BBC-ն հաղորդում է, որ Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Քեմերոնը զայրացած է Շոտլանդիայի կառավարության ղեկավար Համզա Յուսաֆի եւ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի հանդիպումից, որ տեղի է ունեցել կլիմայի հարցերով խորհրդաժողովի շրջանակներում: Քեմերոնը դժգոհություն է հայտնել, որ հանդիպումը կայացել է առանց Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցչի՝ ինչպես պահանջում է պետական արարողակարգը: Շոտլանդիան, ինչպես եւ բրիտանական մյուս ինքնավարությունները, ունի արտաքին կապեր ստեղծելու իրավասություն, բայց միայն՝ կենտրոանական կառավարության ԱԳՆ համաձայնությամբ եւ մասնակցությամբ:
Ինչու՞ չի պահպանվել արարողակարգը: Շոտլանդիայի կառավարությունից պարզաբանել են, որ ԱԳՆ ներկայացուցիչը տեղեկացվել է Յուսաֆ-Էրդողան հանդիպման մասին, բայց ուշացել է, եւ իրենք չէին կարող Թուրքիայի նախագահին սպասեցնել տալ: Ըստ երեւույթին, Լոնդոնին անհանգստացրել է ինքնին փաստը: Համզա Յուսաֆը Շոտլանդիայի պատմության մեջ առաջին իսլամադավան գործիչն է, որ խորհրդարանի պատգամավոր է ընտրվել: Այս տարվա մարտ ամսին նա Շոտլանդիայի ազգային կուսակցության ներքին քվեարկությամբ ձայների մեծամասնություն է ստացել եւ նշանակվել կառավրության ղեկավար:
Համզա Յուսաֆը ծնվել է Գլազգոյում՝ պակիստանցի ներգաղթյալի ընտանիքում: Շոտլանդիայի ազգային կուսակցությունը 2014թ. նախաձեռնել է Միացյալ թագավորությունից անկախության հանրաքվե, իսկ Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալուց հետո մշտապես հանդես է գալիս հատուկ կարգավիճակ ունենալու պահանջով: Ազգային կուսակցությունը ներկայացված է նաեւ Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում, քաղաքական ազդեցությամբ Միացյալ թագավորության երրորդ ուժն է համարվում: Եւ միջազգային շատ բարդ հարաբերությունների համատեքստում Թուրքիայի նախագահի եւ Շոտլանդիայի կառավարության ղեկավարի հանդիպումը ոչ մի առումով շարքային-արարողակարգային չէ:
Ասել, թե Թուրքիայի նախագահը եւ Շոտլանդիայի առաջին նախարարը չեն կանխատեսել Լոնդոնի արձագանքը, միամտություն կլիներ: Ըստ երեւույթին, հանդիպումը հենց այդ նպատակով էլ կազմակերպվել է՝ որպես «ստուգողական կրակոց»: Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարը, ինչպես BBC-ն է տեղեկացված, զգուշացրել է, որ կենտրոնական կառավարությունը կարող է սահմանափակել Շոտլանդիային օգնությունը: Շոտլանդիայի առաջին նախարարը պաշտոնն ստանձնում է Անգլիայի թագավորին երդմամբ, որից հետո միայն ստանում ռեգիոնալ կառավարություն ձեւավորելու եւ խորհրդարանի ընդունած տեղական նշանակության օրենքները վավերացնելու իրավասություն:
Թուրքիան Եվրոպայի հետ բարդ հարաբերություններ ունի, ձգտում է Մերձավոր Արեւելքում ինքնահաստատման: Տարածաշրջանը պատմականորեն Մեծ Բրիտանիայի ազդեցության գոտի է եղել, ներառյալ Պաղեստինը, որտեղ ներկայումս պատերազմ է: Թուրքիան հանդես է գալիս 1967թ. սահմաններում անկախ Պաղեստին հռչակելու նախաձեռնությամբ, որի անվտանգության երաշխավոր լինելու հավակնություններ ունի: Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունը եւ արաբական երկրները ձեւավորել են աշխատանքին խումբ, որ մշակել է իսրայելա-պաղեստինյան կարգավորման առաջարկությունների փաթեթ:
Դեկտեմբերի 8-ին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարը Ֆիդանը այն ներկայացրել է ԱՄՆ պետքարտուղար Բլինքենին: Առաջարկությունները ներկայացվել են նաեւ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ մյուս երկրներին՝ Ռուսաստանին, Չինաստանին, Մեծ Բրիտանիային եւ Ֆրանսիային: Արձագանքների մասին տեղեկություններ դեռեւս չկան: Հնարավոր է՝ Շոտլանդիայի առաջին նախարարի հետ Թուրքիայի նախագահի հանդիպումը Լոնդոնն ընկալել է Շոտլանդիայում անջատողական տրամադրությունների հավանական զարթոնքի կտրվածքով, եւ Քեմերոնի զայրույթը ոչ այնքան Էդինբուրգի կառավարության ղեկավարի, այլ Թուրքիայի նախագահի դեմ է, որ ակնհայտորեն փորձում է եվրոպական երկրների համար խնդիրներ ստեղծել:
Այս համապատկերում, թերեւս, պետք է դիտարկել Բաքվի ,,Ազերթաջ,, պետական գործակալության թղթակցի արտաքսումը ֆրանսիական Նոր Կալեդոնիայից, որտեղ վերջին շրջանում մի քանի հանրահավաքներ են կազմակերպվել անկախություն հռչակելու կարգախոսերով: Մի քանի ցուցարարներ ՄԱԿ-ի եւ Նոր Կալեդոնիայի դրոշի հետ բարձրացրել են նաեւ Ադրբեջանի դրոշը, իսկ Հունաստանի վարչապետի հետ բանակցություններից հետո Թուրքիայի նախագահը Ֆրանսիային քննադատել է Հայաստանին «սպառազինելու» համար: Էրդողանը Ֆրանսիային հիշեցրել է, որ Հարավային Կովկասում փորձում էր հաստատվել որպես ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ, բայց «մնաց ձեռնունայն»: Վերջին շրջանում որոշակի աշխուժություն կա հայ-բրիտանական հարաբերություններում: Շոտլանդիայի առաջին նախարարի հետ Էրդողանի ցուցադրական հանդիպումը, թերեւս, նաեւ այդ ուղղությամբ Լոնդոնին հղած ազդա՞կ է:
