Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Եվրամիությունը հայտարարեց, որ Հայաստանի համար նախատեսված դոնորների հավաքը հետաձգվում է մինչև նախագահական ընտրություններ:
Իհարկե, հայտարարությունն ուղիղ այդպիսին չէր, այլ հետևյալ ձևակերպումով՝ հավաքը հետաձգվում է ավելի լավ նախապատրաստելու համար, սակայն պարզ էր, որ չնայած խորհրդարանական ընտրությանը տված դրական գնահատականներին, Եվրամիությունը բավարարված չէր այդ ընտրությամբ և այդ իսկ պատճառով Սերժ Սարգսյանին տալիս էր ևս մեկ շանս՝ նախագահական ընտրությունները: Սակայն նախագահական ընտրություններից հետո էլ Եվրամիությունը չէր շտապում անցկացնել դոնորների հավաքը, թեև, իհարկե, չէր էլ հրաժարվում այդ հեռանկարից:
Ըստ տարբեր գնահատականների, որ առկա էին մասնավոր զրույցների կամ կուլիսային քննարկումների մակարդակում, նաև մամուլում տեղեկատվության մակարդակում, դոնորների հավաքին Հայաստանին սպասում էր առնվազն 1 միլիարդ դոլարի աջակցություն, թեև խոսակցություններ կային նաև մեկուկես միլիարդի մասին: Դոնորների հավաքը այնքան իրական էր, որ այդ հավաքի ընթացքում Ռուսաստանի ակտիվ մասնակցության մասին մայիսին հայտարարել էր նաև ՌԴ վարչապետ Մեդվեդևը՝ Տիգրան Սարգսյանի հետ հանդիպմանը: Սակայն, ինչպես ասում են, սեպտեմբերն ավելի շուտ եկավ, քան մայիսը, և Հայաստանը սեպտեմբերի 3-ին հրաժարվեց եվրաասոցացումից` նախընտրելով Մաքսային միությունը: Դա, ըստ էության, նշանակում էր նաև հրաժարում դոնորների հավաքից, քանի որ այդ հավաքն ակնհայտորեն հանդիսանալու էր Արևմուտքի աջակցությունը Եվրամիության հետ ասոցացման գնացող Հայաստանին:
Այսինքն` եթե Ուկրաինայի դեպքում նշվում է, թե Եվրամիությունը չի փոխհատուցել տնտեսական այն ռիսկերը, որ ուներ Կիևը,- թեև, իհարկե, այս հայտարարությունները առավելապես իշխանությունների թուլակամությունը արդարացնելու թույլ փորձեր են,- ապա, այնուամենայնիվ, Երևանի դեպքում կարծես թե դա այդքան էլ այդպես չէր, ինչը նկատելի էր ամռանը Շտեֆան Ֆյուլեի երևանյան այցի ընթացքում, երբ նա հայտարարել էր, որ Եվրամիությունը դրական է գնահատում Հայաստանի բարեփոխումների ընթացքը և պատրաստ է ցուցաբերել ֆինանսական աջակցություն դրանց շարունակության համար:
Թե ինչ եղավ շարունակությունը` գիտեն և հիշում են անկասկած բոլորը: Շարունակությունը սեպտեմբերի 3-ի հայտարարությունն էր, որից հետո Հայաստանի փորձագիտական հանրույթը, նաև հասարակությունը, չգիտես ինչու, նստել ու քննարկում են, թե ինչ կարող է շահել կամ կորցնել Հայաստանը Մաքսային միությանն անդամակցելիս, մինչդեռ ոչ մի խոսք այն կորստի մասին, որ Հայաստանն արդեն ունեցել է Եվրամիության հետ ասոցացումից հրաժարվելու արդյունքում: Խոսքը հենց դոնորների համաժողովի մասին է: Հայաստանն, ըստ էության, կորցրեց մոտ մեկուկես միլիարդ դոլար, իսկ դրա դիմաց ստացավ ընդամենը գազի գնի վերաբերյալ ինչ-որ զեղչեր, ընդ որում` դեռևս որևէ պայմանագրով չամրագրված: Միևնույն ժամանակ, Երևանը ստացավ նաև տնտեսական զգալի գլխացավ մաքսատուրքերի մասով, որոնցով եթե Մաքսային միության երկրները չգան համաձայնության Հայաստանի հետ, ապա Հայաստանում սպասվում է էական գնաճ և նաև սոցիալական լարում, քանի որ շատ ու շատ ձեռնարկատերերի համար պարզապես ոչ եկամտաբեր և ոչ շահավետ կդառնան արտասահմանյան մի շարք ապրանքների ներկրումը Հայաստան: Իսկ այսօր Հայաստանում մի քանի հազար մարդիկ կարողանում են հացի խնդիր լուծել այդ առևտրի միջոցով:
Հայաստանը միայն շահեց այն, որ մի քանի պաշտոնյա օլիգարխներ կարող են իրենց գինին ու կոնյակը և մեկ էլ մրգերը արտահանել Ռուսաստան: Բնական է, որ այս պաշտոնյա օլիգարխներին հետաքրքրելու էին իրենց միլիոնները, ոչ թե Հայաստանին սպասվող միլիարդները, որովհետև այդ միլիարդները իրենց չէին տրվելու, իրենց գրպան չէին գնալու, այլ գալու էին Հայաստան և այս անգամ, ի տարբերություն մինչ այս եղած ֆինանսական աջակցությունների, գալու էին շատ ավելի խստապահանջ վերահսկողական չափանիշներով, այսինքն` գողանալը կամ գրպանելը դառնալու էր չափազանց դժվար: Այլ կերպ ասած` Հայաստանի համար կենսական ներդրումները փոխարինվել են մի քանի անձանց անձնական եկամուտների հետ, որոնք Հայաստանի հետ կապ ունեն այնքանով, որ ձևավորվում են Հայաստանի ռեսուրսների, Հայաստանի հանրային բարիքների հաշվին:
Համաշխարհային բանկի վերջին զեկույցի համաձայն` Հայաստանն ամենամոնոպոլացված տնտեսությունն ունի արևելաեվրոպական տարածաշրջանում: Հայաստանի տնտեսության երկու երրորդը գտնվում է մոնոպոլիստների և օլիգոպոլիստների ձեռքին: Դոնորների համաժողովը, ըստ էության, մարտահրավեր էր հենց այդպիսի տնտեսությանը, որովհետև ոչ ոք գումար չէր տա հայաստանցի մոնոպոլիստներին կամ օլիգոպոլիստներին, այլ այդ գումարները կգային առկա համակարգը քանդելու և մրցակցություն առաջացնելու պոտենցիալով: Իսկ սա մահացու մարտահրավեր էր մոնոպոլ-օլիգոպոլիստների համար, որն էլ չեզոքացվեց Մաքսային միությանն անդամակցումով, որի մասին սեպտեմբերի 3-ի Սերժ Սարգսյանի որոշումը սպասարկում է հենց այս սեգմենտի կենսական շահերը և Հայաստանի շահերի հետ ոչ մի կապ չունի:
