«Առաջին լրատվական»-ի բացառիկ հարցազրույցը` Հարավային Կովկասում ԵՄ նախկին հատուկ ներկայացուցիչ Փիթըր Սեմնեբիի հետ:
– Պարոն Սեմնեբի, նախ ինչպե՞ս եք գնահատում Ֆրանսիայի նախագահի այցը տարածաշրջան և մասնավորապես` նրա ջանքերը ղարաբաղյան կարգավորման ուղղությամբ: Սարկոզիի` ՄԱԿ-ի ամբիոնից հնչեցրած հակամարտությունների կարգավորման «նոր մոդելը» կարո՞ղ է արդյունքներ տալ:
– Ես կուզենայի ասել, որ դրական է այն փաստը, որ առաջատար պետությունների առաջնորդներն այցելում են Հարավային Կովկաս և պատրաստակամություն են հայտնում տարածաշրջանի հետագա զարգացման, ինչպես նաև հակամարտությունների կարգավորման ջանքերի ուղղությամբ: Դա հնարավոր է տարածաշրջանի գործընկերների ակտիվ մասնակցությամբ, ես այդ տեսանկյունից եմ դիտարկում նախագահ Սարկոզիի այցը տարածաշրջան:
– Օրերս ՀՀ-ում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Ռաուլ դե Լյուցենբերգերը հայտարարել է, որ ԵՄ-ն իր արևելյան գործընկերներից ակնկալում է գործի դնել հնարավոր ամեն ջանք հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ` որպես ԵՄ ռազմավարական առաջնահերթություն: Վերջին շրջանում ԵՄ պաշտոնյաները բավական հաճախ են խոսում և կարևորում ԼՂ հակամարտության կարգավորումը: Դուք ի՞նչ ուղիներ եք տեսնում հակամարտության կարգավորման գործընթացներում և կոնկրետ ԵՄ-ն ի՞նչ դեր կարող է խաղալ այդ գործընթացում:
– Կարող եմ ասել, որ երբ ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչն էի Հարավային Կովկասում, բավական ջանքեր էի գործադրում, ԵՄ անդամ պետությունների ուշադրությունն էի հրավիրում, որպեսզի անհրաժեշտ ջանքեր գործադրվեն ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ, ես այդ մասին հայտարարեցի նաև մի քանի ամիս առաջ` Եվրախորհրդարանի արտաքին հարցերով հանձնաժողովի լսումների ժամանակ, ներկայացրեցի իմ տեսլականը ԵՄ հնարավոր քայլերի առնչությամբ` վստահության աստիճանի բարձրացման, ԶԼՄ-ների և հասարակական կազմակերպությունների հետ աշխատանքների իրականացման ուղղությամբ: Բացի այդ, ես ուշադրություն հրավիրեցի անվտանգության խնդիրներին և շեշտեցի, որ այս հարցում ԵՄ-ն պետք է անելիք ունենա` միջադեպերի կանխման ուղղությամբ, ինչպես նաև ԵՄ-ն կարող է աջակցել, որպեսզի հակամարտությունների հարցը դրվի տարածաշրջանային ավելի լայն կոնտեքստում: Եվ վերջապես արձանագրեցի, որ ԵՄ-ն կարող է որոշակի ներդրում ունենալ արդեն խաղաղ համաձայնագրի կնքումից հետո աշխատանքներ իրականացնելու հարցում, հակամարտության կարգավորումից հետո:
Կարծում եմ, որ բոլոր շահագրգիռ կողմերը համակարծիք են, որ այնպիսի խաղացողի դերը` ինչպիսին ԵՄ-ն է, պետք է նշանակալի լինի այն բանից հետո, երբ ստորագրվի հակամարտության կարգավորման խաղաղ համաձայնագիր, և նույնիսկ, եթե դա լինելու է ինչ-որ միջանկյալ համաձայնագիր: Ուստի ուրախ եմ արձանագրել այն փաստը, որ արդեն ԵՄ-ից և անդամ պետությունների կողմից ավելի մեծ հետաքրքրությունների դրսևորման ականատեսն ենք դառնում:
– Պարոն Սեմնեբի, իսկ ինչպե՞ս եք գնահատում ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացի ներկայիս փուլը, մասնավորապես Մադրիդյան սկզբունքների շուրջ բանակցությունները ի՞նչ փուլում են գտնվում` ձեր կարծիքով: Մի կողմից` միջնորդ պետությունները, փաստորեն, նախաձեռնություններով են հանդես գալիս, բայց հիմա տպավորություն է ստեղծվում, որ կարգավորման գործընթացը ինչ-որ անորոշ իրավիճակում է հայտնվել:
– Այդ մասին ես կնախընտրեի մեկնաբանություններ չանել, քանի որ այլևս չեմ հանդիսանում տարածաշրջանային գործընթացների ակտիվ մասնակիցը, և բացի այդ, կոռեկտ չէ գնահատել ընթացող բանակցությունները:
– Պարոն Սեմնեբի, Ձեզ փոխարինեց նոր պաշտոնյա` Ֆիլիպ Լեֆորտը նշանակվեց ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Հարավային Կովկասում և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով: Այս նոր մանդատից ի՞նչ կարող ենք ակնկալել:
– Այդ խնդիրը այլ կերպ է ձևակերպվում, քանի որ այժմ ԵՄ տեղական կառույցների կառուցվածքային բարեփոխումներ են ընթանում: Այդ իսկ պատճառով ԵՄ-ն ավելի կարևոր և ակտիվ դերակատարություն կստանձնի, և կներառվեն որոշ ֆունկցիաներ, որոնք ես էի իրականացնում որպես Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ: Այնուամենայնիվ, հակամարտությունների կարգավորումը, տարածաշրջանային խնդիրները ԵՄ ներկայացուցչի գործունեության ամենագլխավոր հարցերն են լինելու: ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչը կմիացնի իր մանդատին այն ֆունկցիաները, որոնք ես էի իրականացնում` տարածաշրջանային համագործակցության և հակամարտությունների հարցով, և բացի այդ, այն աշխատանքը, որն իրականացնում էր իմ գործընկերը` Պիեռ Մորելիան, ով ռուս-վրացական պատերազմից հետո հրադադարի համաձայնագրի կատարման պատասխանատուն էր: Նա միաժամանակ կզբաղվի իմ ֆունկցիաներով` վստահության ամրապնդմանն ուղղված աշխատանքներով, որով ես ակտիվորեն զբաղվում էի վրացական հակամարտությունների հարցով:
Ես կուզենայի ուշադրություն հրավիրել այն փաստին, որ ԵՄ հատուկ ներկայացուցչի ստանձնումը այդ պաշտոնում նշանակում է, որ ԵՄ-ն կշարունակի մեծ ուշադրություն դարձնել Հարավային Կովկասին և ավելի մեծ ուշադրություն կդարձնի նաև հակամարտությունների կարգավորմանը:
