Նավրուզի տոնակատարության շրջանակներում Ռաիսի-Ալիեւ հանդիպում: Տոնն անցնում է, Իրանի եւ Ադրբեջանի նախագահների հանդիպում դեռեւս չի կայացել: Կկայանա՞, թե Անկարայից այլ հրահանագավորու՞մ է իջեցվել:
